Quách Thị Trang – người con gái đã ngã xuống khi vừa tròn 15 tuổi, lứa tuổi đẹp nhất của một đời người.

Chi đoàn cơ sở Công ty Điện lực Chợ Lớn

Quách Thị Trang sinh năm 1948, quê gốc ở Thái Bình nhưng cùng gia đình chuyển vào Nam sinh sống. Ở cái tuổi 15, khi những cô cậu học trò ngày nay còn đang nũng nịu trong vòng tay cha mẹ, Trang đã mang trong mình một trái tim nhạy cảm trước nỗi đau của đất nước.

Nhìn cảnh quê hương bị giày xéo dưới sự độc tài của chế độ Ngô Đình Diệm, nhìn cảnh chùa chiền bị phong tỏa, Phật tử bị đàn áp, người thiếu nữ ấy không thể ngồi yên sau khung cửa lớp. Chị hòa mình vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn với tất cả sự hồn nhiên, trong sáng nhưng cũng đầy quyết liệt của tuổi trẻ.

Ngày 25 tháng 8 năm 1963, một buổi sáng trời Sài Gòn dịu mát, nhưng không khí tại trung tâm thành phố lại sục sôi như chảo lửa. Hơn 5.000 học sinh, sinh viên đổ về quảng trường trước chợ Bến Thành để biểu tình phản đối lệnh thiết quân luật và đòi quyền tự do ngôn luận, tôn giáo.

Quách Thị Trang đứng ở những hàng ghế đầu, tay cầm biểu ngữ, mái tóc thề bay trong gió. Chị cất tiếng hô vang, giọng hát trong trẻo hòa vào làn sóng người cuồn cuộn.

Thế rồi, tiếng súng tàn nhẫn vang lên. Lính cảnh sát dã chiến nhận lệnh nổ súng thẳng vào đám đông tay không tấc sắt để giải tán cuộc biểu tình. Khói súng, tiếng la hét, tiếng bước chân chạy hỗn loạn xé toạc không gian.

Giữa trận mưa đạn ấy, một viên đạn tàn nhẫn đã găm thẳng vào ngực Quách Thị Trang. Người con gái nhỏ nhắn ngã quỵ xuống mặt đường bùng binh chợ Bến Thành. Máu của chị – giọt máu thanh xuân tinh khôi ở tuổi 15 – đã thấm đẫm vào lòng đất mẹ Sài Gòn.

Cái chết của Quách Thị Trang đã gây ra một làn sóng chấn động mạnh mẽ, bóp nghẹt trái tim của hàng triệu người dân miền Nam lúc bấy giờ. Kẻ thù sợ hãi trước hương hồn của chị nên đã lén lút cướp xác đem chôn giấu tại nghĩa trang Tổng quản (thủ đức). Nhưng chúng không biết rằng: hạt giống yêu nước khi nằm xuống lại càng nảy mầm mạnh mẽ hơn.

Đám tang và những ngày lễ truy điệu chị đã biến thành những cuộc xuống đường khổng lồ. Người ta gọi chị là "Thiên thần hộ mệnh" của phong trào học sinh sinh viên. Một năm sau ngày chị mất, một bức tượng bán thân bằng đồng khắc họa chân dung người con gái kiên cường ấy đã được người dân và học sinh Sài Gòn chung tay dựng ngay tại quảng trường trước chợ Bến Thành – nơi chị đã ngã xuống.

Hơn 60 năm đã trôi qua, quảng trường Quách Thị Trang năm xưa nay đã thay da đổi thịt cùng với sự phát triển của hệ thống tàu điện ngầm hiện đại. Tượng đài của chị nay được trân trọng chuyển về Công viên Bách Tùng Diệp, nép mình dưới những vòm cây xanh ngắt, bình yên giữa lòng thành phố rực rỡ ánh đèn.Mỗi lần đi qua nơi này, ngước nhìn gương mặt thanh tú, bảng lảng nét ngây thơ của người thiếu nữ bằng đồng, chúng ta lại nghẹn ngào. Chị đã mãi mãi dừng lại ở tuổi 15, để đổi lấy cho thế hệ hôm nay những năm tháng tuổi trẻ tự do, hạnh phúc và trọn vẹn dưới bầu trời hòa bình. Chị không mất đi, chị chỉ hóa thân vào cỏ cây, vào lòng phố, và vào linh hồn bất tử của Thành phố mang tên Bác.