PHÙNG NGỌC LIÊM, NGƯỜI CHIẾN SĨ NHỎ TUỔI VỚI “TIẾNG MÌN BẤT TỬ”
Có những người anh hùng khi ngã xuống tuổi đời còn chưa kịp trưởng thành. Họ chưa có nhiều năm tháng để sống cho những ước mơ riêng, chưa kịp đi hết tuổi thơ bên gia đình, nhưng đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử quê hương. Phùng Ngọc Liêm là một người như thế – người chiến sĩ biệt động nhỏ tuổi đã anh dũng hy sinh giữa lòng thị xã Bạc Liêu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Phùng Ngọc Liêm sinh ngày 10 tháng 7 năm 1955, quê tại ấp Mỹ Đông, xã Mỹ Quới, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng trước đây, nay thuộc thành phố Cần Thơ. Tuổi thơ của anh gắn liền với những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Nỗi đau mất cha do kẻ thù sát hại cùng cảnh quê hương bị tàn phá đã sớm hun đúc trong lòng người thiếu niên tình yêu quê hương và ý chí tham gia cách mạng.
Ngày 1 tháng 2 năm 1968, khi mới 13 tuổi, Phùng Ngọc Liêm xin mẹ đi theo cách mạng. Ở cái tuổi mà nhiều bạn bè vẫn còn được vui chơi, học tập dưới mái trường, anh đã lựa chọn bước vào con đường đầy hiểm nguy. Anh trở thành chiến sĩ của Đội Biệt động thị xã Bạc Liêu, đảm nhận nhiệm vụ trinh sát địa hình, nắm tình hình hoạt động của đối phương và cung cấp thông tin phục vụ chỉ huy.
Công việc trinh sát giữa vùng địch kiểm soát đòi hỏi sự bình tĩnh, mưu trí và cẩn trọng. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến người chiến sĩ bị phát hiện, bắt giữ. Dù tuổi còn nhỏ, Phùng Ngọc Liêm vẫn tìm cách tiếp cận những nơi đối phương thường lui tới, quan sát hoạt động của sĩ quan và cảnh sát, rồi tìm cơ hội báo cáo những thông tin quan trọng cho đơn vị.
Sau những đợt Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, chiến trường Bạc Liêu bước vào thời kỳ hết sức khó khăn. Đối phương tăng cường lực lượng, tổ chức càn quét, tuần tra và kiểm soát chặt chẽ các địa bàn. Nhiều cán bộ, cơ sở cách mạng và quần chúng bị bắt bớ, đàn áp. Trong hoàn cảnh đó, nhiệm vụ trinh sát nội thành trở nên đặc biệt nguy hiểm, nhưng cũng vô cùng cần thiết để lực lượng cách mạng tìm cách giành lại thế chủ động.
Đầu tháng 9 năm 1968, Phùng Ngọc Liêm phát hiện một nhóm sĩ quan và cảnh sát thường xuyên tụ tập ăn uống tại nhà hàng Xừng Ký, gần cửa chính nhà lồng chợ Bạc Liêu. Nhận thấy đây là mục tiêu có ý nghĩa, anh chủ động đề xuất phương án dùng mìn tiến công. Sau khi xem xét, Ban Chỉ huy giao cho anh thực hiện nhiệm vụ.
Quả mìn TNT được ngụy trang trong vỏ gói thuốc lá hiệu Ru-by. Một vật nhỏ bé như thế nhưng mang theo nhiệm vụ lớn lao và cũng đặt người thiếu niên trước hiểm nguy khôn lường. Phùng Ngọc Liêm hiểu rằng chỉ cần bị phát hiện, anh có thể không còn cơ hội trở về. Dẫu vậy, anh vẫn nhận nhiệm vụ và chuẩn bị thực hiện với quyết tâm cao.
Trưa ngày 11 tháng 9 năm 1968, Phùng Ngọc Liêm mang mìn đến địa điểm đã xác định. Nhưng trong quá trình hành động, anh không may bị đối phương phát hiện. Tình thế lập tức trở nên vô cùng nguy cấp. Những người lính và cảnh sát đối phương tập trung về phía anh, vòng vây ngày càng khép chặt.
Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, người chiến sĩ mới 13 tuổi vẫn giữ được sự bình tĩnh. Trước tình thế không còn đường lui, anh quyết định ôm quả mìn lao thẳng vào giữa nhóm sĩ quan và cảnh sát đối phương. Một tiếng nổ dữ dội vang lên giữa lòng thị xã. Một số sĩ quan và cảnh sát thiệt mạng, những người khác bị thương. Phùng Ngọc Liêm anh dũng hy sinh ngay tại trận địa.
Tiếng nổ ấy không chỉ khép lại cuộc đời ngắn ngủi của một người thiếu niên, mà còn trở thành dấu mốc được nhân dân ghi nhớ trong câu chuyện về người chiến sĩ biệt động Bạc Liêu. Chiến công của anh gây chấn động trong hàng ngũ đối phương, đồng thời khơi dậy niềm xúc động, sự khâm phục và tinh thần đấu tranh trong quân dân địa phương.
Điều khiến câu chuyện về Phùng Ngọc Liêm trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở hành động chiến đấu quả cảm, mà còn ở tuổi đời quá đỗi trẻ trung của anh. Một thiếu niên mới 13 tuổi đã đảm nhận nhiệm vụ trinh sát trong lòng địch, rồi hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Sự hy sinh ấy nhắc chúng ta nhớ rằng trong chiến tranh, có những người đã phải trưởng thành giữa hiểm nguy và đánh đổi cả tuổi xuân để góp sức cho quê hương.
Theo tư liệu lịch sử, ngay trong ngày hy sinh, Phùng Ngọc Liêm được công nhận danh hiệu Dũng sĩ diệt ngụy và được kết nạp vào Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam. Ngày 28 tháng 4 năm 2014, Nhà nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp và sự hy sinh trong cuộc kháng chiến.
Ngày nay, tên Phùng Ngọc Liêm được đặt cho trường học, tuyến đường và Nhà Văn hóa Thiếu nhi tại Bạc Liêu. Những địa danh ấy không chỉ để tưởng nhớ một người anh hùng, mà còn là lời nhắc nhở các thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và giá trị của sự cống hiến.
Nhìn lại cuộc đời Phùng Ngọc Liêm, chúng ta không khỏi xúc động trước sự hy sinh của một người con còn quá trẻ. Anh chưa kịp sống trọn tuổi thanh xuân, chưa kịp chứng kiến quê hương thanh bình, nhưng đã để lại một câu chuyện khiến người đời sau phải suy ngẫm. Lịch sử không chỉ được viết nên bởi những trận đánh lớn hay những chiến công vang dội, mà còn được ghi dấu bởi những con người bình dị, những người đã dám đứng lên khi quê hương cần đến mình.
Với tuổi trẻ hôm nay, tưởng nhớ Anh hùng Phùng Ngọc Liêm không chỉ là nhắc lại quá khứ, mà còn là dịp để tự hỏi mình phải sống như thế nào cho xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ đi trước. Đó là sống có lý tưởng, có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng, tích cực học tập, lao động, đoàn kết giúp đỡ mọi người và góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
Phùng Ngọc Liêm – người chiến sĩ biệt động tuổi mười ba – đã ngã xuống giữa lòng Bạc Liêu, nhưng tên tuổi và câu chuyện về “Tiếng mìn bất tử” vẫn còn được nhắc nhớ như một biểu tượng của lòng dũng cảm, sự hy sinh và tinh thần yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam trong thời hoa lửa.
