QUÁCH THỊ TRANG - NỀN MÓNG CỦA ĐÓA SEN TRẮNG - KỲ 1

1. Những viên gạch đầu tiên từ vùng đất duyên hải Quách Thị Trang sinh năm 1948 tại làng Tiên Thắng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng, nhưng tuổi thơ và quá trình trưởng thành của chị gắn liền với mảnh đất Bình Định nắng gió. Trong ngôn ngữ chuyên ngành của chúng ta, "địa chất công trình" đóng vai trò quyết định đến phương án thi công. Với Quách Thị Trang, địa chất tâm hồn chị được hun đúc từ truyền thống yêu nước của gia đình. Cha chị là một trí thức, mẹ là người phụ nữ tảo tần; cả hai đã dạy cho chị bài học về lòng tự trọng và đức hy sinh.

Năm 1954, gia đình chị chuyển vào sinh sống tại Sài Gòn. Giữa một đô thị đang chuyển mình với những khối bê tông cốt thép của lối sống thực dân mới, cô bé Trang vẫn giữ được nét thanh khiết như đóa sen quê nhà. Chị theo học tại trường Trung học Trường Sơn (nay là trường THCS Võ Văn Tần). Đối với sinh viên MTU, chúng ta có thể coi đây là giai đoạn "khảo sát và thiết kế sơ bộ". Chị không chỉ học kiến thức văn hóa mà còn học cách quan sát những bất công đang diễn ra hàng ngày trên đường phố Sài Gòn.

2. Gia đình Phật tử – Nơi đúc kết "cốt thép" tinh thần Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên sức bền cho tâm hồn Quách Thị Trang chính là việc chị tham gia vào Gia đình Phật tử (pháp danh Diệu Lộc). Trong kiến trúc, cốt thép là thành phần chịu lực kéo, giúp bê tông không bị nứt vỡ. Với Trang, giáo lý nhà Phật chính là lớp cốt thép tinh thần vững chắc.

Thời điểm bấy giờ, chế độ Ngô Đình Diệm thực hiện chính sách phân biệt đối xử tàn bạo với Phật giáo. Những nhịp cầu cảm thông bị bẻ gãy, những không gian tự do bị thu hẹp. Quách Thị Trang, dù tuổi còn rất nhỏ, đã nhận thấy rằng mình không thể đứng ngoài cuộc khi niềm tin của dân tộc bị chà đạp. Chị bắt đầu tham gia các buổi thuyết pháp, các hoạt động thiện nguyện và dần dấn thân vào những cuộc vận động bí mật của HSSV Phật tử. Đây là giai đoạn chị tự tay "đan" những thanh thép lý tưởng vào lòng mình, chuẩn bị cho những thử thách khắc nghiệt nhất của lịch sử.

3. Môi trường HSSV Sài Gòn – Công trường của lý tưởng dấn thân Sài Gòn đầu thập niên 60 giống như một công trường đang trong giai đoạn "thi công" căng thẳng nhất của phong trào đấu tranh đô thị. Quách Thị Trang bước vào môi trường này với tâm thế của một người thợ xây dựng tương lai. Chị hiểu rằng, muốn có một công trình hòa bình bền vững, phải dũng cảm loại bỏ những viên gạch mục nát của chế độ độc tài.

Ở trường, chị là một nữ sinh gương mẫu, được bạn bè quý mến bởi tính cách dịu dàng nhưng vô cùng quyết đoán. Chị thường xuyên tham gia các buổi thảo luận nhóm, truyền tay nhau những bản tin in roneo về tình hình chiến sự và các phong trào đấu tranh. Đối với sinh viên kỹ thuật MTU, việc kết nối các cấu kiện để tạo thành một hệ thống chịu lực hoàn chỉnh là kỹ năng tối quan trọng. Quách Thị Trang đã thể hiện kỹ năng đó trong việc kết nối các bạn học sinh, khơi dậy ngọn lửa yêu nước trong họ. Chị dạy chúng ta rằng: Một người trẻ tuổi không có lý tưởng giống như một ngôi nhà thiếu đi khung chịu lực, dễ dàng sụp đổ trước những cơn gió của thời đại.

4. Áp lực của chế độ và sự ổn định của lòng tin Trong kỹ thuật xây dựng, độ ổn định của một công trình được kiểm tra dưới những tải trọng cực hạn. Quách Thị Trang và thế hệ HSSV bấy giờ thường xuyên phải đối mặt với "tải trọng" của sự sợ hãi: cảnh sát dã chiến, mật thám rình rập và những lệnh giới nghiêm khắc nghiệt.

Tuy nhiên, thay vì bị "biến dạng" bởi nỗi sợ, Quách Thị Trang càng trở nên kiên định hơn. Chị tham gia các cuộc xuống đường, đối đầu trực diện với những họng súng và vòi rồng. Chị hiểu rằng, khi một hệ thống chính trị đã mất đi "tính chính danh" (giống như một công trình mất đi sự cân bằng lực), nó sớm muộn gì cũng sẽ sụp đổ. Bản thân chị đã trở thành một "trụ cột" tinh thần, nâng đỡ niềm tin cho bạn bè trong những giờ phút cam go nhất. Khí chất của người con gái 15 tuổi lúc bấy giờ đã vượt xa tầm vóc của một nữ sinh thông thường, mang dáng dấp của một chiến sĩ thực thụ trên mặt trận đô thị.

5. Bài học "Xây dựng nhân cách" cho sinh viên MTU Kết thúc kỳ 1, chúng ta thấy một Quách Thị Trang với nền móng nhân cách được xây dựng quá đỗi vững chãi. Chị là minh chứng sống động cho việc: Tuổi tác không quyết định tầm vóc của lý tưởng, mà chính là sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tâm hồn và trí tuệ.

Gửi các bạn đoàn viên, sinh viên trường Đại học Xây dựng Miền Tây: Trong quá trình học tập tại MTU, các bạn không chỉ học cách tính toán các công thức toán học hay thiết kế các bản vẽ CAD. Hãy dành thời gian để xây dựng cho mình một "nền móng" đạo đức thật chắc chắn. Đừng để mình trở thành những kỹ sư chỉ biết đến vật liệu khô khan mà thiếu đi lòng nhân ái và trách nhiệm với cộng đồng. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ: Sống chân thành với bạn bè, xung kích trong các phong trào Đoàn trường và luôn sẵn lòng bảo vệ lẽ phải. Khi nền móng bên trong vững, các bạn mới đủ sức để xây dựng nên những công trình bền vững cho đất nước sau này.

"Một đóa sen muốn nở giữa bùn lầy cần có một bộ rễ sâu và chắc. Một cuộc đời muốn tỏa sáng cần có một nền móng lý tưởng vững vàng."

Đóa sen trắng Quách Thị Trang đã sẵn sàng để vươn mình giữa bão tố, và những thời khắc hào hùng nhất đang chờ đợi chị ở phía trước. Mời đồng chí đón đọc Kỳ 2: "Sức bền dưới làn đạn lửa".