Phùng Văn Khầu – Người anh hùng bên khẩu sơn pháo Điện Biên Phủ
Từ một cậu bé dân tộc Nùng sớm giác ngộ cách mạng, Phùng Văn Khầu đã trở thành người chiến sĩ pháo binh kiên cường, lập nên những chiến công xuất sắc tại Điện Biên Phủ. Với tinh thần chiến đấu quả cảm, một mình bám trụ bên khẩu sơn pháo 75mm giữa trận địa ác liệt, ông trở thành biểu tượng của ý chí, lòng dũng cảm và tinh thần quyết chiến quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau chiến tranh, ông tiếp tục cống hiến trong thời bình, để lại hình ảnh đẹp về một người anh hùng giản dị, tận tụy với đất nước và nhân dân.
Đồng chí Phùng Văn Khầu là người dân tộc Nùng, sinh ra tại xã Đức Hồng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Sớm giác ngộ cách mạng, năm 1940 khi mới 10 tuổi, ông đã thoát ly gia đình tham gia Việt Minh. Đến tháng 12 năm 1949, ông chính thức nhập ngũ và được biên chế vào binh chủng pháo binh (Trung đoàn 675).
Tháng 12/1949: Ông xung phong nhập ngũ và được biên chế vào binh chủng pháo binh thuộc Trung đoàn 675. Từ thời điểm này đến năm 1954, ông liên tục tham gia 7 chiến dịch lớn với hàng chục trận đánh lớn nhỏ và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Tháng 3/1954: Ông tham gia chiến dịch quyết chiến chiến lược Điện Biên Phủ với nhiệm vụ chỉ huy khẩu đội Sơn pháo 75mm thuộc Đại đội Sơn pháo 755, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351.
Ngày 30/3/1954: Tại trận đánh cứ điểm đồi E1, khẩu đội của ông được giao nhiệm vụ bắn khống chế hỏa lực địch để chi viện cho bộ binh. Bằng phương pháp ngắm bắn trực tiếp qua nòng pháo, ông đã chỉ huy bắn 22 phát đạn chính xác, đánh sập cả 4 lô cốt địch, tiêu diệt sinh lực địch và tiết kiệm được 8 viên đạn so với chỉ tiêu được giao.
Ngày 2/4/1954: Đại đội của ông đưa 3 khẩu sơn pháo lên chiếm giữ điểm cao đồi E1 nhằm yểm trợ các mũi tấn công của bộ binh ta bao vây công kích và chiếm lĩnh trận địa.
Ngày 23/4/1954: Quân Pháp mở đợt phản công lớn nhằm chiếm lại đồi E1. Hỏa lực địch bắn phá ác liệt làm sập hầm ngụy trang của 2 khẩu sơn pháo, khiến 18 đồng đội hy sinh và bị thương. Khi khẩu đội của mình cũng lần lượt thương vong, chỉ còn lại một mình bên khẩu pháo gần 500kg, ông vẫn kiên cường bám trụ trận địa. Ông tự mình thực hiện tất cả các công đoạn từ nạp đạn, chỉnh hướng đến ngắm bắn, liên tiếp bắn trúng 4 khẩu pháo 105 ly và 2 khẩu đại liên của Pháp, tạo điều kiện cho bộ binh xông lên giữ vững trận địa.
Giai đoạn phòng ngự suốt 35 ngày đêm tại đồi E: Dù nhiều lần bị sức ép đạn pháo làm ngất đi và bị thương, ông vẫn kiên cường bám trụ trận địa, tích cực chi viện đắc lực cho bộ binh chiến đấu ở cứ điểm C1 và các điểm cao 203, 207, 507. Tổng kết toàn giai đoạn này, chỉ với 1 khẩu sơn pháo 75 ly, ông đã phá hủy 5 khẩu pháo 105mm, 6 đại liên, 1 lô cốt, 1 kho đạn và diệt hàng trăm tên địch.
Ngày 31/8/1955: Với những chiến công hiển hách tại mặt trận Điện Biên Phủ, ông vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Năm 1957: Ông vinh dự được cử đi tham dự Đại hội Thanh niên và Sinh viên Thế giới lần thứ 5 tổ chức tại Ba Lan.
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ: Kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp, ông tiếp tục cống hiến trên nhiều chiến trường lớn và ác liệt như Tà Cơn, Khe Sanh, Hạ Lào, Quảng Trị...
Năm 1986: Ông hoàn thành nhiệm vụ trong quân ngũ và về nghỉ hưu với quân hàm Đại tá tại thị xã Sơn Tây, Hà Nội. Trở về đời thường, ông vẫn tích cực tham gia các công tác xã hội và xông xáo trên mặt trận đấu tranh chống tiêu cực, được nhân dân nể trọng vinh danh là "Người hùng chống tiêu cực trong thời bình".
Ngày 25/8/2021: Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Văn Khầu từ trần tại nhà riêng ở thị xã Sơn Tây, Hà Nội, hưởng thọ 91 tuổi. Khẩu sơn pháo 75mm gắn liền với lịch sử chiến đấu của ông sau đó được lưu giữ và trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam.
Tháng 4/2024: Nhân kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, tên của ông đã trang trọng được thành phố Điện Biên Phủ chọn để đặt cho một trong 24 tuyến đường mang tên các Anh hùng nhằm tri ân những cống hiến vĩ đại của ông cho dân tộc.
