PINĂNG TẮC – NGƯỜI ANH HÙNG RAGLAI VÀ TRẬN “BẪY ĐÁ” GIỮ NÚI RỪNG BÁC ÁI

Pinăng Tắc (1910–1977) là người dân tộc Raglai, quê vùng núi Bác Ái, Ninh Thuận. Ông tham gia cách mạng từ năm 1946, có nhiều đóng góp trong cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Tên tuổi ông đặc biệt gắn với “Bẫy đá Pinăng Tắc”, một cách đánh dựa vào địa hình núi rừng và sức mạnh của nhân dân địa phương.

Từ người con núi rừng đến cán bộ cách mạng

Pinăng Tắc sinh năm 1910 tại vùng núi thuộc xã Phước Thành, huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận theo địa danh trong tư liệu.

Sinh trưởng trong cộng đồng người Raglai, ông am hiểu từng con đường, khe núi và đặc điểm của núi rừng Bác Ái. Khi cách mạng phát triển tại địa phương, Pinăng Tắc trở thành một trong những người tích cực vận động đồng bào tham gia kháng chiến.

Từ năm 1946, ông chính thức tham gia hoạt động cách mạng.

Điều đáng chú ý là Pinăng Tắc không chỉ trực tiếp tham gia mà còn vận động gia đình, dòng họ và đồng bào cùng đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến.

Đưa đồng bào trở về núi rừng

Sau Hiệp định Genève năm 1954, người dân ở nhiều xã thuộc Bác Ái bị đưa vào các khu tập trung nhằm tách quần chúng khỏi lực lượng cách mạng.

Trong hoàn cảnh đó, Pinăng Tắc, khi ấy là du kích xã, bí mật gây dựng cơ sở và vận động đồng bào.

Theo tư liệu bạn cung cấp, ông đã xây dựng được hai cơ sở bí mật, đồng thời đề nghị tổ chức vận động nhân dân phá các khu tập trung.

Đến tháng 2-1959, Pinăng Tắc tham gia chỉ huy đồng bào phá các khu tập trung Bà Râu, Tầm Ngân, đưa người dân trở về vùng núi Phước Bình.

Việc đưa được dân trở lại địa bàn không chỉ giải quyết vấn đề đời sống mà còn góp phần khôi phục cơ sở và tạo điều kiện xây dựng lực lượng tại Bác Ái.

“Bẫy đá Pinăng Tắc”

Chiến công nổi tiếng nhất gắn với tên tuổi Pinăng Tắc diễn ra ngày 10-8-1961.

Dựa vào đặc điểm địa hình núi cao, sườn dốc và những tuyến đường đối phương phải đi qua, Pinăng Tắc cùng lực lượng địa phương và nhân dân Phước Bình xây dựng một trận địa phục kích bằng đá.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào súng đạn, lực lượng địa phương tận dụng chính điều kiện của núi rừng để tạo thế trận.

Khi lực lượng đối phương tiến vào khu vực đã chuẩn bị, trận địa được triển khai, tạo nên một trong những trận đánh đặc biệt gắn với lịch sử đấu tranh của đồng bào Bác Ái.

Theo tư liệu bạn cung cấp, trận “Bẫy đá Pinăng Tắc” ngày 10-8-1961 đã tiêu diệt hơn 100 đối phương.

Tên gọi “Bẫy đá Pinăng Tắc” từ đó gắn với người chỉ huy Raglai và trở thành biểu tượng về cách tận dụng địa hình, kinh nghiệm bản địa và sức mạnh cộng đồng trong chiến tranh du kích.

Một gia đình cùng tham gia kháng chiến

Đóng góp của Pinăng Tắc không chỉ thể hiện trên chiến trường.

Ông còn vận động chính gia đình mình trở thành một phần của hậu phương kháng chiến.

Theo những số liệu trong tư liệu, chỉ trong ba năm 1961–1963, gia đình Pinăng Tắc đã:

• vót khoảng 90.000 cây chông phục vụ chiến đấu;

Những con số ấy cho thấy một đặc điểm nổi bật trong câu chuyện về Pinăng Tắc: sức mạnh của ông gắn chặt với sức mạnh của gia đình, dòng họ và cộng đồng Raglai.

Người Anh hùng của núi rừng Bác Ái

Tháng 5-1965, Pinăng Tắc được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông qua đời năm 1977.

Ngày nay, địa điểm gắn với Bẫy đá Pinăng Tắc đã trở thành một di tích lịch sử, lưu giữ ký ức về cuộc đấu tranh của đồng bào Raglai tại Bác Ái.

Nếu nhiều chiến công trong chiến tranh được tạo nên bởi pháo binh, xe tăng hay những đơn vị lớn, thì câu chuyện Pinăng Tắc lại mang một sắc thái rất riêng: núi rừng trở thành trận địa, đá núi trở thành phương tiện chiến đấu và đồng bào trở thành sức mạnh của thế trận nhân dân.

Pinăng Tắc vì thế không chỉ được nhớ đến như một người chỉ huy gan dạ. Ông còn là hình ảnh tiêu biểu của người Raglai yêu nước, biết tập hợp cộng đồng và dựa vào chính quê hương mình để bảo vệ quê hương.