PHÙNG ĐỆ NHÂN CHỨNG TRỰC TIẾP THAM GIA CÁC SỰ KIỆN LỊCH SỬ (2)

Chiến đấu trên mặt trận văn hóa Sau khi rời Hà Nội, lên Việt Bắc, các Vệ Út được tổ chức lại: những người đủ 15 tuổi được bổ sung vào các đơn vị chiến đấu; Những người 14 tuổi được tổ chức thành một trung đội võ trang do ông Đỗ Đình Sửu, vốn là chiến sĩ quyết tử của trung đội Hàng Bồ-Lãn Ông, phụ trách. Những người dưới 14 tuổi, được vào đội tuyên truyền, sau đó gọi là đội Tuyên - Văn, biểu diễn văn nghệ cho bộ đội và nhân dân nơi đóng quân. Ông Phùng Đệ ở trong đội này cùng các bạn: Lê Ngọc Canh, Nguyễn Phúc, Trần Việt Minh, Nguyễn Ngọc Sơn, Trang Công Lũy, Nguyễn Hoán, Nguyễn Văn Lộc, Phạm Đình Luận... phục vụ bộ đội ngay cả khi đi các chiến dịch Sông Lô, sông Thao, phố Lu… Năm 1949, sau khi thành lập Sư đoàn 308, thì cũng tổ chức luôn Đoàn Văn công của sư đoàn. Nét mặt tươi hẳn lên, khi ông kể sự tích ông bị gọi là cô Đệ: Lúc đó, anh Lương Ngọc Trác là đoàn trưởng, anh Đào Hồng Cẩm là chính trị viên. Tôi học thêm môn ghi ta do anh Phạm Ngọc Chương dạy; nhưng mỗi khi dàn dựng vở kịch, tôi và Nguyễn Ngọc Sơn hay phải đóng vai nữ nên anh em gọi vui là cô Đệ, cô Sơn. Sau năm 1950, mở thông biên giới, chúng tôi được sang Trung Quốc phục vụ đoàn đại biểu Chính phủ đi bang giao; nhân cơ hội đó, học thêm bộ môn múa. Có thể nói, chính chúng tôi, những anh em đầu tiên được học múa, cũng là những người nòng cốt lập ra bộ môn múa của Văn công Tổng cục chính trị. Khiêm tốn mà nói, tôi cũng có đóng góp đôi phần.Lễ mừng chiến thắng Điện Biên Phủ, sáng sớm ngày 8-5-1954, Đoàn văn công của Sư đoàn 308 được hát quốc ca hùng tráng giữa núi rừng Điện Biên còn vương mùi khói súng. Sau đó, các đoàn văn công chuẩn bị đi tiếp quản các tỉnh thành. Đoàn Tổng cục Chính trị (gọi là Đoàn Tổng cục 1) do ông Đỗ Nhuận là trưởng đoàn. Đoàn Tổng cục 2, gộp văn công của các sư đoàn 308, 312, 316, 351 có nhiệm vụ đi tiếp quản Bùi Chu, Phát Diệm, Nam Định, rồi về Hà Nội. Ông nhớ ngày Hà Nội hồng tươi cờ đỏ sao vàng trong nắng thu tháng Mười. Chúng tôi đi xe môtôlôva từ Hà Đông vào nội thành. Đơn vị tôi đóng ở nhà cạnh bãi đá bóng Măng – gianh (nay là sân gần cổng 19c Hoàng Diệu). Sau 8 năm xa Hà Nội đi kháng chiến, từ một cậu bé mồ côi, trở về là anh văn công quân đội, thật hãnh diện vô cùng. Tôi ở Đoàn Múa của Tổng cục Chính trị đến năm 1959 thì chuyển sang điện ảnh quân đội.Nghiệp của người nghệ sĩ vận vào ông, với tâm huyết và ý tưởng sáng tạo. Ông làm đạo diễn, phó đạo diễn kiêm quay phim trong những năm ở xưởng phim quân đội, giành được những giải thưởng xuất sắc như Lên đường hành quân- giải Bông sen Bạc; Võ tay không- giải Bông sen Vàng, tại Liên hoan phim Việt Nam lần 1 (1970); Phim Những cô gái Đại đội 3 quân giải phóng và phim Chiến thắng đường Chín- Nam Lào đều giành giải Bông sen Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Lép- zich (1972).