Phùng Văn Quý – người pháo thủ bảo vệ bí mật Tàu 69 giữa rừng đước

Phùng Văn Quý là pháo thủ của Đoàn tàu Không số, một trong những người trực tiếp bảo vệ Tàu 69 trong những năm tháng con tàu phải nằm lại giữa rừng đước Cà Mau. Câu chuyện của ông không nổi bật bởi một chức vụ chỉ huy, mà bởi sự bền bỉ của người chiến sĩ luôn ở đúng vị trí nguy hiểm nhất: trên mâm pháo giữa trận hải chiến và tại trạm tiền tiêu khi đối phương lùng sục con tàu.

Tàu 69 thuộc Đoàn 125 Hải quân, làm nhiệm vụ bí mật vận chuyển vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Năm 1966, sau khi hoàn thành việc đưa hàng vào Cà Mau, tàu bị hỏng chân vịt và phải ém trong rừng đước nhiều tháng. Cuối năm, khi tìm cách trở ra Bắc, tàu bị lực lượng đối phương phát hiện, bao vây ở vùng biển Vàm Lũng.

Trong trận chiến đêm 31-12-1966, rạng sáng 1-1-1967, cán bộ, thủy thủ Tàu 69 dùng súng máy phòng không 12,7mm, B40 và ĐKZ đánh trả. Phùng Văn Quý là một trong những chiến sĩ pháo thủ tham gia cuộc chiến đấu ấy. Trước lực lượng đông hơn, toàn tàu vừa cơ động vừa nổ súng, quyết không để phương tiện và bí mật tuyến vận tải rơi vào tay đối phương.

Sau nhiều giờ chiến đấu, Tàu 69 quay được vào Vàm Lũng. Con tàu hư hỏng nặng, không thể trở ra miền Bắc, nên được đưa sâu vào rừng đước để che giấu. Từ đây, nhiệm vụ của những người còn lại chuyển từ vận tải sang bảo vệ tàu, giữ bến và sẵn sàng hủy phương tiện nếu bị phát hiện.

Khu vực giấu tàu được tổ chức bảo vệ rất nghiêm ngặt. Một trạm tiền tiêu đặt gần cửa Vàm Lũng, cách nơi tàu ẩn khoảng 500 mét. Gia đình một cơ sở cách mạng đã nhường khu rừng của mình để bộ đội làm trạm gác. Mỗi ca trực gồm ba người, chịu trách nhiệm quan sát từ xa, phát hiện các cuộc lùng sục và báo động cho lực lượng bên trong.

Việc đi lại phải tuyệt đối bí mật. Các chiến sĩ chèo xuồng giữa trạm và tàu, không được nổ máy. Hai bên sông không hạ cây làm cầu, tránh để lại dấu vết có thể bị trinh sát trên không phát hiện. Trên Tàu 69 đặt sẵn một quả bom Mỹ nặng 500kg, có kíp điện và dây giật. Nếu vòng bảo vệ bị phá vỡ, bộ đội sẽ kích nổ, không để con tàu nguyên vẹn rơi vào tay đối phương.

Trong thời gian dài, đối phương cho máy bay và tàu chiến lùng sục, đồng thời rải chất độc hóa học phá rừng để tìm dấu vết. Phùng Văn Quý cùng đồng đội vẫn kiên trì bám trụ. Cuộc sống giữa rừng ngập mặn thiếu thốn, luôn đối mặt với muỗi, nước mặn, bệnh tật và nguy cơ bị phục kích, nhưng các ca trực không được phép gián đoạn.

Đầu tháng 9-1969, một ca trực tại trạm tiền tiêu có Phùng Văn Quý, Lưu Kim Nhật và Đỗ Xuân Tâm. Sáng 11-9, Hoàng Thanh Loan chèo xuồng ra thay ca để Đỗ Xuân Tâm về tàu họp chi bộ. Ít lâu sau, trực thăng đối phương đổ quân xuống một khoảng trống gần khu vực giấu tàu.

Lực lượng tại trạm rất mỏng, vũ khí chỉ có một khẩu B40, một khẩu AK và vài quả mìn định hướng. Khi bị tấn công, Hoàng Thanh Loan, Phùng Văn Quý và Lưu Kim Nhật chạy theo ba hướng khác nhau, cố tình kéo lực lượng truy kích ra xa vị trí Tàu 69. Đó là lựa chọn nguy hiểm nhưng cần thiết: nếu cả tổ rút thẳng về tàu, họ có thể vô tình dẫn đối phương tới nơi cất giấu.

Trong cuộc truy đuổi, Hoàng Thanh Loan bị thương rồi bị bắt. Anh kiên quyết không khai vị trí Tàu 69 và sau đó bị sát hại. Phùng Văn Quý cùng đồng đội thoát được sự truy kích, còn con tàu vẫn được giữ kín. Sự hy sinh của Hoàng Thanh Loan và hành động phân tán của cả tổ đã bảo vệ an toàn bí mật của tuyến đường biển.

Sau chiến tranh, Phùng Văn Quý tiếp tục gìn giữ ký ức về những người đã khuất. Ông tham gia các hoạt động gặp mặt cựu chiến binh, kể chuyện về những kỷ vật giản dị của người lính tàu không số và góp phần kết nối thông tin đồng đội. Trong một trường hợp khác, nhờ ký ức của ông về trận đánh tại đồi Cu Lơ, thân nhân liệt sĩ Phạm Văn Vũ đã xác định được nơi người cha hy sinh; chuyến tìm kiếm còn phát hiện thêm hài cốt của hai đồng đội.

Câu chuyện Phùng Văn Quý cho thấy Đường Hồ Chí Minh trên biển không chỉ được giữ bằng những chuyến vượt sóng. Khi tàu phải nằm lại, các chiến sĩ tiếp tục chiến đấu âm thầm giữa rừng đước, từng ca gác và từng quyết định chuyển hướng truy binh đều nhằm bảo vệ một bí mật chiến lược. Chính sự tận tụy của những người pháo thủ, thủy thủ bình dị đã góp phần làm nên sức sống của con đường huyền thoại.