"Quả đấm thép"trên quê hương thành đồng

Không khí kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập Bộ Tham mưu Quân khu 9 (5-7-1946/5-7-2016) trở nên sôi nổi, hào hùng trong ký ức của những vị tướng lĩnh, anh hùng, các cán bộ lão thành cách mạng qua các thời kỳ. Những câu chuyện kỷ niệm đã tái hiện bức tranh đậm nét chặng đường ra đời và trưởng thành của Bộ Tham mưu, nền tảng để xây dựng sức mạnh của “quả đấm thép” LLVT Quân khu 9 trên quê hương miền Nam thành đồng…

Ngày 5-7-1946, tại Đồng bằng sông Cửu Long, cơ quan Tham mưu Chiến khu 9 (nay là Quân khu 9) được thành lập. Tuy chưa có nhiều kinh nghiệm và kiến thức về công tác tham mưu, nhưng với lòng quyết tâm cao, cơ quan Tham mưu Chiến khu 9 đã khắc phục khó khăn, nỗ lực phấn đấu, từng bước định hình về tổ chức, tiến hành nhiều hoạt động quan trọng, cấp bách.

Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, tuy là địa bàn xa nhất so với các chiến trường khác, nhưng cán bộ, chiến sĩ cơ quan Tham mưu Quân khu 9 luôn nêu cao tinh thần tự lực, tự cường, từng bước vượt qua những khó khăn, bỡ ngỡ, đi dần vào nền nếp, làm quen với nhiệm vụ, hoạt động đúng hướng; phục vụ có hiệu quả cho công tác chỉ đạo, chỉ huy trên các chiến trường. Đại tá Nguyễn Can, nguyên Phó tham mưu trưởng Quân khu 9 nhớ lại: “Năm 1961, chúng tôi nhận được quyết định thành lập Tiểu đoàn 261. Ngày đầu thành lập, khó khăn lớn nhất là cán bộ vừa thiếu lại vừa yếu về kỹ thuật, chiến thuật nên hiệu quả chiến đấu không cao. Để giải quyết khó khăn trên, chúng tôi xây dựng chủ trương là phải đánh gần để đạt được yếu tố bí mật, bất ngờ. Đến năm 1963, Đại đội 1 của tiểu đoàn được lệnh phối hợp với Tiểu đoàn 514 và bộ đội địa phương, lực lượng du kích đánh địch, chống càn ở Ấp Bắc. Với quyết tâm đánh bại cuộc hành quân càn quét của địch, trên cơ sở một ấp chiến đấu, với một thế trận và các phương án đánh trả chiến thuật “trực thăng vận” và “thiết xa vận” đã được chuẩn bị sẵn”. Theo hồi tưởng của các nhân chứng, sáng 2-1-1963, từ hướng Lộ số 4, hai đại đội bảo an của địch từ Điền Hy tiến công vào xóm Hội Đồng Vàng. Đại đội 1, Tiểu đoàn 261 đã đánh bại 3 mũi tiến công của địch, tiêu diệt một bộ phận lớn sinh lực địch, bắn chìm và đánh hỏng một số tàu chiến khác… bị mất nhiều máy bay và sinh lực nhưng mục đích chưa thực hiện được, chỉ huy trận càn và cố vấn Mỹ quyết định đưa 3 tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 7 bộ binh vào tham chiến. Đại đội 1, Tiểu đoàn 261 đã đợi địch đi đúng vào tầm hỏa lực bắn có hiệu quả, nổ súng tiêu diệt 2 xe thiết giáp M113, bắn bị thương nhiều chiếc khác, bộ binh của địch không dám xung phong, chúng buộc phải dãn đội hình, hình thành thế bao vây xung quanh Ấp Bắc để xốc lại đội hình. Sau 5 đợt tiến công thất bại, thấy hai phần ba số quân dù bị thương vong nặng, lực lượng thiết giáp và bộ binh cũng bị tổn thất lớn, toàn bộ quân lính còn lại đã mất hết tinh thần chiến đấu, địch rút ra vòng ngoài đóng chốt nghỉ qua đêm, dự định ngày hôm sau tiến công tiếp. Ngay trong đêm 2-1, để bảo toàn lực lượng, toàn bộ du kích, bộ đội và nhân dân đã bí mật vượt vòng vây của địch, rút khỏi Ấp Bắc, trở về căn cứ Đồng Tháp Mười an toàn.

Thiếu tướng Trần Văn Niên, Nguyên Phó tư lệnh Quân khu 9 nhớ lại: Một trong những chiến công vang dội của quân và dân Khu 9 đó là chiến thắng 75 lượt tiểu đoàn địch vi phạm Hiệp định Pa-ri vào năm 1973 trên địa bàn Chương Thiện (nay là một phần của các tỉnh Kiên Giang, Bạc Liêu, Hậu Giang). Tôi nhớ từ tháng 6 đến tháng 8-1973, Quân đoàn 4 - Quân khu 4 của ngụy mở đợt 2 lấn chiếm U Minh. Vì trước đó địch chưa hoàn thành kế hoạch lần 1 nên lần này chúng quyết định tăng thêm lực lượng bảo an và biệt động quân biên phòng tiếp tục lấn chiếm, nâng tổng số lực lượng ở trọng điểm lên tương đương 48 tiểu đoàn. Ngày 5-6, địch bắt đầu thực hiện kế hoạch đánh lấn chiếm. Chúng sử dụng quân đông đánh rất ác liệt. Đơn vị nào bị tiêu hao, địch cho lui ra củng cố, đơn vị khác vào thay thế tiếp tục dùi lấn, đột phá cả ban ngày và ban đêm. Đến cuối tháng 8, ta đánh địch hơn 200 trận, loại khỏi vòng chiến đấu 5.000 tên, cơ bản giữ được địa bàn. Địch không hoàn thành được việc lấn chiếm Chương Thiện, vùng giải phóng căn cứ U Minh vẫn ổn định...