Đầu năm 1953, sau khi bị thất bại nhục nhã ở Hòa-bình, giặc Pháp vội vã quay về đối phó với phong trào chiến tranh du kích đang bùng lên mạnh mẽ ở các vùng sau lưng chúng.
Trước âm mưu thâm độc này của địch, chủ trương của ta là kiên quyết giữ vững và mở rộng hơn nữa các vùng mới giải phóng, tiếp tục đẩy mạnh chiến tranh du kích, phát động toàn dân tham gia đánh địch với mọi hình thức và ở khắp mọi nơi, đẩy địch vào thế càng bị động, lúng túng, không có cách gì thoát ra được.
Quán triệt chủ trương của trên, huyện ủy Phú-xuyên đã lãnh đạo nhân dân ra sức củng cố khu du kích, tích cực xây dựng lực lượng vũ trang và nửa vũ trang, xây dựng làng chiến đấu, triển khai mạnh mẽ các hoạt động chiến tranh du kích, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị chủ lực vào hoạt động, đánh mạnh ở vùng sau lưng địch.
Cũng thời gian này, tiểu đoàn 922 trung đoàn 46 Liên khu 3 được lệnh tiến quân vào hoạt động trong các khu du kích phía hữu ngạn sông Hồng thuộc hai tỉnh Hà-đông và Hà-nam. Nhiệm vụ chủ yếu của tiểu đoàn là: tích cực tấn công tiêu diệt địch ở những nơi chúng sơ hở nhất, cùng với các lực lượng vũ trang của địa phương đẩy mạnh phong trào chiến tranh du kích, giữ vững và mở rộng hơn nữa các vùng mới giải phóng, gây thế uy hiếp mạnh mẽ vào khu ngoại vi phía nam Hà-nội.
Ở vị trí tiếp giáp với khu ngoại vi Hà-nội, các khu du kích Phú-xuyên – Lý-nhân mới được mở ra trong thời gian địch tập trung lực lượng đánh lên Hòa-bình, đã làm cho các cơ quan chỉ huy đầu não của địch ở Hà-nội ngày đêm lo sợ. Vì thế, chúng đã cố gắng tập trung một binh lực lớn để càn quét, hòng “bình định” vùng này, bảo đảm an toàn cho các khu ngoại vi Hà-nội, thực hiện mở rộng diện chiếm đóng, bảo vệ hai đường giao thông huyết mạch xuống phía nam là đường số 1 và đường thủy sông Hồng.
Mặc dù chống càn quét trong khu du kích tương đối nhỏ hẹp, nằm giữa vòng vây của địch bằng hệ thống đồn bót, tháp canh, tiểu đoàn 922 đã cùng với bộ đội địa phương và dân quân du kích anh dũng chiếm đấu và giành được thắng lợi, buộc địch phải kết thúc cuộc càn quét sau khi đã bị thất bại thảm hại với 500 tên chết và bị thương, hơn 20 xe bị bắn cháy, bắn hỏng và hàng chục vũ khí bị tước đoạt. Âm mưu của địch hòng chiếm đóng lại Phú-xuyên đã hoàn toàn thất bại.
Sau đây sẽ lần lượt nêu lại toàn bộ quá trình chuẩn bị và diễn biến của trận chiến đấu chống càn thắng lợi này.
VÀI NÉT VỀ PHÚ-XUYÊN
Phú-xuyên là một huyện của tỉnh Hà-đông, cách thị xã 20 ki-lô-mét về phía đông nam, phía bắc tiếp giáp khu ngoại vi Hà-nội, phía nam nối liền với Hà-nam, phía đông cách Hưng-yên bằng con sông Hồng. Phú-xuyên còn là cửa ngõ phía nam của Hà-nội. Vì thế, trong thời kỳ thống trị nước ta, bọn thực dân Pháp đã ra sức xây dựng các cơ sở chính trị của chúng, như tổ chức các đảng phái phản động: Đại Việt, Quốc dân đảng, v.v. Trong thời gian tạm chiếm, thực dân Pháp đã coi Hà-đông là một khu vực quan trọng về chiến lược, cần phải bình định trước tiên để tạo ra vùng ngoại vi an toàn cho Hà-nội, đồng thời làm địa bàn cơ động, tập trung quân chuẩn bị cho các cuộc hành binh lớn. Nằm trong địa bàn cơ động chiến lược đó, Phú-xuyên đã trở thành mục tiêu “bình định” của địch. Đối với ta, Phú-xuyên là một vùng căn cứ của Hà-nông, nơi cửa ngõ nối liền Liên khu 3 với khu tả ngạn, đồng thời là địa bàn cơ động để phát triển các hoạt động của ta vào sát khu ngoại vi Hà-nội. Vì thế, Phú-xuyên đã trở thành nơi giao điểm của các hoạt động của địch và ta. Cuộc đấu tranh của ta với địch ở đây ngày càng trở nên rất phức tạp và quyết liệt.
Là một vùng đồng bằng, ở gần đô thị lớn, Phú-xuyên có nhiều đường giao thông thủy bộ chạy ngang chạy dọc. Từ đông sang tây có các đường 73, đường 60, đường 23; từ bắc xuống nam có đường số 1, sông Nhuệ, sông Hồng... chia cắt Phú-xuyên thành ba miền, gọi là đông Phú-xuyên, trung Phú-xuyên và tây Phú-xuyên.
Miền đông Phú-xuyên là một dải dài và hẹp, nằm vào khoảng giữa sông Hồng và đường số 1, đoạn rộng nhất không quá 10 ki-lô-mét, có đoạn hẹp chưa đầy 6 ki-lô-mét. Từ phía ven sông Hồng là ruộng khô trồng màu, còn nói chung đều là ruộng nước. Từ đường số 1 trở vào khoảng 1 ki-lô-mét là đồng chiêm trũng, nước đọng quanh năm, rất ít đường sá lớn, việc đi lại thường gặp khó khăn. Riêng phía Cầu Giẽ có một con đường dài, rộng chừng 3-4 mét chạy theo nhánh sông thọc thẳng vào giữa miền, trơ thành con đường liên thôn, liên xã, nối liền một số làng theo tuyến dọc từ bắc xuống nam. Làng mạc ở đây tương đối nhỏ. Chung quanh làng có lũy tre mỏng hoặc cây cối bao bọc. Ngoài làng thường có ít nhiều ruộng cao trồng màu, xen kẽ những gò đống, mô đất. Nhà cửa phần nhiều là tường đất lợp rạ, nhưng cũng có ít nhiều vật kiến trúc kiên cố, như đình, chùa, đền, miếu, nhà thờ, nhà gạch.
Miền trung và tây Phú-xuyên là vùng đồng chiêm trũng, quanh năm có nước, phía đông là đường số 1, phía tây tiếp giáp huyện Ứng-hòa, ở giữa là sông Nhuệ, chảy từ phía Đồng-quan xuống phía nam, chia cắt thành hai dải dài và hẹp. Mật độ làng mạc ở đây tương đối thưa, có nhiều cánh đồng rất rộng, đường sá ít, từ làng nọ đến làng kia thường chỉ có một đường độc đạo chạy qua những cánh đồng nước trống trải. Làng mạc ở đây cũng giống như ở miền đông, nhưng nền làng cao hơn hẳn mặt đồng, lũy tre quanh làng dày đặc, đát rắn chắc. trong làng có nhiều lớp giậu nôm rất tốt và những vật kiến trúc vững chắc, như đình, chùa lớn, nhà xây một hai tầng. Phía ngoài làng địa hình trống trải lại có nhiều hồ, đầm xen kẽ vừa rộng vừa sâu, nên việc đi lại không được dễ dàng...
Đối với Phú-xuyên, một nơi cách Hà nội có hơn 30 ki-lô-mét, địch có thể dễ dàng tập trung lực lượng, tiến hành càn quét vào bất cứ lúc nào. Lợi dụng được các đường giao thông thuận tiện, địch có thể nhanh chóng triển khai lực lượng, thực hành bao vây chia cắt, đánh nhanh đánh gọn từng miền và lật đi lật lại nhiều đợt. Trên địa hình đồng bằng trống trải này, địch có thể tận dụng được ưu thế của không quân và pháo binh, tăng cường được hỏa lực đột kích mạnh mẽ của chúng. Nhưng đồng thời địch cũng gặp một số khó khăn. Hành binh trên vùng đồng chiêm ngập nước, ít đường sá sẽ rất khó triển khai đội hình chiến đấu, việc sử dụng binh lực lớn cũng bị hạn chế. Xe tăng, cơ giới chỉ có thể hoạt động trên một vài hướng nhất định.
Về phía ta, có thể lợi dụng các làng mạc sẵn có nhiều vật chướng ngại thiên nhiên như lũy tre, hồ ao, đình chùa, nhà cửa... tạo thành những tuyến tác chiến vững chắc; có thể đánh địch từ phía ngoài làng và tiếp tục đánh chúng ở trong làng. Ở một số khu vực, nhất là ở miền đông, ta dễ cơ động lực lượng, kể cả trong và ngoài làng để đánh vào sườn địch, hoặc tổ chức thành những cụm làng chiến đấu liên hoàn, thực hiện kết hợp phòng ngự cố thủ làng mạc với cơ động đánh địch ở nhiều tuyến, nhiều mặt trên một hướng; đồng thời có thể lợi dụng các bờ sông, dùng lực lượng nhỏ ngăn chặn địch, không cho chúng vượt sông tấn công ta nhiều mặt vào có thể bố trí chống xe tăng, cơ giới ở những hướng trọng điểm. Tuy nhiên, ta cũng có nhiều khó khăn. Đó là địa bàn nhỏ hẹp, trống trải, lực lượng địch lại đông, dễ thực hành bao vây chia cắt; địch có điều kiện tập trung hỏa lực của không quân và pháo binh vào những mục tiêu chủ yếu, ta sẽ phải chiến đấu với nhiều đợt oanh tạc ác liệt của hỏa lực địch. Trong tình hình này, nếu ta không khéo kết hợp giữa phân tán linh hoạt đánh du kích với mạnh dạn tập trung lực lượng, kiên quyết bẻ gãy được các đợt tán công liên tiếp của địch tên hướng chủ yếu, thì khó lòng giữ vững được cuộc chiến đấu trong ngày.
Tất cả những điều kiện khách quan đó đã nói lên tính chất gay go, phức tạp và ác liệt của chiến đấu chống càn quét ở đây. Đồng thời cũng chứng tỏ rằng quân và dân Phú-xuyên đã có sự nỗ lực vượt bậc. Sự nỗ lực đó thể hiện đầy đủ trong cả quá trình gian khổ chiến đấu để chuẩn bị đủ các điều kiện thuận lợi và anh dũng chiến đấu phá tan các kế hoạch càn quét quy mô lớn của địch. | |
 Logged
|
Tự hào thay, mác búp đa
Khởi đầu những bản hùng ca lẫy lừng.
Thô sơ, gian khổ đã từng
Chính quy, hiện đại, không ngừng tiến lên. |
|
|
macbupda Trung tá  Bài viết: 11970  Lính của PTL | 
| Quân dân Phú-xuyên phá càn “Sơn Dương”« Trả lời #2 vào lúc: 31 Tháng Bảy, 2018, 09:17:18 pm » |
*
Phú-xuyên có đồng ruộng cày cấy quanh năm, nhân dân rất mực cần cù, nhưng trước Cách mạng tháng Tám, cũng như nhân dân cả nước, đời sống của người lao động ở đây vô cùng cực khổ. Vì thế, nhân dân đã sẵn có lòng căm ghét bọn đế quốc phong kiến và lòng thiết tha yêu mến đồng ruộng quê hương.
Cách mạng tháng Tám thành công, các đoàn thể cứu quốc được tổ chức ở hầu khắp các thôn xã, cơ sở Đảng cũng phát triển rất nhanh, cho đến ngoài toàn quốc Kháng chiến ở nhiều xã đã có chi bộ. trên cơ sở của phòng trào quần chúng, các đội du kích, tự vệ lần lượt được xây dựng ở các xã, các thôn. Nhân dân tích cực sản xuất và hăng hái tham gia kháng chiến. Thanh niên nô nức xung phong tòng quân giết giặc cứu nước. Vì thế, tuy ở sát nách Hà-nội, nhưng suốt ba bốn năm sau ngày toàn quốc kháng chiến, quân địch vẫn không dám chiếm đóng Phú-xuyên.
Đầu năm 1959, trong âm mưu tiếp tục đánh rộng ra vùng đồng bằng, chiếm lấy kho người kho của để thực hiện chính sách “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”, địch đã đặc biệt chú ý việc bình định các vùng tiếp giáp khu ngoại vi Hà-nội. Từ tháng 4 năm 1950, địch áp dụng chiến thuật “vết dầu loang”, bắt đầu cho quân chiếm ven sông Hồng. Hàng chục đồn bốt như: Mỹ-lâm, Cầu Giẽ, Phú-mỹ, Đồng-quan, Tri-chỉ, Gạo-hồ, Mai-xá, Mai-trang, Hòa-mạc, Nho-tổng... Đồng thời địch đã tung nhiều đặc vụ gián điệp, cùng với bọn phản động địa phương ra sức hoạt động phá hoại, phao tin đồn nhảm, chia rẽ lương giáo, gây thêm cơ sở phản động, chuẩn bị điều kiện cho chúng lấn dần từng bước, chiếm đóng toàn bộ Phú-xuyên.
Biết rõ âm mưu thâm độc của địch, đảng ủy địa phương đã kịp thời phát động phong trào “rào làng kháng chiến, tiến hành chiến tranh du kích, chống địch càn quét, chống lập tề, chống bắt phu bắt lính”. Đồng thời, tăng cường việc tuyên truyền giáo dục nhân dân, chống âm mưu chia rẽ tôn giáo của địch. Ở nhiều xã, đông đảo nhân dân đã tham gia công tác rào làng, các đường ngang ngõ tắt đều được rào kín, mỗi làng chỉ để một vài lối ra vào có cổng đóng. Dân quân du kích đã tổ chức canh gác và tập dượt báo động. Nhưng thế địch lúc đó rất mạnh, lực lượng du kích còn nhỏ bé, trang bị lại quá kém, đảng ủy địa phương đã chủ trương lấy đấu tranh chính trị làm chính, nhằm bảo vệ cơ sở, bảo vệ sản xuất; đồng thời vẫn tăng cường lãnh đạo lực lượng vũ trang, củng cố các đội du kích và dân quân. Các chi bộ đã cử chi ủy viên làm chính trị viên xã đội, cử tổ trưởng đảng làm chính tri viên thôn đội, động viên đảng viên tham gia du kích, và tổ chức những tổ du kích bí mật, chuẩn bị điều kiện để hoạt động trong những tình huống khó khăn nhất.
Sau khi chiếm đóng các vị trí quan trọng chung quanh Phú-xuyên, địch bắt đầu tập trung quân càn quét các làng lân cận, cưỡng ép nhân dân lập tề. Lúc này, chi bộ đảng ở các xã đã lãnh đạo nhân dân triển khai cuộc đấu tranh gian khổ với địch. Dân quân du kích các xã Ái Quốc, Hoàng-lang, Cộng-hòa, Tân-dân, Quang Trung, Hiệp-hòa,... đã dùng giáo mác, gạch củ đậu, gậy tầm vông phối hợp với bộ đội địa phương huyện, tích cực chiến đấu với địch, có lần đã hò hét xung phong, đuổi địch chạy dài. Các chi bộ đảng đã lãnh đạo nhân dân kiên quyết đấu tranh chống lập tề, chống đốt phá, giằng co với địch được hàng tháng. Nhưng vì lực lượng địch mạnh, hàng ngày càn quét uy hiếp nhân dân, nên chúng đã lần lượt lập được tề ở các thôn xã. Bọn phản động địa phương đứng ra làm tay sai cho giặc và được chúng cấp cho súng đạn để tổ chức hương dũng, xây tháp canh. Đồn bốt lớn nhỏ của địch mọc lên rải rác ở nhiều thôn cùng với hàng chục ban tề vũ trang. Thế uy hiếp của địch rất mạnh. Các cơ quan và bộ đội huyện phải tạm “bật đất” sang Ứng-hòa. Hàng ngày, bọn địch chiếm đóng sục vào các thôn, xóm để bắt phu bắt lính, lấy gạch, gỗ về xây công sự, cướp bóc thóc lúa, trâu bò. Bọn mật thám, chỉ điểm ra sức hoạt động để phá cơ sở kháng chiến của ta. Ở nhiều xã sát đồn bốt địch, cán bộ và du kích cũng phải “bật đất”, tạm lánh đi nơi khác. Nhiều gia đình phải tản cư ra vùng tự do, số bà con ở lại tuy không theo địch nhưng cũng không hoạt đồng gì được. Ở những thôn không có đòn bốt địch thì đảng viên và cán bộ vẫn kiên trì bám đất, bí mật lãnh đạo nhân dân hàng ngày đấu tranh với địch. Trước sự cướp bóc, tàn phá và giết tróc dã man của địch, cuộc đấu tranh bằng tay không của nhân dân đã gặp không ít khó khăn, gian khổ, nhưng đã giành được nhiều thắng lợi. Hình thức đấu tranh của nhân dân rất phong phú như: tổ chức cho các bà, các chị đấu tranh, giữ chồng con mình, không cho địch bắt đi phu đi lính. Có lần bà con đã kéo nhau lên đồn bốt để đòi địch phải trả lại người thân của mình. Khi địch bắt đóng thuế, đóng thóc, bà con đấu tranh không nộp hoặc khất lần. Địch đến cướp trâu bò, bất cứ là của ai, nhân dân đều hò nhau ra đấu tranh buộc địch phải trả lại... Mấy tháng sau, số cán bộ và du kích “bật đất” đã được huyện ủy tổ chức đưa về hoạt động, cơ sở quần chúng dần dần được phục hồi và củng cố. Nhiều tổ du kích bí mật đã bắt đầu hoạt động, như tổ chức vũ trang tuyên truyền, vạch mặt và cảnh cáo những tên tề dõng gian ác, những tên mật vụ chỉ điểm. Bọn địch trong các đồn bốt cũng bị cô lập, không dám hung hăng như trước. | |
Logged |
Tự hào thay, mác búp đa
Khởi đầu những bản hùng ca lẫy lừng.
Thô sơ, gian khổ đã từng
Chính quy, hiện đại, không ngừng tiến lên. |
|
|
macbupda Trung tá Bài viết: 11970 Lính của PTL |
| Quân dân Phú-xuyên phá càn “Sơn Dương”« Trả lời #3 vào lúc: 31 Tháng Bảy, 2018, 09:18:16 pm » |
Để phát triển mạnh mẽ ác cơ sở kháng chiến, chuẩn bị điều kiện tiến lên mở khu du kích, huyện ủy đã chỉ thị các các xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục nhân dân, làm cho mọi người hiểu rõ chủ trương, chính sách của Đảng; đồng thời tích cực tuyên truyền các tin tức chiến thắng của ta để động viên, cổ vũ tinh thần hăng hái đấu tranh của nhân dân. Các xã còn nắm chắc việc giáo dục và khống chế các ban tề, các đội hương dũng đã chịu ảnh hưởng của kháng chiến.
Tháng 12 năm 1951, khi địch tập trung lực lượng đánh ra Hòa-bình, Trung ương Đảng đã nêu ra nhiệm vụ cho các chiến trường sau lưng địch là: “Phải đẩy mạnh đấu tranh vũ trang, tiến tới mở rộng vùng du kích, xây dựng căn cứ du kích, giữ vững và phát triển chiến tranh du kích, để thực hiện việc kiềm chế địch và phối hợp với chiến trường chính có kết quả hơn”(1).
Quán triệt tinh thần chỉ thị đó, tỉnh ủy Hà-đông đã chủ trương phải tranh thủ thời cơ, tập trung lực lượng, nhanh chóng mở các khu du kích mới, gây thế uy hiếp mạnh mẽ vào vùng ngoại vi Hà-nội, phối hợp chặt chẽ với chiến trường chính.
Cuối tháng 12 năm 1951, tỉnh đội Hà-đông đã trực tiếp tổ chức và chỉ huy cuộc tiến quân vào mở khu du kích Chợ Cháy huyện Ứng-hòa. Huyện đội Phú-xuyên cũng trực tiếp chỉ huy bộ đội huyện tiến vào miền trung và tây Phú-xuyên.
Được lực lượng vũ trang làm nòng cốt, nhân dân miền trung và tây Phú-xuyên đã vùng dậy diệt tề trừ gian và lập lại chính quyền kháng chiến. Nhiều ban tề và nhiều đội hương dũng được giáo dục từ trước đã tự động nộp lại các sổ sách và vũ khí. Nhân đà thắng lợi, bộ đội huyện lại tiến sang miền đông Phú-xuyên. Với khí thế chiến thắng, lại được nhân dân hết sức giúp đỡ, ngay hôm đầu, ta đã đánh tan một đại đội địch từ bốt Mỹ-lâm ra càn quét. Hàng chục tên địch bị tiêu diệt và 10 tên khác bị bắt sống. Nhân dân hết sức phấn khởi, nhiều ban tề vũ trang cũng tự tan rã. Ở nhiều xã, nhân dân đã mang cuốc xẻng đi phá tháp canh, đào đến tận chân móng. Bọn địch trong các đồn bót chung quanh đều hoang mang, co lại, không dám tổ chức càn quét lớn và các xã đã được giải phóng. Nhân dân cũng lần lượt hồi cư về làm ăn như cũ. Khu du kích miền trung, miền tây và miền đông Phú-xuyên đã lần lượt hình thành, gồm gần 10 xã với hàng vạn nhân khẩu.
Trong các khu du kích, chính quyền kháng chiến đã nhanh chóng được lập lại ở các thôn xã. Các đoàn thể quần chúng cũng phục hồi nhanh chóng và hoạt động tích cực. Các phần tử hăng hái nhất trong các đoàn thể cứu quốc đã được kết nạp vào du kích. Trên cơ sở đó, nhiều đội du kích mới lại ra đời.
Về phía địch, sau khi khu du kích của ta được mở ra, chúng đã cố gắng tăng cường hoạt động quân sự, hòng hạn chế đà phát triển thắng lợi của ta. Trong mấy ngày, bọn địch đóng ở ga Phú-xuyên – Cầu Giẽ và Đồng-quan đã liên tiếp mở hai cuộc càn quét nhỏ vào các xã Hiệp-hòa, Hoàng-long để thăm dò lực lượng ta và uy hiếp tinh thần nhân dân. Nhưng cả hai lần chúng đều bị bộ đội huyện và du kích đánh đuổi, không vào được làng. Dân quân du kích các thôn Trị-thủy (Bìm), Nhân-sơ, Thủy-chú, Tri-lễ, Cổ-hoàng, Đào-xá... đã cùng với bộ đội huyện chiến đấu rất dũng cảm, ngoan cường. Cụ Vòng, một lão du kích đã dùng giáo búp đa xung phong đuổi địch ở Trị-thủy và đã anh dũng hy sinh.
Để giữ vững và mở rộng khu du kích, việc xây dựng làng chiến đấu và nhất là việc củng cố lực lượng dân quân du kích đã trở thành nhiệm vụ hàng đầu của mọi công tác lúc đó. Huyện ủy Phú-xuyên đã đặc biệt coi trọng việc lãnh dạo công tác quân sự, kịp thời phát động nhân dân rào làng kháng chiến, gấp rút xây dựng các trung đội du kích xã và các đội dân quân, chuẩn bị mọi điều kiện thuận lợi để giữ vững và ngày càng mở rộng khu du kích. |
|
|
