Phước Long: Cánh Cung Gãy Và Khúc Khải Hoàn Trên Đỉnh Bà Rá

Phước Long: Cánh Cung Gãy Và Khúc Khải Hoàn Trên Đỉnh Bà Rá

Những ngày cuối năm 1974, vùng đất Đông Nam Bộ không có cái rét căm căm của miền Bắc, nhưng không khí lại đặc quánh một vẻ tĩnh lặng đầy đe dọa. Trên những con đường bụi đỏ bazan của "Miền Đông gian khổ", những tán rừng cao su trút lá không phải vì quy luật mùa màng, mà như đang nín thở đợi chờ một cơn bão lớn. Ít ai ngờ rằng, chính tại vùng bán sơn địa Phước Long này, một sự kiện sắp diễn ra sẽ làm thay đổi hoàn toàn cục diện bàn cờ quân sự, biến những dự tính thận trọng thành một cuộc chạy đua thần tốc hướng về Sài Gòn.

Sau Hiệp định Paris 1973, chiến trường miền Nam rơi vào một thế giằng co đầy toan tính. Chính quyền Sài Gòn, dưới sự lèo lái của Nguyễn Văn Thiệu, ráo riết thực hiện chiến dịch "tràn ngập lãnh thổ", cố bám giữ từng tấc đất dù nguồn viện trợ từ Mỹ bắt đầu nhỏ giọt. Trong khi đó, tại Hà Nội, những bộ óc chiến lược của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đang cân nhắc một câu hỏi sinh tử: Mỹ có quay trở lại nếu ta đánh lớn? Khả năng ứng cứu của quân đội Sài Gòn đến đâu khi mất đi "bầu sữa" hậu cần phương Tây? Phước Long được chọn làm lời giải cho bài toán hóc búa ấy.

Phước Long khi đó như một "ốc đảo" quân sự của địch, nằm chơ vơ giữa vùng giải phóng, được bao bọc bởi rừng già và những điểm cao chiến lược, trong đó có núi Bà Rá – con mắt thần nhìn xuống toàn bộ tỉnh lỵ. Để đánh chiếm được Phước Long, quân giải phóng không chỉ cần lòng quả cảm, mà cần một nghệ thuật tác chiến hiệp đồng binh chủng chưa từng có ở quy mô cấp tỉnh.

Trận đánh bắt đầu không phải bằng tiếng pháo, mà bằng những bước chân âm thầm của các chiến sĩ trinh sát và công binh mở đường. Trung đoàn 271, 201 và Sư đoàn 7 – những đơn vị thiện chiến của Quân đoàn 4 – đã lặng lẽ hành quân trong đêm, băng qua những rẫy điều, vườn tiêu để siết chặt vòng vây. Ngày 13 tháng 12 năm 1974, phát súng lệnh đầu tiên vang lên tại chi khu Bù Đốp và Bù Đăng.

Đó là một đòn đánh phủ đầu sấm sét. Những cứ điểm vốn được coi là "lá chắn thép" bảo vệ tỉnh lỵ nhanh chóng tan rã dưới sức ép của bộ binh và pháo binh quân giải phóng. Quân đội Sài Gòn ở Phước Long bắt đầu cảm nhận được hơi nóng của họng súng đang kề sát cổ. Nhưng Phước Long không dễ khuất phục. Với địa hình hiểm trở và sự hỗ trợ tối đa của không quân từ Biên Hòa và Tân Sơn Nhất, địch quyết thủ hiểm trong thị xã, biến mỗi căn nhà, mỗi góc phố thành một pháo đài.

Đỉnh điểm của trận chiến diễn ra vào những ngày đầu năm dương lịch 1975. Khi cả thế giới đang đón chào năm mới, thì trên đỉnh Bà Rá và trong lòng thị xã Phước Long, tiếng gầm của đại bác $130mm$ và pháo phòng không $37mm$ đã át đi tất cả. Quân giải phóng lần đầu tiên đưa xe tăng $T-54$ vào trận đánh ở một địa hình rừng núi hiểm trở, tạo nên một cú sốc tâm lý cực lớn cho đối phương. Những "con voi sắt" lầm lũi tiến qua những hàng rào kẽm gai, húc đổ những cổng trại, trong khi pháo cao xạ giăng một lưới lửa trên bầu trời, khiến những chiếc A-37 của không quân Sài Gòn không thể xuống thấp để cắt bom chính xác.

Kể lại trận đánh này, không thể không nhắc đến sự kiên cường của những người lính bộ binh. Họ đã chiến đấu trong điều kiện thiếu nước uống giữa mùa khô nắng cháy, chia nhau từng nắm cơm vắt ám mùi khói súng. Tại khu vực Dinh tỉnh trưởng, cuộc giằng co diễn ra quyết liệt từng mét đất. Quân địch cậy vào công sự kiên cố, xả súng liên hồi. Nhưng dưới sự chỉ huy mưu lược, các mũi tiến công của ta đã vận dụng lối đánh "nở hoa trong lòng địch", thọc sâu vào các cơ quan đầu não rồi tỏa ra tiêu diệt các ổ đề kháng xung quanh.

Đến ngày 6 tháng 1 năm 1975, lá cờ nửa đỏ nửa xanh của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đã ngạo nghễ tung bay trên nóc dinh tỉnh trưởng Phước Long. Cả một tỉnh rộng lớn với hàng vạn dân đã hoàn toàn giải phóng. Đây là tỉnh đầu tiên ở miền Nam được giải phóng hoàn toàn, một sự kiện chấn động không chỉ ở Sài Gòn mà còn tận Washington.

Nhưng giá trị của chiến thắng Phước Long không chỉ nằm ở số lượng tù binh hay vũ khí thu giữ được. Nó nằm ở "phản ứng hóa học" mà nó tạo ra trên bàn cờ chiến lược. Trong suốt những ngày Phước Long bị vây hãm và thất thủ, người ta nín thở chờ đợi một phản ứng từ phía Mỹ. Một hạm đội tàu sân bay ở ngoài khơi? Một đợt B-52 rải thảm? Không. Tất cả chỉ là những lời tuyên bố suông và sự im lặng đầy bất lực.

Chiến thắng Phước Long chính là "phép thử" nghiệt ngã nhưng chính xác nhất. Nó chỉ ra rằng: Quân đội Sài Gòn đã suy yếu đến mức không còn khả năng ứng cứu cho nhau dù là ở cấp tỉnh; và quan trọng hơn, "con bài" can thiệp của Mỹ đã thực sự khép lại. Tại Hội nghị Bộ Chính trị mở rộng đang diễn ra tại Hà Nội lúc bấy giờ, tin thắng trận Phước Long bay về như một luồng điện, tiếp thêm sức mạnh cho những quyết định lịch sử.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và các nhà lãnh đạo chiến lược đã nhận ra thời cơ vàng. Nếu trước đó, kế hoạch giải phóng miền Nam dự kiến trong 2 năm (1975-1976), thì sau Phước Long, một mệnh lệnh mới được hình thành: "Thần tốc, thần tốc hơn nữa; táo bạo, táo bạo hơn nữa". Phước Long đã trở thành cái "ngưỡng" tâm lý mà khi vượt qua được, quân và dân ta tự tin tiến tới những mục tiêu lớn hơn như Buôn Ma Thuột, Huế, Đà Nẵng và cuối cùng là vinh quang tại Sài Gòn.

Nhìn lại lịch sử, trận Phước Long như một nhát cắt sắc lẹm vào sợi dây liên kết của chế độ cũ. Nó chứng minh một chân lý: Khi lòng dân đã hướng về độc lập, khi nghệ thuật quân sự đã đạt đến độ chín muồi và thời cơ lịch sử đã gõ cửa, thì không có bất cứ thành trì nào là bất khả xâm phạm.

Phước Long hôm nay đã xanh lại màu xanh của cao su và hồ tiêu, núi Bà Rá vẫn uy nghi đứng đó như một chứng nhân lịch sử. Nhưng trong tâm khảm mỗi người Việt Nam, Phước Long mãi mãi là "cánh cửa mở đầu", là nốt nhạc dạo đầu hào hùng cho một mùa xuân đại thắng, kết thúc 30 năm trường kỳ kháng chiến, nối liền dải non sông. Chiến thắng ấy không chỉ viết bằng máu và lửa, mà còn bằng trí tuệ và khát vọng hòa bình cháy bỏng của một dân tộc chưa bao giờ biết cúi đầu.