PHÙNG NGỌC LIÊM – TIẾNG MÌN BẤT TỬ CỦA NGƯỜI CHIẾN SĨ 13 TUỔI

Cậu bé lớn lên giữa những năm tháng chiến tranh

Ngày 10 tháng 7 năm 1955, tại vùng quê Mỹ Quới, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng, một cậu bé có tên Phùng Ngọc Liêm ra đời. Những năm tháng đầu đời của Liêm diễn ra trong một miền quê còn nhiều gian khó, nơi những cánh đồng, dòng kênh và những mái nhà đơn sơ gắn bó với cuộc sống của người dân. Thế nhưng, khi chiến tranh ngày càng lan rộng, cuộc sống bình yên ấy cũng dần bị đảo lộn. Tiếng máy bay, tiếng súng và những cuộc càn quét trở thành những âm thanh mà trẻ em miền Nam thời ấy không thể tránh khỏi. Phùng Ngọc Liêm cũng lớn lên trong hoàn cảnh như vậy, chứng kiến quê hương và những người xung quanh mình phải sống giữa bom đạn, để rồi những biến động của thời cuộc sớm khiến cậu bé hiểu rằng quê hương đang cần những người đứng lên bảo vệ.

Mười ba tuổi bước vào con đường cách mạng

Năm 1968, khi vừa tròn mười ba tuổi, Phùng Ngọc Liêm tham gia cách mạng và trở thành chiến sĩ của Đội Biệt động thị xã Bạc Liêu. Ở tuổi mà ngày nay một đứa trẻ vẫn còn đang ngồi trên ghế nhà trường, Liêm đã bắt đầu cuộc đời của một người chiến sĩ. Công việc của lực lượng biệt động vô cùng nguy hiểm, bởi họ thường phải hoạt động ngay trong những khu vực đối phương kiểm soát. Người chiến sĩ không thể công khai xuất hiện với quân phục và vũ khí mà phải biết giữ bí mật, quan sát tình hình, tiếp cận mục tiêu và tìm cách hoàn thành nhiệm vụ mà không để đối phương phát hiện. Với một cậu bé mới mười ba tuổi, đó là những thử thách vượt xa những gì một đứa trẻ bình thường phải trải qua, nhưng Liêm vẫn kiên quyết ở lại và nhận nhiệm vụ.

Tuổi nhỏ nhưng lòng can đảm không nhỏ

Những năm tháng hoạt động trong đội biệt động đã khiến Phùng Ngọc Liêm trưởng thành rất nhanh. Ông phải làm quen với những chuyến đi trong bóng tối, những nhiệm vụ bí mật và sự nguy hiểm luôn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Có những lần người chiến sĩ phải giả dạng như một người dân bình thường để di chuyển qua những khu vực có lính địch kiểm soát; cũng có những lúc phải chờ đợi trong im lặng, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến nhiệm vụ thất bại hoặc tính mạng của bản thân và đồng đội bị đe dọa. Trong hoàn cảnh ấy, tuổi tác dường như không còn được tính bằng số năm đã sống mà bằng những gì một người đã trải qua. Cậu bé Phùng Ngọc Liêm ngày càng trở nên gan dạ, bình tĩnh và được đồng đội tin tưởng giao cho những công việc quan trọng.

Những trận đánh giữa lòng thị xã

Hoạt động biệt động khác với những trận chiến diễn ra ở chiến trường rộng lớn. Người chiến sĩ có thể phải chiến đấu ngay giữa những nơi có dân cư, nơi đối phương luôn cảnh giác và tìm cách truy lùng lực lượng cách mạng. Vì vậy, mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự chính xác và quyết đoán. Phùng Ngọc Liêm đã cùng đồng đội thực hiện nhiều nhiệm vụ trong hoàn cảnh như vậy. Đằng sau mỗi lần hoàn thành nhiệm vụ là những giờ phút căng thẳng mà người ngoài cuộc khó có thể hình dung. Một chuyến đi tưởng như bình thường có thể kết thúc bằng một cuộc đụng độ, còn một lần tiếp cận mục tiêu có thể trở thành lần cuối cùng người chiến sĩ nhìn thấy đồng đội của mình.

Thế nhưng, những nguy hiểm ấy không khiến người chiến sĩ trẻ lùi bước. Càng trải qua nhiều thử thách, Liêm càng hiểu rằng những việc mình đang làm không chỉ liên quan đến bản thân mà còn liên quan đến cả đơn vị. Nếu một người bỏ cuộc, những người phía sau có thể gặp nguy hiểm. Chính suy nghĩ ấy đã giúp ông vượt qua nỗi sợ và tiếp tục nhận nhiệm vụ, dù biết rằng chiến tranh không bao giờ cho người lính một lời hứa rằng ngày mai họ sẽ còn được trở về.

Khoảnh khắc định mệnh

Trong những năm tháng chiến đấu, Phùng Ngọc Liêm đã tham gia một trận đánh mà sau này trở thành dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông. Khi tình hình chiến đấu diễn ra quyết liệt, người chiến sĩ trẻ đã sử dụng mìn để tấn công đối phương. Đó là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, bởi một người mang mìn tiếp cận mục tiêu phải đối mặt với nguy cơ hy sinh bất cứ lúc nào. Nhưng Liêm vẫn quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Giữa khói lửa của trận đánh, tiếng mìn vang lên. Người chiến sĩ trẻ đã anh dũng hy sinh, để lại phía sau những người đồng đội và một tuổi xuân còn dang dở. Khi ấy, Phùng Ngọc Liêm vẫn còn quá trẻ. Ông chưa có cơ hội sống một cuộc đời bình thường, chưa có cơ hội trở về quê hương sau ngày đất nước thống nhất và cũng chưa thể biết được tương lai sẽ đưa mình đến đâu. Cuộc đời của ông dừng lại giữa chiến tranh, khi tuổi trẻ vừa mới bắt đầu.

Nếu ngày ấy ông không ra đi...

Có lẽ điều khiến câu chuyện về Phùng Ngọc Liêm trở nên day dứt nhất chính là tuổi đời của ông. Nếu còn sống đến hôm nay, người chiến sĩ năm xưa đã bước sang tuổi 71. Có thể ông đã có một gia đình, có con cháu và một cuộc sống bình dị sau chiến tranh. Có thể ông đã nhiều lần trở về thăm chiến trường cũ, kể cho con cháu nghe về những năm tháng tuổi trẻ của mình và nhìn thấy những vùng quê từng chìm trong bom đạn nay đã thay đổi từng ngày.

Nhưng tất cả những điều ấy chỉ có thể được nói bằng hai chữ “nếu như”. Người chiến sĩ mười ba tuổi năm nào đã không có cơ hội bước tiếp qua tuổi thanh xuân. Ông đã trao lại phần đời còn lại của mình cho đất nước ngay khi cuộc đời còn ở phía trước.

Danh hiệu dành cho người chiến sĩ trẻ

Sau khi Phùng Ngọc Liêm hy sinh, những chiến công của ông được ghi nhận và ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu ấy là sự ghi nhận dành cho một người chiến sĩ đã chiến đấu và hy sinh vì quê hương, nhưng có lẽ điều khiến người ta xúc động hơn cả vẫn là tuổi đời của ông. Một cậu bé mười ba tuổi bước vào cách mạng, một thiếu niên làm nhiệm vụ giữa vùng địch kiểm soát và rồi hy sinh khi tuổi trẻ còn chưa kịp đi qua.

Khi nhắc đến những người anh hùng trong chiến tranh, chúng ta thường hình dung về những người lính trưởng thành, những vị chỉ huy hoặc những chiến sĩ đã trải qua nhiều năm trận mạc. Nhưng Phùng Ngọc Liêm lại là một trường hợp đặc biệt. Ông cho thấy chiến tranh đã từng đẩy những đứa trẻ vào những hoàn cảnh khắc nghiệt đến mức nào, đồng thời cho thấy lòng yêu nước và sự dũng cảm đôi khi xuất hiện ở một người còn rất trẻ.

Tiếng mìn còn vang sau hơn nửa thế kỷ

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa. Những nơi từng là chiến trường năm xưa đã thay đổi, những con đường mới được mở ra, những ngôi trường mọc lên và những đứa trẻ lại được sống một tuổi thơ bình yên. Có lẽ đó chính là điều mà những người như Phùng Ngọc Liêm từng mong muốn khi bước vào cuộc chiến.

Ông đã không được nhìn thấy ngày hòa bình. Ông không được tận mắt chứng kiến đất nước đổi thay và cũng không thể biết rằng câu chuyện của mình sẽ được kể lại cho những thế hệ sau. Nhưng sự hy sinh của ông không vì thế mà trở nên vô nghĩa. Mỗi khi người ta nhắc đến cái tên Phùng Ngọc Liêm, người ta lại nhớ đến một thế hệ đã sống trong hoàn cảnh đặc biệt, nơi tuổi trẻ không chỉ có những ước mơ riêng mà còn mang theo trách nhiệm đối với quê hương.

Có lẽ vì thế mà tiếng mìn năm nào không chỉ là âm thanh của một trận đánh. Nó đã trở thành tiếng vọng từ quá khứ, nhắc những người đang sống trong hòa bình hôm nay rằng đã từng có những chàng trai, cô gái và cả những thiếu niên như Phùng Ngọc Liêm sẵn sàng gửi lại tuổi trẻ của mình giữa chiến trường để đổi lấy tương lai cho những người chưa từng gặp mặt.

Tuổi mười ba và một cuộc đời không trọn vẹn

Câu chuyện về Phùng Ngọc Liêm khiến người đọc khó có thể không tự hỏi: một người mười ba tuổi khi ấy đã nghĩ gì khi quyết định bước vào con đường cách mạng? Có lẽ không ai có thể trả lời chính xác câu hỏi đó, bởi người chiến sĩ trẻ đã không còn cơ hội để kể lại toàn bộ câu chuyện của mình. Chúng ta chỉ có thể nhìn vào những gì ông đã làm để hiểu phần nào suy nghĩ của một thế hệ.

Họ cũng từng là những đứa trẻ.

Họ cũng từng có gia đình, quê hương và những ước mơ riêng.

Nhưng chiến tranh đã khiến họ phải lớn lên quá sớm. Phùng Ngọc Liêm đã chọn đứng về phía quê hương khi mới mười ba tuổi và cuối cùng đã hy sinh khi tuổi đời còn chưa kịp bước qua những năm tháng đẹp nhất.

Có những người anh hùng được nhớ đến bởi những chiến công lớn, nhưng cũng có những người được nhớ đến bởi chính tuổi đời quá đỗi trẻ của mình. Phùng Ngọc Liêm thuộc về những người như thế. Ông ra đi khi còn rất trẻ, nhưng câu chuyện về cuộc đời ông vẫn còn ở lại để nhắc chúng ta rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao tuổi xuân của những con người đã không kịp sống đến ngày đất nước bình yên. Nếu lịch sử là một dòng sông dài, thì cuộc đời của Phùng Ngọc Liêm chỉ là một đoạn rất ngắn, nhưng đoạn đường ấy đủ để lưu lại một dấu ấn không thể phai mờ. Và có lẽ điều đẹp nhất mà thế hệ hôm nay có thể làm để tưởng nhớ những người như ông không phải là nói những lời quá lớn lao, mà là sống thật tốt trong những ngày hòa bình mà họ đã từng hy sinh để chúng ta có được.