PHÙNG NGỌC ANH – “TIỂU LONG NỮ” GIỮA LÒNG SÀI GÒN TRONG ĐÊM RỰC LỬA

PHÙNG NGỌC ANH – “TIỂU LONG NỮ” GIỮA LÒNG SÀI GÒN TRONG ĐÊM RỰC LỬA

Sài Gòn những năm chiến tranh là một thành phố đầy những nghịch lý. Ban ngày, phố xá vẫn đông đúc, xe cộ vẫn qua lại, những cửa hiệu vẫn mở cửa, nhưng phía sau vẻ bình thường ấy là một cuộc chiến âm thầm diễn ra từng ngày. Giữa lòng đô thị được kiểm soát gắt gao, những người chiến sĩ cách mạng phải sống giữa vòng vây của kẻ thù, lấy lòng gan dạ, sự mưu trí và niềm tin làm vũ khí. Trong số những con người đã biến chính lòng Sài Gòn thành trận địa đấu tranh ấy, Phùng Ngọc Anh là một cái tên đặc biệt. Nữ chiến sĩ biệt động người Hoa, thành viên lực lượng vũ trang Hoa vận Sài Gòn – Gia Định, từng khiến báo chí Sài Gòn gọi bằng cái tên “Tiểu Long Nữ”, đã có những năm tháng chiến đấu mà mỗi nhiệm vụ đều có thể là lần cuối cùng được nhìn thấy ánh mặt trời.

Phùng Ngọc Anh sinh năm 1940 trong một gia đình có tám anh chị em ở vùng sông Cái Lớn, Gò Quao, Rạch Giá. Năm lên chín tuổi, bà theo gia đình lên Sài Gòn, sống tại khu lao động ở Chợ Lớn. Tuổi thơ của cô gái ấy chứng kiến cảnh quê hương bị bom đạn tàn phá, để rồi khi trưởng thành, chứng kiến một thành phố cũng chìm trong chiến tranh, bà dần tìm đến cách mạng. Ban đầu, căn nhà của gia đình trở thành nơi giao liên, nuôi giấu cán bộ, chuyển tài liệu, truyền đơn. Nhưng đối với cô gái trẻ, chỉ làm giao liên dường như chưa đủ. Bà muốn trực tiếp cầm súng chiến đấu. Khoảng năm 25 tuổi, Phùng Ngọc Anh gia nhập Đội nữ võ trang Hoa vận, một lực lượng hoạt động bí mật ngay giữa lòng đô thị.

Đó là một lựa chọn mà chỉ những người có lòng tin sắt đá mới dám bước vào. Vũ khí của các tổ biệt động khi ấy vô cùng thiếu thốn. Có khi cả đội chỉ có một khẩu súng cùng vài chục viên đạn. Muốn có thêm vũ khí, họ phải điều nghiên từng mục tiêu, theo dõi từng con đường, từng giờ di chuyển của đối phương rồi tìm cách đánh những tên ác ôn để thu súng. Mỗi nhiệm vụ là một lần đặt mạng sống của mình trước họng súng kẻ thù. Phùng Ngọc Anh đã nhiều lần một mình cưỡi xe Honda áp sát mục tiêu, trực tiếp chiến đấu giữa những con đường mà bất cứ lúc nào cũng có thể xuất hiện cảnh sát hoặc mật vụ. Sự táo bạo ấy khiến cái tên “Tiểu Long Nữ” xuất hiện trên báo chí Sài Gòn và trở thành biệt danh gắn với bà suốt những năm tháng sau này.

Ngày 19/9/1967 là một dấu mốc nghiệt ngã. Trong một nhiệm vụ tại Chợ Lớn, Phùng Ngọc Anh được giao tấn công một viên sĩ quan đặc vụ người Hoa đang kiểm soát hệ thống báo chí tiếng Hoa để phục vụ hoạt động chống phá cách mạng. Bà đi xe Honda áp sát mục tiêu. Khi phát hiện người này được xe hơi đưa về cùng hai vệ sĩ, bà vẫn quyết định hành động. Hai phát súng vang lên. Mục tiêu trúng đạn. Phùng Ngọc Anh lao tới giằng lấy chiếc cặp chứa tài liệu nhưng đối phương chống trả. Trong lúc giằng co, bà tiếp tục nổ súng rồi bị hai vệ sĩ khống chế, bắt giữ. Một nữ biệt động đơn độc giữa lòng thành phố đã rơi vào tay kẻ thù.

Nhưng bắt được người chiến sĩ chỉ là bước đầu. Điều mà kẻ thù muốn lấy từ Phùng Ngọc Anh là những bí mật của tổ chức, những người đồng đội, những cơ sở cách mạng đang tồn tại giữa lòng Sài Gòn. Chúng dùng đủ cách để buộc bà khuất phục. Trong phòng thẩm vấn của Tổng nha Cảnh sát, những đòn tra tấn liên tiếp trút xuống người phụ nữ trẻ. Có lúc kẻ thù dùng hóa chất đun nóng rồi dội vào bàn tay bà nhằm ép cung. Bàn tay bị bỏng nặng, đau đớn đến mức bà phải giơ lên trong một lần bị thẩm vấn. Chính trong hoàn cảnh ấy, một nhà báo nước ngoài đã chụp được bức ảnh Phùng Ngọc Anh với bàn tay bị thương nhưng gương mặt vẫn thể hiện sự bình tĩnh, không khuất phục. Bức ảnh về sau trở thành một trong những hình ảnh ám ảnh về người nữ biệt động năm ấy.

Kẻ thù có thể làm đau thân thể, nhưng không thể khuất phục ý chí. Trước những câu hỏi nhằm truy tìm tổ chức, Phùng Ngọc Anh đã tìm cách khai báo sai lệch để che giấu đồng đội. Bà dựng lên những lý do cá nhân, cố làm cho đối phương tin rằng mình hành động vì những nguyên nhân khác chứ không phải là một chiến sĩ cách mạng có tổ chức phía sau. Càng bị tra hỏi, bà càng tìm cách bảo vệ những người mà mình biết. Trong cuộc đấu trí không cân sức ấy, người phụ nữ bị còng tay, bị thương tích và tra tấn vẫn giữ được điều quý giá nhất của một người chiến sĩ: không phản bội đồng đội, không đầu hàng trước kẻ thù.

Nhưng tội ác của chiến tranh chưa dừng lại ở những căn phòng thẩm vấn. Đêm mùng 2 Tết Mậu Thân năm 1968 đã trở thành ký ức không thể xóa trong cuộc đời Phùng Ngọc Anh. Khi ấy, bà cùng hai cán bộ cách mạng là Lê Thị Riêng và Trần Văn Kiểu bị đưa lên một chiếc xe bịt kín với lý do chuyển trại. Nhưng đó không phải là một chuyến chuyển tù bình thường. Chiếc xe chở ba người chiến sĩ đã trở thành chiếc xe đưa họ đến một cuộc thủ tiêu được sắp đặt trong bóng tối.

Trong không gian chật hẹp của chiếc xe, những người chiến sĩ hiểu rằng tình thế vô cùng nguy hiểm. Rồi tiếng súng bất ngờ vang lên. Đạn xé qua thùng xe. Trần Văn Kiểu trúng đạn. Lê Thị Riêng và Phùng Ngọc Anh cũng bị thương. Nhưng giữa giây phút đối mặt với cái chết, Lê Thị Riêng vẫn bình tĩnh nhắc đồng đội nằm xuống, vẫn phản đối hành động sát hại của kẻ thù. Khi chúng tiếp tục chĩa súng vào bà, người phụ nữ ấy không van xin. Bà đối diện với họng súng bằng khí phách của một người chiến sĩ cách mạng. Những loạt đạn sau đó đã cướp đi sự sống của Lê Thị Riêng và Trần Văn Kiểu. Phùng Ngọc Anh bị thương nặng nhưng là người duy nhất sống sót.

Có những khoảnh khắc trong lịch sử không cần đến những lời bình luận dài. Chỉ cần hình dung một chiếc xe bịt kín giữa đêm Tết, ba người chiến sĩ bị áp giải đi trong bóng tối, rồi tiếng súng bất ngờ vang lên và hai người đồng đội mãi mãi nằm lại, chúng ta cũng đủ cảm nhận sự tàn khốc của chiến tranh và sự lạnh lùng của hành động thủ tiêu. Đó không phải là một cuộc đối đầu trên chiến trường giữa hai lực lượng ngang nhau, mà là cảnh những người bị giam cầm, bị áp giải và bị tước đi quyền được sống. Chính sự tàn bạo ấy càng làm nổi bật khí phách của những con người đã không chịu cúi đầu trước họng súng.

Phùng Ngọc Anh sống sót, nhưng sự sống ấy mang theo một nỗi đau không bao giờ khép lại. Bà đã tận mắt chứng kiến hai người đồng đội hy sinh. Hình ảnh ấy theo bà suốt những năm tháng còn lại. Sau đêm Mậu Thân, những ngày tù đày tiếp tục kéo dài. Bà trải qua Khám Chí Hòa, Trung tâm Cải huấn Thủ Đức và nhà tù Côn Đảo, chịu thêm những tháng năm khắc nghiệt trong lao tù. Tổng cộng, bà trải qua khoảng bảy năm tù đày trước khi được trả tự do vào năm 1974. Thân thể mang thương tích, nhưng điều mà kẻ thù không bao giờ lấy được là lòng trung thành của bà đối với cách mạng và đồng đội.

Điều khiến câu chuyện về Phùng Ngọc Anh trở nên đặc biệt chính là bà không xem việc mình sống sót là một chiến thắng của riêng mình. Bà sống tiếp với ký ức về những người đã nằm xuống. Gần sáu thập kỷ sau đêm Mậu Thân, khi nhắc đến Lê Thị Riêng và Trần Văn Kiểu, ký ức trong bà vẫn nguyên vẹn. Bà vẫn mong một ngày có thể tìm được hài cốt của đồng đội để được thắp một nén nhang, để những người đã hy sinh không bị lãng quên. Người phụ nữ từng được gọi là “Tiểu Long Nữ” vì sự gan dạ giữa lòng Sài Gòn năm nào, cuối cùng lại mang trong mình một ước nguyện rất đỗi giản dị: được đưa đồng đội trở về với gia đình.

Nhìn lại cuộc đời Phùng Ngọc Anh, điều khiến chúng ta kính phục không chỉ là những lần bà cầm súng giữa lòng Sài Gòn, mà còn là cách bà đứng vững khi rơi vào tay kẻ thù. Một người phụ nữ nhỏ bé có thể bị trói buộc đôi tay, có thể chịu những đòn tra tấn khiến thân thể đau đớn, có thể bị đẩy vào những nhà tù khắc nghiệt, nhưng không một cực hình nào buộc bà phải phản bội đồng đội. Đó chính là sức mạnh của lòng kiên trung – thứ sức mạnh không nằm ở thể chất mà nằm trong niềm tin và khí tiết của con người.

“Tiểu Long Nữ” Phùng Ngọc Anh là một phần của thế hệ đã sống giữa những ngày mà mỗi con đường, mỗi căn nhà, mỗi chuyến xe đều có thể trở thành ranh giới giữa sự sống và cái chết. Bà đã chiến đấu, bị bắt, bị tra tấn, chứng kiến đồng đội hy sinh rồi tiếp tục sống và mang câu chuyện ấy đi qua gần sáu thập kỷ. Qua cuộc đời bà, tội ác của chiến tranh hiện lên không phải bằng những con số khô khan, mà bằng một bàn tay bị hóa chất thiêu bỏng, bằng những vết thương trên thân thể, bằng tiếng súng trong chiếc xe bịt kín và bằng nỗi đau của một người sống sót nhìn đồng đội ngã xuống trước mắt mình.

Hôm nay, khi đất nước đã bước qua những năm tháng chiến tranh, câu chuyện về Phùng Ngọc Anh càng nhắc thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Đằng sau những con đường bình yên, những mái trường đầy tiếng cười và những ngày tháng không còn tiếng súng là biết bao con người đã từng đem tuổi trẻ, máu xương và cả mạng sống của mình đặt vào cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do. Với Phùng Ngọc Anh, với Lê Thị Riêng, Trần Văn Kiểu và những người đã nằm lại trong những năm tháng hoa lửa, sự biết ơn của hôm nay không chỉ là một lời nhắc nhớ, mà còn là trách nhiệm phải gìn giữ hòa bình, trân trọng lịch sử và sống xứng đáng với sự hy sinh của những thế hệ đi trước.