Quá trình thực dân Pháp hoàn thành việc chiếm đóng sáu tỉnh Nam Kỳ (1859 – 1867) – Bi kịch mất nước và làn sóng kháng chiến bất khuất

Sau khi vấp phải sự kháng cự mãnh liệt tại miền Trung và buộc phải rút khỏi Đà Nẵng, thực dân Pháp chuyển hướng chiến lược vào Nam Kỳ nhằm biến nơi đây bàn đạp kinh tế và quân sự lâu dài. Bắt đầu từ việc nổ súng đánh chiếm thành Gia Định vào tháng 2 năm 1859, bất chấp những nỗ lực phòng thủ kiên cố của triều đình qua hệ thống Đại đồn Chí Hòa, quân Pháp với vũ khí tối tân đã lần lượt bẻ gãy các phòng tuyến và ép triều đình nhà Nguyễn phải ký kết Hiệp ước Nhâm Tuất (1862), nhượng hẳn ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Gia Định, Biên Hòa, Định Tường) cho kẻ thù.

​Tuy nhiên, tham vọng của thực dân Pháp không dừng lại ở đó. Bất chấp sự nhượng bộ của triều đình Huế, phong trào kháng chiến của nhân dân và các lãnh tụ nghĩa quân như Trương Định, Thiên Hộ Dương vẫn sục sôi khắp miền Đông khiến quân Pháp vô cùng khốn đốn. Tận dụng sự yếu kém, chủ hòa và những vướng bận ngoại giao của nhà Nguyễn, đến tháng 6 năm 1867, quân Pháp dưới sự chỉ huy của Đô đốc La Grandière đã bất ngờ đem quân uy hiếp và chiếm gọn ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ (Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên) mà không tốn một viên đạn, do sự bất lực và bức bách buộc đại thần Phan Thanh Giản phải giao thành để tránh tàn sát dân lành. Việc sáu tỉnh Nam Kỳ (Lục tỉnh) hoàn toàn rơi vào tay giặc đã mở ra thời kỳ đen tối của ách thống trị thực dân, nhưng đồng thời cũng làm bùng lên mạnh mẽ làn sóng khởi nghĩa vũ trang khắp bưng biền phương Nam, minh chứng cho ý chí thà hy sinh chứ không chịu khuất phục của quân dân ta.