"QUẢ TÊN LỬA THỨ BA" VÀ CÚ CẢM TỬ LAO VÀO PHÁO ĐÀI BAY B-52 TRÊN BẦU TRỜI ĐÊM 1972
Trong thiên sử vàng của Không quân nhân dân Việt Nam, chiến dịch 12 ngày đêm "Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không" tháng 12 năm 1972 là đỉnh cao đối đầu lịch sử giữa ý chí quật cường của dân tộc ta với cỗ máy chiến tranh đường không tối tân nhất của đế quốc Mỹ. Giữa bầu trời đêm tối mịt mùng rực lửa đạn pháo và nhiễu điện tử dày đặc, Thượng úy, Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Xuân Thiều – người phi công tiêm kích MiG-21 tài hoa của Trung đoàn Không quân Sao Đỏ (Trung đoàn 927) – đã tạc nên một tượng đài bất tử về lòng quả cảm: người hiệp sĩ bầu trời đã phóng hết hai quả tên lửa rồi biến chính chiếc phản lực chiến đấu của mình thành "quả tên lửa thứ ba", dũng mãnh lao thẳng vào tiêu diệt pháo đài bay B-52 của không lực Hoa Kỳ.
Tháng 12 năm 1972, Lầu Năm Góc phát động Chiến dịch Linebacker II, dốc toàn lực không quân chiến lược với hàng trăm lượt "pháo đài bay" B-52 và hàng ngàn lượt máy bay chiến thuật rải thảm bom hủy diệt Hà Nội, Hải Phòng. Để bảo vệ các pháo đài bay, không quân Mỹ áp dụng chiến thuật tác chiến điện tử ở mức độ cao nhất chưa từng có trong lịch sử quân sự thế giới:
Mỗi tốp B-52 luôn có các biên đội tiêm kích F-4 Phantom bám sát bảo vệ vòng trong, vòng ngoài; các máy bay gây nhiễu chuyên dụng EB-66 phát sóng đè nát các dải tần vô tuyến từ xa.
Bản thân B-52 mang theo hệ thống máy phát nhiễu cực mạnh và rải hàng triệu dải kim loại mỏng tạo nên "đám mây nhiễu" khổng lồ, che mắt hoàn toàn các trạm radar mặt đất và radar trên máy bay tiêm kích.
Máy bay tiêm kích MiG-21 của ta cất cánh ban đêm từ các sân bay dã chiến ngắn hẹp bị bom cày xới, phải bay thấp men theo các thung lũng để tránh radar địch, sau đó kéo cao vọt lên tiếp cận mục tiêu trong cự ly cực ngắn. Ranh giới giữa sự sống, cái chết và cơ hội tiêu diệt địch chỉ diễn ra trong tích tắc vài phần mười giây.
Đánh B-52 ban đêm bằng tiêm kích là bài toán hóc búa bậc nhất mà các chuyên gia không quân quốc tế thời điểm đó coi là nhiệm vụ bất khả thi đối với các phi công tiêm kích hạng nhẹ. Nhưng với các phi công Không quân nhân dân Việt Nam, đó là lời thề quyết tử để bảo vệ Thủ đô, bảo vệ nhân dân.
Người thanh niên Thành Nam mang tâm hồn hào hoa và khát vọng bay
Vũ Xuân Thiều sinh năm 1945 tại làng Triều Hội, xã Bùi Chu, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định – vùng đất giàu truyền thống hiếu học, yêu nước và kiên cường của châu thổ sông Hồng; sau này gia đình ông chuyển về sinh sống tại phố Đặng Dung, quận Ba Đình, Hà Nội.
Lớn lên giữa lòng Hà Nội thanh lịch, người thanh niên Vũ Xuân Thiều vừa có nét hào hoa, lãng mạn của tuổi trẻ Thủ đô, vừa mang lý tưởng cách mạng trong sáng, cháy bỏng:
Năm 1965, khi đang là sinh viên năm thứ ba Khoa Vô tuyến điện của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của tiền tuyến, ông gác lại giảng đường, tình nguyện tòng quân nhập ngũ.
Trúng tuyển phi công quân sự loại xuất sắc nhờ sức khỏe dẻo dai và tư duy khoa học nhạy bén, ông được cử sang Liên Xô đào tạo phi công tiêm kích phản lực.
Tại trường bay nước bạn, Vũ Xuân Thiều khổ luyện ngày đêm, làm chủ hoàn toàn kỹ thuật lái chiếc tiêm kích siêu thanh MiG-21 – dòng chiến đấu cơ hiện đại nhất của không quân ta thời bấy giờ, đặc biệt là kỹ thuật bay đêm và bay trong điều kiện khí tượng phức tạp.
Trở về nước năm 1968, ông được biên chế về Trung đoàn Không quân tiêm kích 927 (Đoàn Lam Sơn), trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ vùng trời miền Bắc, luôn nung nấu khát vọng bắn rơi máy bay B-52 của đế quốc Mỹ.
Cuộc xuất kích thần tốc trong đêm 28 tháng 12 năm 1972
Đêm ngày 28 tháng 12 năm 1972 là đêm thứ 11 của chiến dịch tập kích đường không chiến lược của địch. Không quân Mỹ cay cú tăng cường độ đánh phá ác liệt vào Hà Nội và các tỉnh lân cận nhằm gỡ gạc thể diện sau những tổn thất nặng nề.
Nhận lệnh từ Sở chỉ huy Không quân, Thượng úy Vũ Xuân Thiều nhận nhiệm vụ trực ban chiến đấu tại sân bay dã chiến Cẩm Thủy (Thanh Hóa):
Cất cánh xuyên màn đêm: Khoảng 21 giờ 41 phút, phát hiện tốp B-52 địch bay từ hướng Tây (Lào) vào đánh phá miền Bắc, Sở chỉ huy phát lệnh xuất kích. Vũ Xuân Thiều nhấn ga, chiếc MiG-21 mang số hiệu 5121 lao vút lên bầu trời đen thẳm, bay luồn qua các dải núi để tránh sự phát hiện của các tốp F-4 bay yểm hộ của đối phương.
Vượt qua nhiễu dày đặc: Dưới sự dẫn dắt mưu lược từ sở chỉ huy mặt đất của các sĩ quan dẫn đường Trần Đức Tụ và Hoàng Cảnh Ất, Vũ Xuân Thiều khéo léo bám sát mục tiêu. Đến khu vực bầu trời ngã ba biên giới Việt – Lào (vùng trời Sơn La – Yên Bái), giữa biển nhiễu điện tử mù mịt, bằng mắt thường và kinh nghiệm sắc bén, ông đã phát hiện tín hiệu đèn hoa tiêu le lói của chiếc B-52 đang bay ở độ cao trên 10.000 mét.
Áp sát cự ly sinh tử: Phát hiện mục tiêu, Vũ Xuân Thiều báo cáo về sở chỉ huy: "046 (mật danh của ông) đã phát hiện mục tiêu, xin phép công kích!". Được lệnh bắn, ông tăng tốc tiếp cận thật gần để tránh tên lửa bị các luồng nhiễu làm lạc hướng. Ở cự ly hiệu quả, ông ấn nút phóng liên tiếp hai quả tên lửa không đối không K-13.
"Quả tên lửa thứ ba" và sự hy sinh bất tử
Hai quả tên lửa vút ra xé toạc màn đêm găm thẳng vào thân chiếc pháo đài bay B-52, ngọn lửa bùng cháy dữ dội trên cánh máy bay giặc. Tuy nhiên, do chiếc B-52 quá đồ sộ và chứa đầy bom chưa kịp cắt, cỗ máy chiến tranh khổng lồ ấy vẫn lồng lộn chao đảo giữa không trung mà chưa rơi ngay tại chỗ.
Trước thời khắc sinh tử, tốc độ tiếp cận của chiếc MiG-21 quá lớn, cự ly giữa hai máy bay thu hẹp chỉ còn vài chục mét. Nếu bay vòng tránh ra xa, chiếc B-52 có thể vẫn lết về được căn cứ Thái Lan hoặc thả nốt số bom hủy diệt xuống xóm làng; còn nếu lao thẳng vào mục tiêu, phi công chắc chắn không kịp nhảy dù thoát hiểm.
Không một giây do dự, người phi công 27 tuổi mang trái tim đất Thăng Long đã chọn con đường vinh quang nhất: Ông ghìm chặt cần lái, tăng lực hết cỡ, biến chiếc MiG-21 của mình thành "quả tên lửa thứ ba", lao thẳng vào thân chiếc pháo đài bay B-52.
Một tiếng nổ kinh thiên động địa xé toạc bầu trời đêm Sơn La lúc 21 giờ 52 phút ngày 28 tháng 12 năm 1972. Chiếc B-52 vỡ vụn thành ngàn mảnh rực lửa rơi xuống cánh rừng bản Hoàng Văn Thụ, xã Hát Lót, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La.
Thượng úy Vũ Xuân Thiều đã anh dũng hy sinh ngay trên bầu trời Tổ quốc, hòa máu xương vào ngàn mây non nước khi tuổi đời vừa tròn 27 – độ tuổi rực rỡ nhất của thanh xuân và tài năng.
Bất tử cùng bầu trời Tổ quốc
Hành động cảm tử vô song của Thượng úy phi công Vũ Xuân Thiều đã đập tan chiếc "pháo đài bay" B-52 thứ hai bị lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam tiêu diệt trên không trong chiến dịch (sau chiến công của phi công Phạm Tuân đêm 27 tháng 12), giáng một đòn chí mạng vào niềm kiêu hãnh của không lực Hoa Kỳ, buộc chính quyền Nixon phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc vào ngày 30 tháng 12 năm 1972.
Xác chiếc máy bay B-52 gãy nát nằm lẫn với xác chiếc tiêm kích MiG-21 của Vũ Xuân Thiều trên đỉnh rừng Sơn La là bằng chứng đanh thép cho dũng khí "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" của Không quân nhân dân Việt Nam.
Ghi nhận chiến công đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng tuyệt vời vì bầu trời thiêng liêng của Tổ quốc, ngày 20 tháng 12 năm 1994, Liệt sĩ Vũ Xuân Thiều đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tên tuổi của người anh hùng được trân trọng đặt cho các trường học, đường phố lớn tại Thủ đô Hà Nội (quận Long Biên) và thành phố Nam Định quê hương.
Cuộc đời của Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Xuân Thiều là một khúc tráng ca bất diệt về chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời đại Hồ Chí Minh. Từ giảng đường Bách khoa thanh bình đến bầu trời lửa đạn rực sáng đêm đông 1972, cú cảm tử lao thẳng vào pháo đài bay B-52 của người phi công trẻ tuổi mãi mãi là biểu tượng chói lọi của ý chí quật cường, lòng kiêu hãnh và khí phách Việt Nam, tạc nên một tượng đài ngời sáng bất tử giữa ngàn mây trời non nước.
