Phùng Văn Khầu: Huyền Thoại "Pháo Đài Một Người" Trên Chiến Trường Điện Biên Phủ

Phùng Văn Khầu: Huyền Thoại "Pháo Đài Một Người" Trên Chiến Trường Điện Biên Phủ

Trong trang vàng lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam, chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 là một mốc son chói lọi, "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". Chiến thắng ấy được kết tinh từ trí tuệ của Bộ chỉ huy và máu xương, lòng dũng cảm của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ ngoài mặt trận. Trong số những con người quả cảm ấy, tên tuổi của Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Phùng Văn Khầu đã trở thành một huyền thoại, biểu tượng cho ý chí "Quyết chiến, quyết thắng" và khả năng phi thường của con người Việt Nam trước bom đạn quân thù.

Hình ảnh người khẩu đội trưởng, trong khoảnh khắc sinh tử, khi đồng đội đã ngã xuống, vẫn một mình kiên cường vận hành cả một cỗ pháo nặng nề để trút bão lửa xuống đầu thù, đã trở thành một trong những biểu tượng hào hùng nhất của Binh chủng Pháo binh Việt Nam.

Từ Người Con Dân Tộc Nùng Đến Chiến Sĩ Pháo Binh

Phùng Văn Khầu sinh năm 1930 tại xã Đức Hùng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình nông dân nghèo người dân tộc Nùng. Lớn lên trong cảnh đất nước lầm than dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, chứng kiến cảnh người thân bị bóc lột, xóm làng bị giày xéo, lòng yêu nước và căm thù giặc đã sớm nhen nhóm trong tâm hồn người thanh niên trẻ.

Năm 1949, khi cuộc kháng chiến chống Pháp đang bước vào giai đoạn cam go, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, Phùng Văn Khầu hăng hái lên đường nhập ngũ. Với bản tính cần cù, chịu khó và sức khỏe dẻo dai của người con miền núi, ông nhanh chóng thích nghi với đời sống quân ngũ.

Ban đầu, ông là chiến sĩ bộ binh, tham gia nhiều chiến dịch ở biên giới. Tuy nhiên, bước ngoặt trong đời binh nghiệp của ông đến khi được cấp trên tin tưởng cử đi học lớp pháo binh. Đối với một người lính xuất thân nông dân, việc tiếp cận với kỹ thuật pháo binh – một binh chủng đòi hỏi tính toán chính xác và kỹ thuật phức tạp – là một thách thức không nhỏ. Nhưng với quyết tâm sắt đá "học để đánh giặc", Phùng Văn Khầu đã ngày đêm miệt mài nghiên cứu, nắm vững kỹ thuật sử dụng các loại pháo, đặc biệt là sơn pháo 75mm.

Sau khi hoàn thành khóa huấn luyện, ông được biên chế về Đại đội 755, Tiểu đoàn 275, Trung đoàn 675 (Đoàn Pháo binh Tất Thắng). Tại đây, ông được tín nhiệm giao trọng trách Khẩu đội trưởng.

Đường Đến Điện Biên và Khúc Tráng Ca Kéo Pháo

Cuối năm 1953, Trung đoàn 675 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc để chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là một cuộc hành quân lịch sử, đầy gian khổ và hy sinh. Để đưa được những cỗ pháo nặng hàng tấn qua những đèo dốc hiểm trở, rừng rậm hoang vu mà không có đường cơ giới, quân và dân ta đã phải dùng sức người là chính.

Phùng Văn Khầu cùng đồng đội đã trải qua những ngày tháng "khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt". Họ dùng dây tời, đòn bẩy, bằng chính đôi vai và đôi chân trần của mình để nhích từng tấc pháo lên dốc cao, rồi lại ghìm pháo xuống vực sâu. Khẩu hiệu "Thà hy sinh quyết bảo vệ pháo" đã trở thành mệnh lệnh trái tim. Phùng Văn Khầu luôn là người đi đầu, gương mẫu, động viên anh em vượt qua mọi khó khăn, đảm bảo đưa "voi sắt" vào trận địa an toàn và bí mật.

Sự hiện diện của pháo binh Việt Nam tại Điện Biên Phủ là một bất ngờ chiến lược lớn đối với thực dân Pháp. Chúng không thể tin rằng Việt Minh có thể đưa được pháo hạng nặng lên vùng núi cao hiểm trở này và bố trí trận địa ngay trên đầu chúng.

Đồi E1: Nơi Huyền Thoại Bắt Đầu

Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra qua ba đợt. Đợt 1 (từ 13 đến 17/3/1954), quân ta tiêu diệt phân khu Bắc, mở toang cánh cửa vào trung tâm Mường Thanh. Bước vào đợt 2 (từ 30/3 đến 30/4/1954), nhiệm vụ trọng tâm là đánh chiếm các ngọn đồi phía Đông khu trung tâm, những cứ điểm sống còn của tập đoàn cứ điểm.

Trung đoàn 675 của Phùng Văn Khầu có nhiệm vụ chi viện hỏa lực cho bộ binh tấn công các cứ điểm quan trọng này. Khẩu đội sơn pháo 75mm do Phùng Văn Khầu chỉ huy được bố trí tại một vị trí hiểm yếu, có tầm quan sát tốt để bắn thẳng vào các lô cốt địch trên đồi E1 (Pháp gọi là Dominique 1).

Chiều ngày 30/3/1954, lệnh nổ súng bắt đầu đợt tiến công thứ hai vang lên. Pháo binh ta đồng loạt trút bão lửa xuống các cứ điểm địch. Tại đồi E1, cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Quân Pháp dựa vào hệ thống hầm ngầm kiên cố và hỏa lực mạnh đã chống trả điên cuồng. Pháo binh địch từ Mường Thanh và Hồng Cúm cũng bắn trả dữ dội vào các trận địa pháo của ta hòng dập tắt các họng súng đang uy hiếp chúng.

Trận địa của khẩu đội Phùng Văn Khầu bị pháo địch cày xới tan hoang. Khói bụi mù mịt, đất đá văng tung tóe. Ngay trong những loạt đạn phản pháo đầu tiên của địch, khẩu đội của ông đã chịu tổn thất nặng nề. Lần lượt các pháo thủ số 1, số 2... bị thương vong. Cả khẩu đội 9 người, chỉ còn lại Phùng Văn Khầu và một chiến sĩ nữa là còn khả năng chiến đấu, nhưng chiến sĩ này cũng đã bị thương nhẹ.

Tình thế trở nên vô cùng nguy cấp. Bộ binh ta đang xung phong dưới làn đạn dày đặc của địch từ các lô cốt trên đồi E1. Nếu pháo ta ngừng bắn, bộ binh sẽ chịu thương vong rất lớn và đợt tấn công có nguy cơ thất bại.

"Pháo Đài Một Người" - Chiến Công Phi Thường

Trước tình cảnh đồng đội ngã xuống, lòng căm thù giặc trong Phùng Văn Khầu dâng cao tột độ. Ông gạt nước mắt, xác định: "Còn người, còn pháo, còn hơi thở là còn chiến đấu!".

Ông ra lệnh cho chiến sĩ bị thương làm nhiệm vụ tiếp đạn, còn mình thì đảm nhận tất cả các vị trí còn lại. Bình thường, để vận hành một khẩu sơn pháo 75mm cần sự phối hợp nhịp nhàng của cả một khẩu đội: người ngắm, người nạp đạn, người giật cò, người chỉnh tầm, hướng... Nhưng lúc này, tất cả chỉ dồn lên vai một người.

Giữa chiến trường mịt mù khói lửa, Phùng Văn Khầu như một con thoi, chạy đi chạy lại giữa các vị trí. Ông vừa làm pháo thủ số 1 (ngắm bắn), vừa làm pháo thủ số 2 (nạp đạn), vừa làm pháo thủ số 6 (giật cò). Ông áp mắt vào kính ngắm, xác định mục tiêu là những chiếc lô cốt đang khạc lửa của địch, rồi nhanh chóng nạp đạn, giật cò.

Tiếng nổ đanh gọn của khẩu sơn pháo 75mm vang lên. Viên đạn đầu tiên trúng đích, một lô cốt địch sập xuống. Tiếng reo hò của bộ binh ta vang lên. Phấn chấn, Phùng Văn Khầu tiếp tục thao tác.

Việc vận hành pháo một mình đòi hỏi sức lực và sự tập trung ghê gớm. Sau mỗi phát bắn, ông lại phải điều chỉnh lại tầm, hướng vì sức giật của pháo làm lệch vị trí. Mồ hôi ướt đẫm áo, khói thuốc súng làm mắt cay xè, tai ù đi vì tiếng nổ, nhưng Phùng Văn Khầu không hề nao núng.

Cứ thế, một mình ông với khẩu pháo đã bắn liên tiếp 22 viên đạn. Những phát đạn của ông như có mắt, lần lượt tiêu diệt 5 khẩu pháo 105mm của địch, phá hủy 6 lô cốt, và bắn cháy 1 kho đạn. Hỏa lực chính xác và kịp thời của "pháo đài một người" Phùng Văn Khầu đã làm tê liệt sức kháng cự của địch trên đồi E1, tạo điều kiện thuận lợi cho bộ binh Trung đoàn 98 và Trung đoàn 174 ào lên đánh chiếm hoàn toàn cứ điểm vào rạng sáng ngày hôm sau.

Khi trận đánh kết thúc, người ta tìm thấy Phùng Văn Khầu ngất lịm bên khẩu pháo vì kiệt sức. Hình ảnh người chiến sĩ nhỏ bé bên cỗ pháo khổng lồ đã trở thành một biểu tượng bất tử cho tinh thần quả cảm, sự hy sinh vô bờ bến và khả năng chiến đấu phi thường của người lính Cụ Hồ. Hành động của ông không chỉ là lòng dũng cảm cá nhân mà còn là sự kết tinh của ý chí tập thể, của lời thề "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Di Sản Của Một Anh Hùng

Với chiến công đặc biệt xuất sắc tại đồi E1, ngay tại mặt trận, Phùng Văn Khầu đã được Bác Hồ gửi thư khen ngợi và tặng huy hiệu của Người. Đây là phần thưởng vô cùng cao quý mà bất kỳ người chiến sĩ nào cũng mơ ước.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Phùng Văn Khầu vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Khi đó ông mang quân hàm Trung đội bậc phó.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu tiếp tục công tác trong quân đội. Ông mang hết nhiệt huyết và kinh nghiệm xương máu của mình để truyền đạt cho các thế hệ chiến sĩ pháo binh trẻ tuổi. Ông từng giữ chức vụ Phó Chính ủy Trường Sĩ quan Pháo binh, góp phần đào tạo nên nhiều lứa sĩ quan tài năng cho quân đội.

Dù ở cương vị nào, người anh hùng năm xưa vẫn giữ vững phẩm chất giản dị, khiêm tốn của người con dân tộc Nùng. Ông luôn răn dạy con cháu và các thế hệ chiến sĩ trẻ về truyền thống yêu nước, về sự hy sinh của thế hệ cha anh để có được hòa bình hôm nay.

Năm 1986, Đại tá Phùng Văn Khầu nghỉ hưu và trở về sống tại quê hương Cao Bằng. Ông qua đời vào năm 2021, hưởng thọ 91 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn cho gia đình, đồng đội và nhân dân cả nước.

Cuộc đời và sự nghiệp của Anh hùng Phùng Văn Khầu là một bản anh hùng ca tuyệt đẹp. Chiến công "một mình một pháo" của ông tại đồi E1 mãi mãi là một mốc son trong lịch sử nghệ thuật quân sự Việt Nam. Nó chứng minh một chân lý: Vũ khí hiện đại rất quan trọng, nhưng yếu tố quyết định thắng lợi trên chiến trường chính là con người – những con người có lòng yêu nước nồng nàn, ý chí chiến đấu ngoan cường và tinh thần dám hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tấm gương của Anh hùng Phùng Văn Khầu sẽ mãi là nguồn cảm hứng bất tận cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Nhắc đến Điện Biên Phủ, chúng ta không thể không nhắc đến những người anh hùng như Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo, Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai, và Phùng Văn Khầu – người đã biến mình thành một "pháo đài sống" để trút bão lửa xuống đầu thù.