Quách Thị Trang: Nữ sinh 15 tuổi hóa biểu tượng bất diệt (1948 - 1963)
Không hy sinh trên những chiến hào khói lửa, Quách Thị Trang lại ngã xuống trên đường phố Sài Gòn, trong một cuộc đấu tranh chính trị làm rung chuyển chế độ Việt Nam Cộng hòa. Sinh ra tại Thái Bình nhưng theo gia đình vào Nam từ nhỏ, Quách Thị Trang là một nữ sinh trung học hiền lành nhưng mang trong mình tinh thần trượng nghĩa, căm ghét sự áp bức.
Năm 1963, chính quyền Ngô Đình Diệm ban hành hàng loạt chính sách đàn áp Phật giáo và học sinh, sinh viên, khiến dư luận vô cùng phẫn nộ. Sáng ngày 25 tháng 8 năm 1963, hàng ngàn học sinh, sinh viên Sài Gòn đã tập trung trước khu vực chợ Bến Thành để biểu tình phản đối. Chính quyền Sài Gòn lập tức điều động cảnh sát dã chiến, quân cảnh mang theo khiên, dùi cui và súng đạn tới đàn áp dã man. Lựu đạn cay được ném ra mù mịt, súng nổ chát chúa hòng giải tán đám đông.
Giữa sự hỗn loạn và vòng vây bạo lực của kẻ thù, cô nữ sinh 15 tuổi Quách Thị Trang không hề run sợ. Cô can đảm xông lên tuyến đầu, vừa che chở cho các bạn, vừa dõng dạc hô vang các khẩu hiệu đòi tự do, dân chủ. Đỉnh điểm của sự tàn bạo, cảnh sát đã chĩa súng bắn thẳng vào đầu người nữ sinh nhỏ bé ấy. Quách Thị Trang gục ngã trong vũng máu khi chiếc áo dài trắng vẫn còn tung bay. Sự hy sinh của cô như một giọt nước tràn ly, thổi bùng lên ngọn lửa căm phẫn tột độ, góp phần đẩy nhanh sự sụp đổ của chế độ độc tài Ngô Đình Diệm vài tháng sau đó. Tên cô sau này được đặt cho chính quảng trường trước chợ Bến Thành để vĩnh viễn ghi nhớ khí phách của tuổi trẻ đô thị miền Nam.
