Phùng Văn Khầu – Từ người anh nuôi không biết chữ đến Anh hùng pháo binh Điện Biên Phủ

1. Cậu bé đi ở trở thành người lính

Phùng Văn Khầu sinh năm 1929 tại Trùng Khánh, Cao Bằng, trong một gia đình nghèo dân tộc Nùng. Tuổi thơ của ông gắn với cảnh thiếu thốn và những năm tháng phải đi ở cho nhà địa chủ.

Tháng 6/1946, khi vừa 16 tuổi, Phùng Văn Khầu gia nhập Vệ quốc đoàn. Những năm đầu trong quân ngũ, ông từng làm anh nuôi. Không biết chữ, ông ghi chép việc tiết kiệm lương thực và những khoản thu chi của đơn vị bằng những cách rất đặc biệt. Sau nhiều năm phấn đấu, ông được chuyển sang lực lượng pháo binh.

Từ một người lính không biết đọc, biết viết, Phùng Văn Khầu bước vào một lĩnh vực đòi hỏi sự chính xác cao: pháo binh.

Ông học cách quan sát mục tiêu, ghi nhớ địa hình và đặc biệt là ngắm bắn qua chính nòng pháo.

2. Khẩu sơn pháo 75mm ở đồi E1

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu là khẩu đội trưởng Khẩu đội 1, Đại đội 755, Trung đoàn Sơn pháo 675, Đại đoàn Công - Pháo 351.

Ngày 30/3/1954, quân ta bắt đầu đợt tiến công thứ hai vào các cứ điểm phía Đông. Đồi E1 là một trong những mục tiêu quan trọng.

Khẩu đội sơn pháo 75mm của Phùng Văn Khầu được giao nhiệm vụ bắn chi viện cho bộ binh.

Khẩu pháo chỉ cách lỗ châu mai của địch khoảng 150m. Phát đầu tiên bị trượt.

Phùng Văn Khầu không sử dụng máy ngắm hiện đại mà dựa vào kinh nghiệm quan sát qua nòng pháo. Ông đề nghị tăng cự ly thêm 10m và thay đổi điểm ngắm.

Phát thứ hai trúng lỗ châu mai.

Trong trận đánh, khẩu đội của ông bắn 22 phát, trúng 21 phát, phá hủy bốn lô cốt và tiết kiệm được tám viên đạn so với số được cấp.

Đó là một thành tích đặc biệt trong điều kiện chiến đấu ác liệt của Điện Biên Phủ.

3. Khi khẩu đội chỉ còn lại hai người

Sau trận đánh đồi E1, Phùng Văn Khầu tiếp tục cùng đơn vị chiến đấu ở khu vực các điểm cao phía Đông.

Tại đồi E, pháo binh ta phải đối mặt với hỏa lực phản kích dữ dội của quân Pháp. Pháo địch liên tục bắn phá trận địa.

Thương vong tăng lên.

Có thời điểm khẩu đội của Phùng Văn Khầu chỉ còn hai người. Bản thân ông nhiều lần bị sức ép và bị thương nhưng vẫn bám khẩu pháo, tiếp tục bắn chi viện cho bộ binh.

Có những lần bộ binh yêu cầu hỏa lực hỗ trợ, ông chỉ cần một phát đạn để đánh trúng mục tiêu được chỉ định.

Khẩu sơn pháo 75mm khi ấy không còn đơn thuần là một vũ khí.

Nó trở thành điểm tựa hỏa lực của những người lính đang chiến đấu trên các điểm cao.

4. Ngày 23/4 – Khẩu pháo chỉ còn một người

Ngày 23/4/1954, quân Pháp tổ chức một cuộc phản công lớn nhằm chiếm lại đồi E1 và các điểm cao lân cận.

Pháo binh Pháp bắn dữ dội.

Các khẩu pháo của Đại đội 755 lần lượt bị đánh phá. Cuối cùng, khẩu đội của Phùng Văn Khầu trở thành khẩu đội còn khả năng chiến đấu.

Nhưng rồi những người trong khẩu đội cũng lần lượt hy sinh và bị thương.

Cuối cùng, chỉ còn lại Phùng Văn Khầu bên khẩu sơn pháo 75mm.

Ông phải tự mình thực hiện nhiều công việc vốn cần cả khẩu đội: nạp đạn, ngắm bắn, khai hỏa và điều chỉnh hỏa lực.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong trận đánh này, dù nhiều lần bị sức ép làm ngất đi, tỉnh lại ông vẫn tiếp tục chiến đấu. Khẩu pháo của ông đã bắn vào các trận địa pháo và hỏa điểm của đối phương, góp phần chi viện cho bộ binh giữ vững trận địa.

Đây là một trong những trận đánh làm nên tên tuổi Phùng Văn Khầu trong lịch sử pháo binh Việt Nam.

5. Từ khẩu pháo Điện Biên đến danh hiệu Anh hùng

Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu được cử lên Việt Bắc báo công với Chủ tịch Hồ Chí Minh và được tặng Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên.

Ngày 31/8/1955, ông được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau đó, Phùng Văn Khầu tiếp tục phục vụ trong quân đội, trải qua nhiều cương vị trong lực lượng pháo binh và công tác chính trị. Ông nghỉ hưu năm 1986 với quân hàm Đại tá.

Khẩu sơn pháo 75mm gắn với những chiến công của ông hiện được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam lưu giữ và trưng bày.

Ngày 25/8/2021, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phùng Văn Khầu qua đời.

Lời kết

Phùng Văn Khầu bước vào quân đội từ một cậu bé nghèo không biết chữ.

Ông đến với pháo binh bằng những kinh nghiệm được tích lũy trong chiến đấu, bằng khả năng ghi nhớ địa hình và đặc biệt là kỹ năng ngắm bắn qua nòng pháo.

Ở Điện Biên Phủ, khẩu sơn pháo 75mm đã gắn với những trận đánh khốc liệt nhất của ông: từ 22 phát đạn, 21 phát trúng mục tiêu ở đồi E1, đến những ngày khẩu đội chiến đấu trong điều kiện thương vong nặng nề.

Phía sau khẩu pháo ấy là một người lính đã đi từ thân phận nghèo khó đến vị trí Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Và ngày nay, khẩu sơn pháo 75mm được lưu giữ tại bảo tàng vẫn còn đó – như một hiện vật kể lại câu chuyện về người pháo thủ Phùng Văn Khầu và những ngày lửa đạn ở Điện Biên Phủ.