Phút Lời Thề Trên Pháp Trường Giây Thép

Những năm đầu thập niên 1960, Sài Gòn sục sôi trong không khí đấu tranh của các tầng lớp nhân dân. Anh Nguyễn Văn Trỗi, một chàng thanh niên nghèo quê gốc Quảng Nam, vào Nam lập nghiệp và trở thành thợ điện của Nhà máy điện Chợ Quán. Khát khao tự do và lòng căm thù giặc sâu sắc đã đưa anh đến với tổ chức Biệt động Sài Gòn. Với mật danh "Nghĩa", anh cùng đồng đội lập kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự cao cấp do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu vào tháng 5 năm 1964.

Tuy nhiên, kế hoạch bất thành, anh Trỗi bị địch bắt ngay trước giờ hành động. Trong suốt mấy tháng trời bị giam cầm trong ngục tối, chịu đựng những trận đòn roi, tra tấn dã man "chết đi sống lại" của mạng lưới mật vụ, người chiến sĩ trẻ ấy không hé môi nửa lời, nhận hết mọi trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức và đồng đội.

Biết không thể khuất phục được ý chí của anh, sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn quyết định đưa anh ra xử tử tại pháp trường dã chiến trong vườn chuối sau khám Chí Hòa. Chúng cho mời rất nhiều phóng viên báo chí trong và ngoài nước đến chứng kiến, nhằm mục đích răn đe phong trào cách mạng. Nhưng chúng đã hoàn toàn sai lầm.

Anh Trỗi bước ra pháp trường trong bộ quần áo bà ba màu trắng cát. Gương mặt anh gầy sạm đi vì những tháng ngày tù đày, nhưng bước đi lại vô cùng vững chãi, đầu ngẩng cao, đôi mắt sáng quắc lướt qua hàng lính lưỡi lê tuốt trần.

Khi tên sĩ quan điên cuồng ra lệnh cho hiến binh trói anh vào chiếc cọc gỗ và lấy chiếc băng đen để bịt mắt, anh Trỗi dứt khoát gạt đi và dõng dạc nói:

"Không! Phải để tôi nhìn mảnh đất này, nhìn đồng bào tôi. Chỉ có kẻ cướp nước và bán nước mới phải sợ hãi, tôi không việc gì phải bịt mắt!"

Bằng một động tác mạnh mẽ, anh giật phắt chiếc băng đen ném xuống đất. Trước hàng chục ống kính máy quay của các phóng viên quốc tế đang đổ dồn về phía mình, người thợ điện 24 tuổi đứng sừng sững như một tượng đài, vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ và tay sai bằng giọng nói đanh thép, vang dội cả pháp trường.

Tên chỉ huy giặc hốt hoảng, không dám để anh tiếp tục nói, liền giơ tay ra hiệu cho đội hành quyết vào vị trí bóp cò. Năm họng súng trường đen ngòm lăm lăm chĩa thẳng vào lồng ngực anh.

Trong khoảnh khắc ranh giới sinh tử ấy, anh Trỗi không hề run sợ. Anh lấy hết sức bình sinh, lồng ngực vạm vỡ rướn về phía trước, hướng về phía bầu trời Sài Gòn và hét lớn ba lần:

"Hồ Chí Minh muôn năm!" "Việt Nam muôn năm!"

Đoàng! Đoàng! Đoàng!

Loạt đạn tàn nhẫn vang lên. Anh Trỗi trúng đạn nhưng vẫn dùng chút tàn lực cuối cùng, rướn người lên cột gỗ và hô vang lời thề cuối cùng trước khi ngã xuống: "Nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ!"

Anh Nguyễn Văn Trỗi đã hy sinh ở tuổi 24, khi vừa mới cưới vợ được vỏn vẹn vài tháng. Nhưng hình ảnh người chiến sĩ biệt động hiên ngang giật băng bịt mắt, trừng trừng nhìn thẳng vào họng súng quân thù đã trở thành một biểu tượng kinh điển của thời hoa lửa, chấn động truyền thông quốc tế thời bấy giờ.

Sự hy sinh lẫm liệt của anh đã thắp lên ngọn lửa căm thù và ý chí chiến đấu sục sôi cho hàng triệu thanh niên hai miền Nam - Bắc, viết nên chân lý bất tử: Có những cái chết đã hóa thành bất tử, và có những con người, dù nằm xuống, vẫn tiếp tục dẫn dắt đoàn quân tiến về phía chiến thắng.