Phùng Văn Khầu – Một mình một pháo trên đồi E1

1. Đồi E1 giữa những ngày giằng co

Sau đợt tiến công thứ hai, quân ta tiếp tục giữ các điểm cao phía Đông tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đồi E1 trở thành một trong những vị trí diễn ra cuộc giằng co quyết liệt giữa hai bên.

Đại đội 755 thuộc Trung đoàn 675, Đại đoàn Công - Pháo 351 đưa các khẩu sơn pháo 75mm lên đồi E1 để trực tiếp chi viện cho bộ binh.

Phùng Văn Khầu là Khẩu đội trưởng. Khẩu pháo 75mm của ông được bố trí trong công sự, sẵn sàng bắn thẳng vào những mục tiêu cần chế áp.

Đến ngày 23/4, quân Pháp quyết định mở một cuộc phản kích lớn.

2. Quân Pháp phản kích

Sáng 23/4, máy bay Pháp liên tục ném bom vào các chiến hào của quân ta. Pháo binh Pháp cũng tập trung hỏa lực vào khu vực đồi E1 để hỗ trợ lực lượng bộ binh phản kích.

Mục tiêu của đối phương là đánh bật quân ta khỏi những vị trí đang khống chế khu vực sân bay Mường Thanh.

Pháo binh ta lập tức bắn trả và chi viện cho bộ binh.

Nhưng hỏa lực phản pháo của đối phương rất mạnh.

Theo lời kể của chính Phùng Văn Khầu, Đại đội sơn pháo 75mm khi ấy bị thương vong nặng. Khẩu đội của ông có chín người, lần lượt hy sinh và bị thương.

Trận đánh trên đồi E1 bước vào thời điểm đặc biệt khốc liệt.

3. Chỉ còn một người bên khẩu pháo

Trong lúc đồng đội lần lượt rời khỏi trận địa, Phùng Văn Khầu vẫn ở lại bên khẩu sơn pháo 75mm.

Cuối cùng, ông trở thành người duy nhất còn khả năng trực tiếp sử dụng khẩu pháo.

Một khẩu pháo thông thường cần nhiều pháo thủ đảm nhiệm những công việc khác nhau: quan sát, ngắm, nạp đạn, thao tác pháo và khai hỏa.

Nhưng lúc ấy, Phùng Văn Khầu phải tự mình làm thay những công việc đó.

Bản thân ông cũng bị sức ép nhiều lần làm ngất đi. Nhưng sau mỗi lần tỉnh lại, ông tiếp tục trở về bên khẩu pháo. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận trong những thời điểm khẩu đội hết người, ông vừa ngắm bắn, vừa quan sát mục tiêu và điều chỉnh điểm nổ để tiếp tục chiến đấu.

Đó không phải một tư thế chiến đấu thuận lợi.

Đó là tình thế mà một người phải cố gắng duy trì hoạt động của cả một khẩu pháo giữa trận địa đang bị đối phương đánh phá.

4. Khẩu 75mm đấu với pháo 105mm

Từ đồi E1, Phùng Văn Khầu hướng khẩu pháo về phía những trận địa hỏa lực của quân Pháp.

Theo tư liệu của Quân đội nhân dân và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong trận ngày 23/4, khẩu pháo do ông sử dụng đã phá hủy 4 khẩu pháo 105mm, 2 khẩu đại liên và 1 kho đạn, đồng thời gây thiệt hại lớn cho lực lượng đối phương.

Đáng chú ý, đây là cuộc đối đầu giữa một khẩu sơn pháo 75mm của ta với những khẩu pháo 105mm của quân Pháp.

Khẩu 75mm không có ưu thế về cỡ nòng.

Nhưng Phùng Văn Khầu có một lợi thế khác: khả năng quan sát, tính toán và bắn trực tiếp vào mục tiêu.

Trong một trận địa mà từng khẩu pháo địch có thể gây nguy hiểm trực tiếp cho bộ binh ta, việc lần lượt đánh trúng các mục tiêu hỏa lực ấy có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc chiến trên đồi E1.

5. Một khẩu pháo tiếp tục chiến đấu

Sau trận phản kích ngày 23/4, tình hình trên đồi E1 vẫn vô cùng căng thẳng.

Phùng Văn Khầu tiếp tục cùng khẩu pháo của mình bám trận địa và chi viện cho bộ binh ở những điểm cao khác.

Các nguồn tư liệu ghi nhận trong toàn thời gian phòng ngự ở đồi E, khẩu sơn pháo 75mm của ông đã phá hủy nhiều mục tiêu quan trọng của đối phương, trong đó có pháo 105mm, đại liên, lô cốt và kho đạn.

Khẩu pháo ấy không chỉ chiến đấu trong một ngày.

Nó tiếp tục hiện diện cho đến những ngày cuối cùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Và Phùng Văn Khầu, từ một người pháo thủ, đã trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của lực lượng pháo binh trong chiến dịch.

Lời kết

Ngày 23/4/1954, trên đồi E1, cuộc chiến không chỉ diễn ra giữa những đơn vị lớn.

Nó còn diễn ra ngay bên từng khẩu pháo.

Khi đồng đội lần lượt hy sinh và bị thương, Phùng Văn Khầu vẫn ở lại. Có lúc ông phải một mình thực hiện những thao tác của cả khẩu đội, nhiều lần bị sức ép làm ngất nhưng tỉnh lại vẫn tiếp tục chiến đấu.

Khẩu sơn pháo 75mm dưới sự điều khiển của ông đã đánh vào các trận địa pháo và hỏa điểm của đối phương, góp phần bảo vệ lực lượng bộ binh trên đồi E1.

Sau này, khi nhắc đến Phùng Văn Khầu, người ta thường nhớ đến hình ảnh “một mình một pháo”.

Nhưng phía sau hình ảnh ấy là cả một khẩu đội đã chiến đấu và hy sinh trên đồi E1 – và một người lính đã tiếp tục đứng bên khẩu pháo khi những người đồng đội cuối cùng không còn khả năng chiến đấu.