PHÙNG ĐỆ (2)

Ông Phùng Đệ - một Vệ Út của Trung đoàn Thủ đô năm xưa. Ngày 25/12/1946, bộ khung của ba Tiểu đoàn 101, 102, 103 đã được tổ chức, và ông Đệ thuộc quân trinh sát, liên lạc của đại đội 15 thuộc Tiểu đoàn 103, làm luôn cả việc giao lệnh của Tiểu đoàn xuống cho ba đại đội 14, 15, 16. “Bây giờ kể lại, nghe nhẹ như không, nhưng hồi đó, tôi lọt qua các chốt cao điểm của nó, có khi cũng rợn tóc gáy chứ. Nó chiếm chốt cao nhất ở số 4 Hàng Dầu, kiểm soát đến tận Mã Mây. Ta và nó cách nhau, có khi là vài chúc mét, nhưng có khi chỉ một-hai con phố. Tôi tìm cách đi men theo các đường giao thông hào và ụ đất đắp cao, cũng phải tinh nhanh thì không bị dính đạn ngay”- ông nói. Ngoài nhiệm vụ chính như trên, ông còn làm các việc khác như đi tìm xem giếng nào còn nước? Rồi phục vụ luôn cả chị nuôi khi cần đưa cơm ra trận địa. Dân để lại cá khô, đường phèn hàng bao tải, mực khô, tôm khô… còn rất nhiều trong kho; nhưng thiếu nước, thiếu rau mới thật là khốn khổ. Tìm mãi mới thấy có một giếng ở Hàng Đào. Anh em phải dè sẻn từng gầu nước dùng cho sinh hoạt tối thiểu, tắm thì nhịn luôn. May là mùa đông nên cũng đỡ đôi chút. Dần dần, gạo cũng thiếu, ông lại đi tìm xem nhà dân nào còn gạo trong hũ, trong chum không, để nuôi nhau.Cuộc chiến đấu anh hùng, bảo vệ từng góc phố của quân dân Liên khu I hiện lên qua hồi ức Vệ Út Phùng Đệ năm xưa, nay là cựu chiến binh hơn 80 tuổi, thật sinh động, giúp chúng ta sẽ hiểu rõ hơn sự khốc liệt của mặt trận Hà Nội ngay giữa trung tâm. Các Gavơ rốt của Hà Nội thông minh và dũng cảm vô cùng!Ngày 6-1- 1947, Trung đoàn Liên khu I được thành lập. Sau lễ Quyết tử, ngày 15-1- 1947, thực hiện chủ trương của Quân ủy Trung ương, các chiến sĩ dù đã rút bớt ra hậu phương, từ 5.600 người xuống còn 1.200 người, trong đó,thiếu nhi có 75 em. Vệ Út Phùng Đệ thuộc tiểu đoàn 103, vẫn làm chiến sĩ trinh sát, liên lạc của đại đội 15. Ngày 6-2- 1947, cuộc chiến diễn ra ác liệt ở nhà Xô- va, một vị trí rất quan trọng, án ngữ phía đông Liên khu I. Địch đánh ta bất ngờ và tràn vào chiếm được nhà Xô va. Tiểu đoàn phó Vũ Lăng hạ lệnh, lấy lại bằng được vị trí yết hầu này. Lập tức, đại đội 15 cử ông dẫn một tiểu đội, băng qua khói lửa gấp rút tăng viện. Ông Phùng Đệ kể rành rọt: Tôi dẫn một tiểu đội của anh Cao Đa (thuộc Đại đội 15) từ Hàng Bè sang chi viện cho Đại đội trưởng Đại đội 14 Hoàng Viết Điểm. Ta bí mật tiếp cận rồi bất ngờ tấn công địch, giành lại được vị trí một cách nhanh gọn. Chúng tôi được Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi thư khen, thêm phấn khởi bám trụ.17 giờ ngày 17-2, lệnh rút khỏi Liên khu I đưa xuống đại đội. Ông Đệ làm nhiệm vụ truyền tin, nhưng cũng rất bàng hoàng, xót xa. Ông kể: Mỗi người được phát phù hiệu riêng, mỗi đại đội phải có dây vải để mọi người nắm giữ liên lạc với nhau cho khỏi lạc đội hình. Làm liên lạc nên tôi nhớ như in những việc tưởng như nhỏ nhặt này. Đại đội 15, tiểu đoàn 103 đi sau cùng. Một trung đội chặn chốt ở quán Tân nghệ sĩ làm nghi binh, ra sau rốt. Nhưng ra đến Bãi Giữa, chúng tôi bị lạc nhau, dây vải cũng chẳng còn. Hành quân suốt đêm, trong lúc chờ thuyền, mệt quá tôi lăn quay ra ngủ trên bãi ngô, cho đến khi chị Định y tá lay gọi lên đò, tôi mới dụi mắt, tỉnh dậy, lên thuyền, sang sông.Sau khi sang Xuân Canh, tôi được biết trung đội đi sau rốt đã không sang được đò. Các anh ở lại chiến đấu cùng đội Nguyễn Ngọc Nại và hy sinh trên bãi dâu Tàm Xá. Đây là điều tôi giữ mãi trong lòng, đến nay, kỷ niệm 70 năm Hà Nội mở đầu kháng chiến toàn quốc, tôi thấy cần phải nói rõ những điều mà bấy lâu, chúng tôi đã không nói được hết. Ông và tôi đều ngậm ngùi, ắng lặng tràn ngập căn phòng nhỏ! Trong lịch sử cách mạng của phường Tứ Liên và xã Xuân Canh, nhân dân đã ghi nhớ các chiến sỹ Trung đoàn Thủ đô hy sinh trong cuộc tấn công của giặc trên sông Hồng và ngàn dâu Tàm Xá. Xương cốt các Anh đã hòa vào lòng đất Mẹ chở che.