Phùng Ngọc Thanh

8 tuổi, đáp lại lời kêu gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Đồng bào và chiến sĩ cả nước, anh dũng tiến lên!", tháng 2/1964, chàng trai trẻ Phùng Ngọc Thanh xung phong tham gia lực lượng thanh niên tình nguyện đi xây dựng kinh tế và mạng lưới giao thông miền núi ở công trường 111-118 (Sơn La), công trường 116 (Hòa Bình) và nhiều địa bàn khác.

Sau những năm gian khó ở các tỉnh miền núi phía Bắc, năm 1966, ông được cử đi học Trung cấp Giao thông. Ra trường năm 1969, ông về công tác tại Ban Xây dựng 64 và ngay sau đó được đưa đi xây dựng kinh tế, giúp đỡ giao thông vận tải nước bạn Lào thuộc đoàn chuyên gia B148.

Kể từ đây, cuộc đời ông gắn liền với đất nước và Nhân dân Lào. Nhớ lại lần đầu tiên từ Lai Châu sang Lào, ông Thanh khẽ rùng mình: “Những con đường hun hút, tứ bề là cây rừng, bùn đất và những con vắt quện vào nhau. Chúng tôi đi ngủ cũng phải bịt tai, bịt mũi phòng vắt len lỏi vào”.

Đến năm 1975, nhờ có nhiều thành tích trong công tác và chiến đấu, ông được đề bạt làm Đại đội phó phụ trách kỹ thuật thuộc Đội 259, Đại đội 2595, Tổng đội TNXP 572. Với những đóng góp và năng lực lãnh đạo, ngày 4/4/1980, ông Thanh vinh dự được kết nạp vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam. Năm 1985, ông được đề bạt làm Đại đội trưởng Đội 12, Công trường 572, tiếp tục hoạt động giúp đỡ nước bạn Lào.

Tổng kết về những năm tháng sống và làm việc trên đất bạn Lào, ông Thanh không khỏi rưng rưng nói: “Với tôi, thời gian như một thứ rượu ủ thành men, càng lâu càng ngấu, càng nhớ”.

Vì thế, những người bạn của ông bây giờ dù ở tuổi 70 - 80 nhưng họ vẫn thường qua lại thăm nhau, kể chuyện “tôi xưa thế này, tôi khổ hơn ông...”. 18 năm ở nước bạn Lào với ông và những người đồng chí, đồng đội là ăm ắp những kỷ niệm, là được chứng kiến những đổi thay. “Khi chúng tôi đặt chân sang đất Lào, đường sá nào đã có gì, nhưng sau gần 20 năm, đường phố đã thay đổi, nhiều tòa nhà đã mọc lên”. Bên cạnh những niềm vui, đó là không ít những giọt nước mắt. Những giọt nước mắt rơi vì đồng đội đã hy sinh, những ngày nơm nớp với bọn thổ phỉ, những trận sốt rét co giật tưởng chết, những bữa đói triền miên...

Tất cả đã là ký ức. Một ký ức đẹp luôn là hành trang trong cuộc đời, để không bao giờ ông nhụt chí, không bao giờ than trách. “Tôi và nhiều đồng đội sống được là may mắn. May mắn ấy cả đời chúng tôi phải trả ơn, phải sống tốt”, ông Thanh khẳng định.

2. Người bạn đời của ông, “cây nhiệt độ” của ông là bà Nguyễn Thị Hoa, sinh năm 1948, cũng có nhiều năm gắn bó với đất bạn Lào. Bà kể lại rằng, bà sang Lào năm 1967, trước ông Thanh 2 năm, thuộc quân số của Tổng đội TNXP B143 thuộc Ban Xây dựng 64. Đó là thời kỳ bà ở Xiêng Khoảng, Bản Ban – một khu vực hứng chịu lượng hỏa lực khổng lồ của Mỹ. Nếu Việt Nam có Quảng Trị là nơi bị ném bom nhiều nhất cả nước thì Lào có Xiêng Khoảng gánh chịu 1,4 - 1,6 triệu tấn bom đạn, mật độ vô cùng dày đặc.

Cuộc sống của những thanh niên tình nguyện, dù ở đơn vị nào cũng đầy vất vả. Năm 1969, bà được điều sang B148. Từ đây, bà Nguyễn Thị Hoa và ông Phùng Ngọc Thanh gặp và cảm mến nhau. “Ông Thanh phụ trách mảng kỹ thuật còn đỡ khổ, chứ tôi thì khổ lắm, những con đường trên đất bạn Lào, nhờ có lực lượng thanh niên tình nguyện như chúng tôi mà đổi thay từng ngày", bà Hoa kể lại.

Bà còn chia sẻ thêm: “Mọi người gọi tôi là cây nhiệt độ, bởi sốt rét triền miên và dai dẳng, gần như lúc nào cũng có cái cây cặp nhiệt độ trên người. Nhưng đúng là khi còn trẻ, người ta chẳng hề nan nguy, cũng chẳng sợ khổ, sợ khó. Tất cả rồi cũng qua hết”.

Và mọi khó khăn đều sẽ qua. Ngày 24/2/1972, ở nước bạn Lào, ông Thanh và bà đã nên duyên vợ chồng. Đến tháng 6/1973, khi mang thai đứa con đầu lòng, bà xin được về nước hẳn.