PHÙNG HƯNG

Trong dòng chảy lịch sử chống Bắc thuộc thế kỷ thứ VIII, Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng là vị anh hùng dân tộc kiệt xuất đã lãnh đạo nhân dân đánh chiếm phủ thành Tống Bình, lật đổ chính quyền đô hộ nhà Đường và thiết lập nền tự chủ trên đất nước ta. Không chỉ nổi danh với sức khỏe phi thường và tài dùng binh mưu lược, tấm lòng nhân hậu thương dân như cha mẹ của ông đã khiến muôn dân tôn kính suy tôn danh hiệu mang đậm bản sắc tiếng Việt cổ: Bố Cái Đại Vương.

Theo bộ chính sử Đại Việt sử ký toàn thư (Ngoại kỷ, Quyển V – Kỷ thuộc Tùy – Đường) và tư liệu tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Phùng Hưng là người ấp Đường Lâm, châu Phong (nay thuộc làng cổ Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội) – mảnh đất địa linh nhân kiệt sau này cũng sinh ra Ngô Quyền. Ông xuất thân trong một gia đình nối đời làm Quan lang (thủ lĩnh địa phương), có hai người em trai là Phùng Hải và Phùng Dĩnh đều có sức khỏe hơn người, có thể vật ngã trâu và tay không đánh cọp trừ hại cho dân lành.

Khoảng nửa sau thế kỷ VIII (năm Bính Ngọ – 766, hoặc khoảng năm 776–791 theo các sử liệu đối chiếu), viên Kinh lược sứ nhà Đường cai trị ở An Nam Đô hộ phủ là Cao Chính Bình ra sức vơ vét của cải, đánh thuế nặng nề khiến nhân dân khắp nơi oán giận. Trước cảnh bách tính lầm than, Phùng Hưng đã cùng em trai là Phùng Hải và mưu sĩ Đỗ Anh Hàn tập hợp nghĩa binh tại Đường Lâm, đắp lũy xây căn cứ và phát động cuộc khởi nghĩa rộng khắp các châu quanh vùng.

Sau khi làm chủ hoàn toàn vùng đất Đường Lâm và các châu lân cận, Phùng Hưng xưng là Đô Quân, phong cho Phùng Hải làm Đô Bảo và tiến đại quân về bao vây chặt chẽ phủ thành Tống Bình (Hà Nội). Theo kế sách của mưu sĩ Đỗ Anh Hàn, nghĩa quân chia làm nhiều đạo vừa khép chặt vòng vây đường bộ, đường thủy, vừa liên tục tập kích tiêu hao sinh lực địch suốt nhiều tháng ròng rã. Tướng giặc Cao Chính Bình cố thủ trong thành không sao phá được vây, lo sợ và uất ức sinh bệnh ở lưng mà chết.

Chiếm được thành Tống Bình, Phùng Hưng vào phủ Đô hộ trực tiếp trông coi việc nước, sửa sang chính sự và vỗ về muôn dân được khoảng bảy năm thì lâm bệnh qua đời; con trai ông là Phùng An nối nghiệp cha và tôn xưng Phùng Hưng là “Bố Cái Đại Vương” (nghĩa là vị vua lớn có công đức như cha mẹ của nhân dân). Đại Việt sử ký toàn thư ghi nhận sự linh ứng và lòng tôn kính sâu sắc của nhân dân đối với ông khi lập đền thờ ngay tại phía tây phủ Đô hộ và tại quê hương Đường Lâm.

Câu chuyện về Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng để lại dấu ấn đặc biệt trong truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc: người lãnh đạo chân chính được nhân dân suy tôn không chỉ bởi võ công đánh đuổi ngoại xâm, mà còn bởi đức độ khoan hòa, chăm lo cho cuộc sống ấm no của bách tính. Tinh thần thượng võ và nhân ái đất Đường Lâm mãi là di sản quý báu cho các thế hệ người Việt hôm nay.

TƯ LIỆU THAM KHẢO

• Đại Việt sử ký toàn thư, Ngoại kỷ, Quyển V – Kỷ thuộc Tùy – Đường (Mục Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng). Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chuyên mục “Nhân vật lịch sử”. https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/2003/nhan-vat-lich-su

• Chuyên trang Lịch sử Việt Nam – Người Kể Sử, chuyên mục “Nhân vật”. https://nguoikesu.com/nhan-vat