“Qua sông trong đêm”

Bác Dũng kể, đó là vào khoảng giữa năm 1970, khi đơn vị ông đang hoạt động ở khu vực rừng núi phía tây Quảng Trị. Hôm ấy nhận lệnh gấp — phải đưa hàng vượt qua một con sông lớn để kịp tiếp tế cho đơn vị phía trước. Nếu chậm, có thể cả một mũi đang chiến đấu sẽ thiếu đạn, thiếu lương thực.

Con sông đó không rộng lắm nếu nhìn ban ngày, nhưng nước chảy xiết, lòng sông sâu, hai bên bờ toàn cây rậm và đá lởm chởm. Không có cầu, cũng không thể làm cầu. Chỉ có cách ghép bè tạm bằng tre và nứa, buộc lại bằng dây rừng.

Phải đi ban đêm.

Vì ban ngày, chỉ cần lộ một chút là có thể bị phát hiện ngay.

Tối hôm đó, trời tối đen, không trăng, không sao. Rừng im lặng đến mức nghe rõ cả tiếng nước chảy. Anh em được lệnh không được nói chuyện, không bật đèn, mọi thứ làm trong im lặng.

Bác Dũng nói, lúc đó mới thấy cái cảm giác “im lặng” nó căng đến thế nào — không phải yên bình, mà là im lặng để giữ mạng sống.

Bè được đẩy xuống nước, từng tốp nhỏ một lên. Có người quen sông nước thì còn đỡ, nhưng cũng có người cả đời chưa từng bơi, vậy mà vẫn phải đi. Để an toàn, anh em buộc dây vào nhau, nối từ người này sang người kia, phòng khi có chuyện còn kéo được nhau lại.

Khi bè rời bờ, nước lập tức đẩy đi.

Không ai nói gì, nhưng ai cũng nắm chặt vào những thanh tre dưới chân. Có người cúi đầu xuống, không dám nhìn dòng nước đen ngòm đang chảy xiết bên dưới.

Đi được một đoạn, bè bắt đầu chòng chành.

Có lúc sóng dập mạnh vào mạn bè, làm cả bè nghiêng hẳn sang một bên. Bác Dũng kể, lúc đó tim như ngừng lại, chỉ sợ lật là không kịp trở tay. Có người phía sau siết dây mạnh hơn, giữ chặt người phía trước.

Không ai kêu.

Chỉ có tiếng nước vỗ, và tiếng tre cọ vào nhau kẽo kẹt.

Giữa dòng, dòng chảy mạnh hơn. Bè bị kéo lệch hướng, phải cố dùng sào đẩy, điều chỉnh từng chút một. Có người run tay, nhưng vẫn cố giữ cho bè không xoay ngang.

Quãng đường không dài, nhưng ai cũng thấy như kéo dài vô tận.

Khi bè chạm được bờ bên kia, từng người bước xuống, chân còn run. Có người vừa đặt chân lên đất đã ngồi phịch xuống, không phải vì mệt, mà vì vừa đi qua một khoảnh khắc quá mong manh.

Không ai nói câu nào.

Chỉ có tiếng thở, tiếng nước nhỏ giọt từ quần áo ướt sũng.

Một lúc sau, có người quay lại nhìn con sông vừa vượt qua, vẫn tối đen như cũ, như chưa hề có chuyện gì xảy ra.

Bác Dũng chậm rãi nói:
“Ở Trường Sơn… không phải lúc nào cũng là bom đạn. Có những lúc như thế này… mới thấy sống sót nó mong manh đến thế nào. Chỉ cần lệch một chút thôi… là không còn cơ hội quay lại.”