Phùng Văn Khầu và ngày 31/8/1955 – Từ người lính Điện Biên đến danh hiệu Anh hùng

1. Từ đồi E1 trở về

Ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc.

Phùng Văn Khầu bước ra khỏi chiến trường với một dấu ấn đặc biệt: người khẩu đội trưởng của khẩu sơn pháo 75mm đã cùng đồng đội chiến đấu suốt nhiều tuần trên đồi E1. Trong trận ngày 30/3, khẩu đội của ông sử dụng 22 viên đạn để phá hủy bốn lô cốt được giao; những ngày sau đó, họ tiếp tục bám trụ, chi viện cho bộ binh trong điều kiện thương vong ngày càng nặng.

Đặc biệt, ngày 23/4, khi khẩu đội lần lượt mất người, Phùng Văn Khầu đã một mình tiếp tục vận hành khẩu pháo. Theo hồi ức của ông, khẩu pháo 75mm đã phá hủy bốn khẩu pháo 105mm, hai đại liên và một kho đạn của đối phương.

Những chiến công ấy trở thành cơ sở để tên tuổi Phùng Văn Khầu được ghi nhận sau chiến dịch.

2. Người pháo thủ được Bác Hồ gặp sau chiến thắng

Ngay sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu cùng một số chiến sĩ tiêu biểu được Đại đoàn Công - Pháo 351 cử lên Chiến khu Việt Bắc báo công với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong cuộc gặp, ông được Bác tặng Huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên. Theo hồi ức của Phùng Văn Khầu, Bác còn căn dặn những người lính trở về từ chiến trường phải giữ sự khiêm tốn, không chủ quan sau chiến thắng và tiếp tục học hỏi, rèn luyện.

Cuộc gặp ấy là một dấu mốc quan trọng đối với người lính vừa trở về từ Điện Biên.

Nhưng một năm sau, ông còn nhận được một sự ghi nhận lớn hơn.

3. Ngày 31/8/1955

Ngày 31/8/1955, Phùng Văn Khầu lần thứ hai được gặp Bác Hồ.

Lần này, ông không còn đứng trước Bác chỉ với tư cách một người lính Điện Biên trở về báo công.

Ông được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Báo Quân đội nhân dân, cùng với danh hiệu Anh hùng, ông được tặng Huân chương Quân công hạng Ba. Khi ấy, Phùng Văn Khầu mới 26 tuổi.

Từ một người lính xuất thân nghèo khó ở Cao Bằng, ông trở thành một trong những người được Nhà nước tuyên dương Anh hùng sau Chiến thắng Điện Biên Phủ.

4. Phía sau danh hiệu Anh hùng

Danh hiệu được trao cho Phùng Văn Khầu không chỉ gắn với một phát bắn hay một trận đánh.

Đó là kết quả của cả quá trình chiến đấu.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, khẩu đội của ông đã thực hiện nhiệm vụ bắn trực tiếp vào các lô cốt, trận địa pháo và hỏa điểm của quân Pháp. Từ ngày 30/3 đến những ngày cuối cùng của chiến dịch, người pháo thủ ấy liên tục bám trận địa đồi E1.

Đằng sau những con số về mục tiêu bị phá hủy còn có một điều rất cụ thể: khẩu đội của Phùng Văn Khầu đã nhiều lần bị thương vong nặng, nhưng khẩu pháo vẫn tiếp tục được sử dụng.

Đó là lý do hình ảnh người pháo thủ một mình bên khẩu sơn pháo 75mm trở thành một trong những hình ảnh được nhắc đến khi nói về Phùng Văn Khầu.

5. Một chặng đường mới của người Anh hùng

Danh hiệu Anh hùng không phải điểm kết thúc cuộc đời quân ngũ của Phùng Văn Khầu.

Sau năm 1955, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội và trải qua nhiều cương vị trong lực lượng pháo binh, công tác chính trị và chỉ huy. Ông từng giữ các chức vụ như Phó Chính ủy Trung đoàn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Trường Sĩ quan Pháo binh và Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cao Bằng. Ông nghỉ hưu năm 1986 với quân hàm Đại tá.

Như vậy, ngày 31/8/1955 đánh dấu một bước chuyển trong cuộc đời ông.

Từ một người lính được biết đến qua những trận đánh ở Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tiếp tục mang kinh nghiệm chiến trường vào những năm tháng phục vụ quân đội sau này.

Lời kết

Ngày 31/8/1955, Phùng Văn Khầu đứng trong hàng ngũ những người được tuyên dương Anh hùng.

Ông mới 26 tuổi.

Chỉ hơn một năm trước, ông còn ở trên đồi E1, bên khẩu sơn pháo 75mm giữa những trận pháo kích dữ dội của quân Pháp.

Từ chiến hào Điện Biên đến lễ tuyên dương Anh hùng, khoảng thời gian ấy rất ngắn. Nhưng nó chứa đựng một chặng đường chiến đấu đặc biệt của người pháo thủ: ngắm bắn qua nòng pháo, 22 phát đạn trên đồi E1, những ngày bám trụ trong trận địa và cả thời điểm một mình vận hành khẩu pháo khi đồng đội lần lượt thương vong.

Ngày 31/8/1955 vì thế không chỉ là ngày Phùng Văn Khầu nhận một danh hiệu.

Đó là ngày những chiến công của người lính Điện Biên được ghi nhận bằng một phần thưởng cao quý – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Và từ đó, người pháo thủ của đồi E1 bước vào một chặng đường mới: tiếp tục cuộc đời binh nghiệp, mang theo ký ức về khẩu pháo 75mm và những người đồng đội đã cùng ông chiến đấu ở Điện Biên Phủ.