QUÂN VÀ DÂN QUẢNG TRỊ TRONG NĂM 1972 – MỘT NĂM ĐẤU TRANH OANH LIỆT
Năm 1972 là một trong những năm đặc biệt ác liệt và có ý nghĩa quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trên chiến trường Quảng Trị. Sau nhiều năm kiên trì chiến đấu, xây dựng lực lượng và chuẩn bị về mọi mặt, quân và dân Quảng Trị bước vào năm 1972 với quyết tâm cao, sẵn sàng phối hợp cùng các lực lượng chủ lực thực hiện những nhiệm vụ chiến lược trên địa bàn. Ngay từ đầu năm, công tác chuẩn bị cho chiến đấu được triển khai khẩn trương, lực lượng vũ trang địa phương được củng cố, dân quân du kích tăng cường bám địa bàn, nhân dân tích cực vận chuyển lương thực, thuốc men, đạn dược, làm đường, đào hầm, xây dựng công sự và chuẩn bị nơi trú ẩn. Những người dân có sức khỏe tham gia dân công, tải thương, vận chuyển; phụ nữ tham gia hậu cần, cứu thương, chăm sóc thương binh; thanh niên lên đường nhập ngũ hoặc tham gia các lực lượng phục vụ chiến trường.
Mùa Xuân năm 1972, cuộc tiến công chiến lược được mở ra trên nhiều hướng của chiến trường miền Nam, trong đó Quảng Trị là một trong những hướng tiến công quan trọng. Quân ta tiến công vào các vị trí phòng thủ của đối phương trên địa bàn, tạo ra những chuyển biến lớn trên chiến trường. Trong quá trình chiến đấu, quân và dân Quảng Trị đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chủ lực, vừa chiến đấu, vừa làm nhiệm vụ dẫn đường, giao liên, vận chuyển, tải thương và bảo đảm hậu cần. Nhiều địa bàn được giải phóng, tạo điều kiện để nhân dân trở về quê hương, khôi phục đời sống và tham gia phục vụ chiến trường.
Sau những thắng lợi ban đầu, chiến sự tại Quảng Trị tiếp tục diễn ra vô cùng quyết liệt. Đối phương tăng cường lực lượng, sử dụng máy bay, pháo binh và nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại để phản kích và đánh phá các khu vực do ta kiểm soát. Nhiều làng mạc, đường sá, cầu cống và cơ sở dân sinh bị tàn phá. Trong hoàn cảnh đó, quân và dân Quảng Trị phải đối mặt với những thử thách chưa từng có. Lực lượng dân quân, du kích tiếp tục bám địa bàn, làm nhiệm vụ cảnh giới, bảo vệ cơ sở, đưa tin và phối hợp với bộ đội. Nhân dân tổ chức sơ tán, đào hầm trú ẩn, bảo vệ người già, trẻ em; đồng thời tiếp tục vận chuyển lương thực, thuốc men và phục vụ thương binh.
Đặc biệt, từ mùa Hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị bước vào giai đoạn cực kỳ khốc liệt. Cuộc chiến đấu giành và giữ từng khu vực diễn ra kéo dài. Quân và dân ta phải chiến đấu trong điều kiện bom đạn dữ dội, thiếu thốn về vật chất nhưng vẫn kiên cường bám trụ. Những người lính trực tiếp chiến đấu giữ từng vị trí; lực lượng dân công, thanh niên xung phong vận chuyển lương thực, đạn dược; những người làm công tác quân y cứu chữa thương binh; nhân dân tìm mọi cách bảo đảm nơi ăn, chỗ nghỉ và chăm sóc người bị thương. Có những người đã hy sinh khi đang chiến đấu, có người hy sinh trên đường vận chuyển, tải thương, có những người dân mất nhà cửa, mất người thân nhưng vẫn tiếp tục góp sức cho cuộc kháng chiến.
Trong suốt những tháng chiến tranh ác liệt, nhân dân Quảng Trị đã thể hiện tinh thần đoàn kết và ý chí chịu đựng phi thường. Những người mẹ tiễn con ra trận, những người vợ chờ chồng, những thanh niên tình nguyện lên đường, những dân công ngày đêm vận chuyển và những người dân âm thầm che chở cán bộ, chiến sĩ đã tạo nên sức mạnh của hậu phương tại chỗ. Nhiều gia đình dù chịu tổn thất lớn vẫn động viên con em tiếp tục chiến đấu. Chính sự gắn bó giữa quân đội và nhân dân đã tạo nên thế trận vững chắc, giúp lực lượng cách mạng đứng vững trước sự đánh phá khốc liệt của đối phương.
Cuối năm 1972, cùng với những diễn biến trên chiến trường và quá trình đàm phán tại Hội nghị Paris, cuộc chiến đấu ở Quảng Trị tiếp tục có ý nghĩa quan trọng đối với cục diện chung của cuộc kháng chiến. Những hy sinh và tổn thất của quân và dân Quảng Trị trong năm 1972 đã góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc, tạo cơ sở quan trọng cho những bước phát triển tiếp theo của cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Năm 1972 đã trở thành một dấu mốc không thể quên trong lịch sử Quảng Trị. Đó là năm của những trận chiến đấu quyết liệt, của những bước tiến công và những tháng ngày bám trụ đầy gian khổ; là năm ghi dấu sự hy sinh của biết bao cán bộ, chiến sĩ, dân quân, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và nhân dân. Những gì quân và dân Quảng Trị đã trải qua trong năm 1972 trở thành một phần ký ức thiêng liêng của quê hương, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, độc lập và thống nhất. Từ những mất mát, hy sinh ấy, thế hệ trẻ Quảng Trị càng có trách nhiệm gìn giữ truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân các anh hùng liệt sĩ, đồng thời chung sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển, giàu đẹp và văn minh.
