Phùng Văn Năm

Chiều muộn, ánh hoàng hôn đỏ ối như lòng đỏ trứng gà buông lơi trên dòng sông Cổ Chiên, nhuộm tím cả một triền đê ở phường Long Châu. Trong cái không gian tĩnh mịch ấy, chú Ba ngồi lặng lẽ bên bộ bàn đá trước hiên nhà, tay mân mê chiếc bật lửa Zippo đã tróc sơn, để lộ lớp vỏ đồng xỉn màu. Tiếng còi tàu từ phía cầu Mỹ Thuận vọng về hú lên một hồi dài, nghe da diết như tiếng gọi của quá khứ.

Chú Ba năm nay đã ngoài sáu mươi. Người dân ở cái xóm nhỏ thuộc thành phố Vĩnh Long này ai cũng quý chú – một ông già hay cười, sởi lởi, có vườn mận trĩu quả mà hễ ai ghé chơi cũng hái cho cả bọc mang về. Nhưng ít ai biết, đằng sau nụ cười hiền hậu và đôi mắt lúc nào cũng nheo lại vì khói thuốc ấy là cả một vùng ký ức đỏ lửa của chiến trường biên giới Tây Nam.

Hôm nay là ngày 27 tháng 7, vết sẹo dài trên bắp tay trái của chú lại nhức nhối như báo hiệu trời sắp trở gió, hoặc giả, nó nhắc chú nhớ về những người anh em đã nằm lại bên kia biên giới.

Ký ức đưa chú Ba trở về mùa khô năm 1979. Khi ấy, chú là chàng thanh niên Hai Mươi tuổi của đất Vĩnh Long, mang trong mình bầu máu nóng gia nhập quân tình nguyện, hành quân sang đất K giúp bạn. Đơn vị của chú đóng quân tại một phum sóc hẻo lánh thuộc tỉnh Battambang.

Khác với cái mát lành, phù sa màu mỡ của quê hương miền Tây, đất K mùa khô khắc nghiệt đến tàn nhẫn. Đất đỏ bụi mù trời, cây cối xác xơ, và cái khát thì ám ảnh hơn cả tiếng súng. Chú nhớ nhất là thằng Hùng – người bạn đồng hương cùng xóm, cùng nhập ngũ một ngày. Hùng hay kể về mẹ, về cây vú sữa trước nhà đang mùa trổ bông.

"Mày ráng giữ gáo nước này, chừng nào tao với mày về Vĩnh Long, tao khao mày uống nước dừa xiêm đã đời," Hùng từng nói vậy khi chuyền cho chú chiếc bi đông chỉ còn xấp xỉ vài ngụm nước đục ngầu lấy từ vũng trâu đầm.

Một buổi chiều, tiểu đội của chú Ba nhận nhiệm vụ chốt chặn tại một bìa rừng thưa để bảo vệ đường dây tải lương. Rừng khộp mùa khô lá rụng xào xạc, tiếng ve kêu inh ỏi khiến không gian càng thêm căng thẳng. Bất ngờ, tiếng cối "tộc… oành" xé toạc sự yên tĩnh. Lính Pốt phục kích.

Đạn nhọn rát mặt như mưa rào. Chú Ba và Hùng nằm rạp xuống sau một gò mối lớn. Tiếng B40 nổ chát chúa, khói bụi mù mịt. Trong cơn hỗn loạn, chú nghe tiếng Hùng hét lớn: "Ba! Coi chừng bên trái!".

Chú quay phắt lại, kịp thời điểm xạ hạ gục một bóng đen đang lao tới. Nhưng ngay khoảnh khắc đó, một quả đạn cối rơi ngay cạnh vị trí của Hùng. Tiếng nổ hất văng chú Ba ra xa, tai ù đi, trời đất quay cuồng. Khi chú lồm cồm bò dậy, khói tan dần, Hùng đã nằm đó, ngực áo loang lổ máu.

Chú Ba lao tới, ôm lấy người bạn thân thiết. Hùng thở hắt ra, đôi mắt vẫn mở to nhìn lên bầu trời đang chuyển màu hoàng hôn – cái màu đỏ quạch giống hệt buổi chiều nay ở Long Châu.

"Về... nhắn má... tao nhớ má..." Hùng thều thào, bàn tay siết chặt lấy tay chú rồi lơi dần.

Trận đánh kết thúc khi quân tiếp viện tới. Chú Ba sống sót, mang theo vết sẹo trên tay và nỗi đau mất mát trong lòng. Ngày hòa bình lập lại, chú trở về Vĩnh Long, mang theo chiếc ba lô sờn rách và di vật của Hùng trao lại cho người mẹ già. Bà cụ ôm lấy chú khóc ngất, còn chú chỉ biết quỳ xuống, nước mắt mặn chát hòa vào đất quê hương.

Gió từ sông Cổ Chiên thổi mạnh làm chú Ba giật mình, chiếc bật lửa trên tay rơi xuống bàn cái "cạch". Chú bừng tỉnh. Trước mắt chú không còn là rừng khộp khô cằn hay khói súng đen kịt, mà là vườn cây xanh mướt và ánh đèn đường bắt đầu bật sáng lung linh của một thành phố đang vươn mình phát triển.

Vợ chú, thím Ba, từ trong nhà bước ra, đặt xuống bàn một ly trà nóng và đĩa bánh pía. "Ông lại ngồi thừ người ra đó nữa hả? Vô ăn cơm, nay tụi nhỏ về đông đủ đó."

Chú Ba nhìn vợ, mỉm cười gật đầu. "Ừ, tui vô liền."

Chú đứng dậy, vươn vai hít một hơi thật sâu cái không khí trong lành đượm mùi phù sa. Chiến tranh đã lùi xa hơn bốn mươi năm. Những người lính như chú đã hoàn thành sứ mệnh gìn giữ bình yên cho Tổ quốc, cho những dòng sông hiền hòa chảy mãi.

Chú bước vào nhà, nơi có tiếng cười đùa của lũ cháu nội ngoại. Nhưng trước khi bước qua ngạch cửa, chú quay lại nhìn về phía dòng sông lần nữa, khẽ thì thầm như nói với người bạn cũ: "Hùng ơi, đất nước mình giờ đẹp lắm. Mày ngủ yên nghen, tao đang sống giùm cả phần đời của mày đây."

Đêm xuống trên phường Long Châu, bình yên và sâu lắng. Trong giấc ngủ của người cựu chiến binh già, không còn tiếng súng, chỉ còn tiếng sóng vỗ về và bóng hình những đồng đội năm xưa vẫn còn trẻ mãi.