PHƯỚC LONG – BƯỚC NGOẶT KHÔNG THỂ ĐẢO NGƯỢC

Trong ký ức của Nguyễn Xuân Liêm, Phước Long không chỉ là tên một thị xã được giải phóng, mà là một ranh giới lịch sử – nơi mà cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước sang một giai đoạn mới, với những quyết định mang tính không thể đảo ngược. Đó là nơi người lính ở tuyến đầu cảm nhận rõ nhất sự thay đổi của thời cuộc, không phải qua nghị quyết hay bản đồ, mà qua từng tiếng nổ, từng bước tiến của xe tăng trên đường phố.

Khi trận đánh kết thúc, thị xã Phước Long hoàn toàn nằm trong tay quân giải phóng, Nguyễn Xuân Liêm và đồng đội chưa kịp nghỉ ngơi đã bắt đầu nhận ra một điều rất rõ: mọi thứ đã khác. Không khí chiến trường lúc ấy không chỉ là niềm vui chiến thắng, mà là sự lắng đọng của một nhận thức mới – nhận thức rằng con đường phía trước đã được mở ra.

Ông nhớ lại, trong những ngày sau trận đánh, các cuộc trao đổi giữa cán bộ, chiến sĩ không còn mang nhiều nét dè dặt như trước. Những câu hỏi từng tồn tại trong suy nghĩ – liệu đối phương có phản kích mạnh mẽ, liệu cục diện có thay đổi bất lợi – dần dần biến mất. Thay vào đó là sự chắc chắn, chín muồi, được xây dựng từ chính những gì đã diễn ra tại Phước Long.

Với người lính xe tăng, sự thay đổi ấy thể hiện rất cụ thể. Trước đây, mỗi khi nhận nhiệm vụ mới, ai cũng phải tính đến khả năng bị phản kích lớn, khả năng chiến sự kéo dài. Nhưng sau Phước Long, niềm tin vào khả năng tiến công quy mô lớn của ta trở nên vững chắc. Không phải là sự chủ quan, mà là kết luận rút ra từ thực tiễn chiến đấu.

Nguyễn Xuân Liêm cho rằng, điểm mấu chốt khiến Phước Long trở thành bước ngoặt không thể đảo ngược chính là phản ứng của đối phương. Sự im lặng từ bên ngoài sau khi thị xã bị giải phóng là tín hiệu rõ ràng nhất. Đối với người lính trực tiếp cầm lái xe tăng, đó là khoảnh khắc mà mọi nghi ngờ cuối cùng được xóa bỏ.

Ông nhớ, khi đứng trên những con đường của thị xã Phước Long sau ngày giải phóng, nhìn lại những vị trí từng là ổ đề kháng mạnh của địch, ông cảm nhận được một sự chuyển dịch lớn của lịch sử. Những nơi từng được coi là “bất khả xâm phạm” đã bị phá vỡ. Và khi một “bất khả xâm phạm” bị phá vỡ, thì những cái khác cũng không còn đứng vững.

Chiến thắng Phước Long không chỉ tạo điều kiện thuận lợi về quân sự, mà còn có tác động sâu sắc về tinh thần. Với Nguyễn Xuân Liêm và đồng đội, đó là lần đầu tiên họ cảm nhận rất rõ rằng, ngày toàn thắng không còn là một viễn cảnh xa xôi. Nó đã hiện diện cụ thể, gần gũi, có thể chạm tới được.

Sinh ra và lớn lên ở thôn An Liêm, xã Thăng Long, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình (cũ), nay là xã Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên, Nguyễn Xuân Liêm mang theo vào chiến trường tính cách kiên trì, bền bỉ của người nông dân vùng quê lúa. Chính sự bền bỉ ấy giúp ông hiểu rằng, một bước ngoặt lịch sử không đến từ may mắn, mà từ sự tích lũy lâu dài của lực lượng, ý chí và niềm tin.

Trong những trận đánh tiếp theo mà ông tham gia – từ Xuân Lộc đến Trảng Bom, Biên Hòa – dấu ấn của Phước Long luôn hiện hữu. Không phải dưới dạng ký ức hào hùng, mà như một điểm tựa tinh thần. Mỗi khi đối mặt với khó khăn, ông lại nhớ đến Phước Long để tự nhắc mình rằng, những điều tưởng chừng không thể đã từng được thực hiện.

Nguyễn Xuân Liêm nhận xét, nếu không có Phước Long, sẽ rất khó có những quyết định chiến lược táo bạo tiếp theo. Trận đánh ấy giống như một phép thử lớn, và kết quả của phép thử đã cho thấy thời cơ đã chín muồi. Từ đó, bánh xe lịch sử không còn quay chậm hay do dự, mà lăn bánh với tốc độ nhanh hơn, quyết liệt hơn.

Nhiều năm sau, khi trở về quê hương, tham gia công tác hội cựu chiến binh, ông thường kể lại cho thế hệ trẻ nghe về Phước Long không phải như một chiến công cá nhân, mà như một bài học lịch sử sống động. Ông nhấn mạnh rằng, bước ngoặt ấy không phải tự nhiên mà có, mà được đánh đổi bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh của rất nhiều người.

Phước Long, trong ký ức của Nguyễn Xuân Liêm, là nơi mà ông và đồng đội đã nhìn thấy rõ nhất sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân: sự phối hợp giữa các binh chủng, sự chỉ đạo đúng đắn, và tinh thần quyết chiến quyết thắng của người lính. Khi những yếu tố ấy hội tụ, lịch sử buộc phải chuyển hướng.

Vì thế, nói đến Phước Long như một bước ngoặt không thể đảo ngược không chỉ là đánh giá của các nhà nghiên cứu lịch sử, mà là cảm nhận chân thực của những người đã sống trong khoảnh khắc ấy. Với Nguyễn Xuân Liêm, đó là nơi ông hiểu sâu sắc rằng, từ thời điểm đó, con đường đi tới thống nhất đất nước đã được xác lập rõ ràng, không còn lối rẽ nào khác.

Trận đánh ấy đã khép lại, nhưng ý nghĩa của nó thì không bao giờ khép lại. Phước Long mãi là dấu mốc để mỗi khi nhìn lại, người ta hiểu rằng, lịch sử có những thời điểm bản lề, và khi đã bước qua, dân tộc sẽ không quay trở lại điểm xuất phát. Với người lính xe tăng năm xưa, đó là niềm tự hào thầm lặng, gắn liền với trách nhiệm kể lại cho hôm nay và mai sau.