Phùng Văn Khầu và Trung đoàn 675B – Từ người pháo thủ Điện Biên đến cán bộ chính trị trên chiến trường năm 1968

Từ khẩu sơn pháo 75mm đến những cương vị mới

Phùng Văn Khầu bước vào quân đội từ một hoàn cảnh rất đặc biệt. Ông từng không biết chữ, nhưng bằng sự kiên trì và cách học riêng của mình, ông đã trở thành một pháo thủ xuất sắc của Trung đoàn 675. Tại Điện Biên Phủ, với khẩu sơn pháo 75mm, ông nổi tiếng bởi khả năng ngắm bắn trực tiếp qua nòng pháo và những trận đánh quyết liệt trên đồi E1.

Chiến thắng Điện Biên Phủ không phải điểm kết thúc con đường quân ngũ của Phùng Văn Khầu. Sau năm 1954, ông tiếp tục được rèn luyện, học tập và đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau. Từ một chiến sĩ trực tiếp chiến đấu, ông từng bước trưởng thành qua các vị trí chỉ huy và công tác chính trị trong quân đội.

Trung đoàn 675B ra đời giữa chiến trường Trị – Thiên

Ngày 29/3/1968, Trung đoàn Pháo binh 675B được thành lập tại khu vực La Ngoi, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên. Đơn vị được tổ chức trong bối cảnh chiến trường Trị – Thiên đang diễn ra những trận chiến rất ác liệt, với yêu cầu xây dựng một lực lượng pháo binh cơ giới có khả năng cơ động, chiến đấu và chi viện hỏa lực cho các hướng quan trọng.

Đây cũng là thời điểm cuộc chiến ở Khe Sanh và Trị – Thiên diễn biến căng thẳng. Trung đoàn 675B sau đó trở thành một đơn vị pháo binh có vai trò quan trọng trên chiến trường này, tiền thân của Lữ đoàn Pháo binh 368 ngày nay.

Trong đội ngũ cán bộ của đơn vị mới thành lập có một người lính đã từng đi qua Điện Biên Phủ: Phùng Văn Khầu.

Người pháo thủ năm xưa trên cương vị Phó chính ủy

Năm 1968, ở tuổi 39, Phùng Văn Khầu giữ cương vị Phó chính ủy Trung đoàn Pháo binh 675B tại mặt trận.

Đó là một sự thay đổi rất lớn trong con đường quân ngũ của ông.

Ở Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu được biết đến trước hết với tư cách người trực tiếp đứng bên khẩu pháo, tính toán phần tử bắn và đưa những viên đạn pháo vào mục tiêu. Nhưng ở chiến trường mới, trách nhiệm của ông không chỉ nằm ở khẩu pháo.

Công tác chính trị trong một trung đoàn pháo binh đang chiến đấu ở chiến trường ác liệt đòi hỏi người cán bộ phải bám sát đơn vị, nắm tình hình tư tưởng bộ đội, cùng cấp ủy và chỉ huy xây dựng quyết tâm chiến đấu, giữ vững đoàn kết và tổ chức lực lượng hoàn thành nhiệm vụ.

Từ một người từng trực tiếp vận hành khẩu sơn pháo 75mm, Phùng Văn Khầu giờ đây đứng ở một vị trí khác: góp phần tổ chức, động viên và dẫn dắt những người lính pháo binh trong những trận chiến mới.

Không rời chiến trường

Điều đáng chú ý là việc trở thành cán bộ chính trị không đưa Phùng Văn Khầu rời khỏi thực tế chiến đấu.

Các tư liệu hồi tưởng của ông cho biết trong thời gian làm Phó chính ủy Trung đoàn 675B, ông đang chiến đấu tại chiến trường Trị – Thiên – Huế. Đến tháng 8/1969, khi chiến trường vẫn còn rất ác liệt, ông mới nhận lệnh ra Hà Nội thực hiện một nhiệm vụ khác.

Điều đó cho thấy con đường trưởng thành của Phùng Văn Khầu không phải là sự chuyển từ chiến đấu sang một công việc hoàn toàn hậu phương. Ông vẫn gắn với chiến trường, nhưng bằng một trách nhiệm rộng hơn.

Nếu ở Điện Biên Phủ, ông góp phần tạo nên sức mạnh của đơn vị bằng những phát đạn chính xác, thì trên cương vị Phó chính ủy, ông phải góp phần xây dựng sức mạnh ấy từ con người, từ tổ chức và tinh thần của cả đơn vị.

Từ người lính không biết chữ đến cán bộ của một trung đoàn pháo binh

Cuộc đời quân ngũ của Phùng Văn Khầu vì thế có một hành trình rất đặc biệt.

Ông từng là người lính trẻ không biết chữ, từng làm nhiệm vụ nuôi quân trước khi được đào tạo trở thành pháo thủ. Sau Điện Biên Phủ, ông tiếp tục học tập và trưởng thành, đảm nhiệm nhiều cương vị: cán bộ cơ quan chính trị Bộ Tư lệnh Pháo binh, Phó chính ủy trung đoàn, Phó chủ nhiệm chính trị Trường Sĩ quan Pháo binh, rồi Phó chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cao Bằng và những nhiệm vụ khác.

Riêng Trung đoàn 675B là một dấu mốc đáng nhớ: năm 1968, người từng nổi tiếng với khẩu sơn pháo 75mm ở Điện Biên Phủ đã trở thành một cán bộ chủ trì chính trị của đơn vị pháo binh đang chiến đấu tại Trị – Thiên.

Đó cũng là một cách khác để nhìn vào sự trưởng thành của một người lính: từ việc làm thật tốt một vị trí chiến đấu, tiếp tục học hỏi, rèn luyện và nhận lấy những trách nhiệm ngày càng lớn hơn.

Lời kết

Phùng Văn Khầu được nhớ đến trước hết là người pháo thủ Điện Biên với những phát bắn qua nòng pháo. Nhưng cuộc đời quân ngũ của ông không dừng lại ở những ngày tháng trên đồi E1.

Năm 1968, giữa chiến trường Trị – Thiên, ông mang theo kinh nghiệm của người lính Điện Biên bước vào một cương vị mới – Phó chính ủy Trung đoàn 675B. Từ người trực tiếp sử dụng khẩu pháo, ông trở thành người cùng tập thể lãnh đạo xây dựng sức mạnh chiến đấu của cả một đơn vị.

Hành trình ấy cho thấy một người lính có thể trưởng thành qua nhiều vai trò khác nhau, nhưng điểm chung vẫn là sự gắn bó với đơn vị và chiến trường. Từ khẩu sơn pháo 75mm ở Điện Biên Phủ đến Trung đoàn 675B ở Trị – Thiên, Phùng Văn Khầu đã đi qua một chặng đường dài của người quân nhân cách mạng – bằng chính sự học hỏi và trưởng thành trong từng nhiệm vụ được giao.