Quân và dân miền Bắc chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, miền Bắc xã hội chủ nghĩa vừa là hậu phương lớn của tiền tuyến miền Nam, vừa phải trực tiếp đối mặt với những cuộc đánh phá ác liệt của không quân và hải quân Mỹ. Cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của Mỹ ở miền Bắc (1965–1968) là một chặng đường đầy gian khổ, thể hiện ý chí kiên cường, tinh thần đoàn kết và quyết tâm bảo vệ miền Bắc, chi viện cho miền Nam của quân và dân ta.

Ngày 7/2/1965, Mỹ bắt đầu tiến hành chiến dịch “Mũi tên lửa” (Flaming Dart) đánh phá miền Bắc. Sau đó, từ ngày 2/3/1965, Mỹ mở rộng các hoạt động ném bom miền Bắc bằng Chiến dịch Sấm Rền (Rolling Thunder). Hàng loạt mục tiêu quân sự, giao thông, nhà máy, kho tàng và nhiều khu dân cư bị máy bay Mỹ đánh phá. Trước tình hình đó, quân và dân miền Bắc bước vào cuộc chiến đấu mới với khẩu hiệu vừa sản xuất, vừa chiến đấu.

Trên khắp miền Bắc, lực lượng phòng không, không quân, hải quân, dân quân tự vệ được tổ chức và triển khai rộng khắp. Các trận địa pháo cao xạ được bố trí tại những khu vực trọng yếu; lực lượng không quân chiến đấu cơ động đánh trả máy bay địch. Dân quân tự vệ tại các địa phương cũng tham gia trực chiến, quan sát, báo động và phối hợp bảo vệ quê hương.

Một trong những chiến công nổi bật của quân và dân miền Bắc là việc bắn rơi nhiều máy bay Mỹ. Ngày 17/7/1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước, khẳng định quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược. Tinh thần ấy trở thành nguồn động viên lớn đối với quân và dân miền Bắc trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Không chỉ chiến đấu bảo vệ quê hương, miền Bắc còn phải duy trì sản xuất và bảo đảm giao thông vận tải để tiếp tục chi viện cho chiến trường miền Nam. Trong điều kiện bom đạn liên tục, nhiều nhà máy, trường học, bệnh viện và cơ quan được sơ tán. Nhân dân đào hầm trú ẩn, xây dựng công sự, khắc phục đường sá, cầu cống bị đánh phá. Những tuyến đường giao thông bị bom phá lại được nhanh chóng sửa chữa để hàng hóa, vũ khí, lương thực và bộ đội tiếp tục vào Nam.

Đặc biệt, lực lượng thanh niên xung phong, công nhân giao thông và dân công hỏa tuyến đã có những đóng góp to lớn. Trên những cung đường đầy bom đạn, họ không quản hiểm nguy, ngày đêm bảo đảm mạch máu giao thông. Những địa danh như Hà Nội, Hải Phòng, cầu Hàm Rồng, phà Long Đại, tuyến đường Trường Sơn đã ghi dấu nhiều trận chiến đấu và những sự hy sinh anh dũng.

Cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất đạt đỉnh điểm vào cuối năm 1967 và đầu năm 1968. Trước những thất bại và sức ép ngày càng lớn, ngày 1/11/1968, Tổng thống Mỹ Lyndon B. Johnson tuyên bố chấm dứt mọi hoạt động ném bom miền Bắc từ vĩ tuyến 20 trở ra, đánh dấu sự kết thúc của cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất.

Thắng lợi của quân và dân miền Bắc trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất có ý nghĩa quan trọng. Miền Bắc giữ vững được tiềm lực kinh tế, chính trị và quốc phòng; đồng thời tiếp tục làm hậu phương vững chắc, chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Cuộc chiến đấu cũng cho thấy sức mạnh của chiến tranh nhân dân, khi quân đội và nhân dân cùng tham gia bảo vệ từng nhà máy, cây cầu, con đường và từng tấc đất quê hương.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những dấu tích của chiến tranh ở nhiều nơi đã dần được thay thế bằng những công trình mới. Nhưng ký ức về những năm tháng miền Bắc vừa sản xuất, vừa chiến đấu vẫn còn nguyên giá trị. Đó là câu chuyện về lòng quả cảm, sự hy sinh và tinh thần đoàn kết của cả dân tộc trong những năm tháng đất nước còn chia cắt.

Nhìn lại cuộc chiến đấu ấy, thế hệ hôm nay càng hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, thống nhất và hòa bình. Những người đã chiến đấu, hy sinh trên bầu trời, trên mặt đất và trên những tuyến đường chi viện năm xưa đã góp phần viết nên một trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam.