PHÙNG CHÍ KIÊN – NGƯỜI CHỈ HUY QUÂN SỰ ĐẦU TIÊN VÀ KHÍ TIẾT ANH HÙNG

Trong danh sách những nhà lãnh đạo tiền bối của cách mạng Việt Nam, Phùng Chí Kiên giữ một vị trí đặc biệt. Ông không chỉ là một nhà chính trị sắc sảo mà còn là người chỉ huy quân sự đầu tiên được đào tạo bài bản, người đã cùng Bác Hồ đặt những viên gạch đầu tiên cho sự hình thành của các đơn vị vũ trang cách mạng tại căn cứ địa Việt Bắc.

Hạt giống đỏ được đào tạo bài bản

Phùng Chí Kiên tên thật là Nguyễn Vỹ, sinh năm 1901 tại Diễn Châu, Nghệ An. Với tư chất thông minh và lòng yêu nước nồng nàn, ông sớm sang Quảng Châu (Trung Quốc) hoạt động và được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Ông vinh dự là một trong những học trò xuất sắc được Bác Hồ cử đi học tại Trường Quân sự Hoàng Phố – ngôi trường quân sự danh tiếng bấy giờ.

Sau đó, ông tiếp tục sang Liên Xô học tập tại Trường Đại học Phương Đông. Với kiến thức quân sự và chính trị vững vàng, Phùng Chí Kiên trở thành "của hiếm" của cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ. Năm 1941, ông là một trong những người đầu tiên tháp tùng Bác Hồ về nước, trực tiếp tham gia Hội nghị Trung ương 8 và được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, phụ trách công tác quân sự.

Linh hồn của Căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai

Sau khi cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn nổ ra, thực dân Pháp tập trung quân đội đàn áp dã man nhằm tiêu diệt mầm mống vũ trang. Trước tình thế đó, Phùng Chí Kiên được Trung ương giao nhiệm vụ chỉ huy Đội Cứu quốc quân 1 – đơn vị vũ trang tiền thân của quân đội ta.

Dưới sự chỉ huy của ông, Đội Cứu quốc quân đã thực hiện chiến thuật du kích tài tình: "Xuất hiện bất ngờ, tấn công chớp nhoáng và rút lui an toàn". Ông không chỉ trực tiếp cầm súng chiến đấu mà còn là người thầy dạy quân sự cho các chiến sĩ, truyền dạy cách sử dụng súng, cách dàn trận và đặc biệt là cách vận động quần chúng để "dân là bể, quân là cá". Nhờ có sự dẫn dắt của ông, căn cứ Bắc Sơn - Võ Nhai đã đứng vững trước những đợt càn quét khốc liệt của quân Pháp.

Cuộc rút quân lịch sử và sự hy sinh lẫm liệt

Tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp huy động một lực lượng lớn tiến hành cuộc khủng bố trắng quy mô lớn vào căn cứ. Để bảo toàn lực lượng, Phùng Chí Kiên đã chỉ huy đơn vị chia thành hai cánh quân rút về phía Cao Bằng và Trung Quốc.

Ngày 21/8/1941, trên đường rút quân qua vùng Ngân Sơn (Bắc Kạn), cánh quân của ông bị địch phục kích. Trong trận chiến không cân sức, để bảo vệ đồng đội rút lui, Phùng Chí Kiên đã trực tiếp cầm súng chiến đấu chặn hậu. Ông bị trúng đạn vào đầu và sa vào tay giặc. Biết ông là cán bộ cao cấp, thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhưng ông vẫn giữ vững khí tiết, không khai nửa lời. Điên cuồng trước sự im lặng của người cộng sản, kẻ thù đã sát hại ông một cách tàn nhẫn vào ngày 22/8/1941.

Vị Tướng đầu tiên được truy phong

Sự hy sinh của Phùng Chí Kiên là một tổn thất vô cùng lớn lao cho Đảng và quân đội khi đó. Để ghi nhớ công lao của người chỉ huy quân sự tài ba, năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh truy phong hàm Tướng cho đồng chí Phùng Chí Kiên – vị tướng đầu tiên được truy phong trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.

Di sản để lại

Cuộc đời Phùng Chí Kiên là minh chứng cho sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa trí tuệ trí thức và bản lĩnh chiến sĩ. Ông đã hy sinh khi sự nghiệp cách mạng đang bước vào giai đoạn quyết định nhất, nhưng những bài học về chiến tranh du kích và xây dựng căn cứ địa của ông đã trở thành tài sản quý báu để Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các đồng chí sau này kế thừa, đưa cách mạng đến thành công vào tháng 8/1945. Tên của ông mãi mãi gắn liền với những trang sử hào hùng đầu tiên của quân đội ta.