Quảng Bình – tuyến lửa trên đường ra trận

QUẢNG BÌNH – TUYẾN LỬA TRÊN ĐƯỜNG RA TRẬN

Nơi mỗi con đường là một thử thách, mỗi người dân là một chiến sĩ

6

Có một vùng đất nằm giữa dải đất miền Trung, nơi núi và biển chỉ cách nhau một khoảng không xa.

Phía Bắc là những con đường hướng ra miền Bắc.

Phía Nam là tuyến đường tiến vào chiến trường.

Phía Tây là Trường Sơn trùng điệp.

Và ở giữa tất cả những con đường ấy là Quảng Bình.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, nơi đây trở thành một trong những địa bàn chịu bom đạn ác liệt, đồng thời là cửa ngõ quan trọng trên tuyến chi viện chiến trường.

Người ta gọi Quảng Bình bằng nhiều cái tên.

Nhưng có lẽ hình ảnh ám ảnh nhất là:

Một tuyến lửa trên đường ra trận.

1. Con đường không được phép tắt

Một buổi chiều năm ấy, trên một con đường ở Quảng Bình, đoàn xe đang tiến về phía Nam.

Trên xe là lương thực, quân trang và những vật tư cần thiết cho chiến trường.

Người lái xe tên Hải.

Anh đã quá quen với những đoạn đường này.

Quen với những hố bom.

Quen với những khúc cua.

Quen với tiếng máy bay.

Nhưng anh chưa bao giờ quen với cảm giác chờ đợi.

Bởi mỗi khi tiếng động cơ máy bay xuất hiện trên bầu trời, tất cả đều biết:

trận đánh có thể bắt đầu bất cứ lúc nào.

Một chiến sĩ ngồi bên cạnh hỏi:

— Nếu đường bị đánh thì sao?

Hải nhìn phía trước:

— Thì sửa đường.

— Nếu sửa rồi lại bị đánh?

Anh cười:

— Thì lại sửa.

Đó là cách người Quảng Bình đi qua chiến tranh.

2. Những người giữ đường

Có những người không lái xe.

Họ làm nhiệm vụ giữ cho đường thông.

Khi bom đánh sập một đoạn đường, họ lập tức xuất hiện.

Xẻng.

Cuốc.

Đòn gánh.

Xe thồ.

Tất cả được đưa ra.

Một hố bom vừa hình thành, đất đá lập tức được san lấp.

Một đoạn đường bị phá, những người thợ lại tìm cách khắc phục.

Có những đêm họ làm việc dưới ánh sáng của đèn pin che kín.

Có khi vừa làm xong, bom lại rơi xuống.

Con đường lại bị phá.

Nhưng sáng hôm sau, người ta lại thấy những con người ấy xuất hiện.

Một cô gái trẻ hỏi:

— Làm mãi thế này có bao giờ mệt không?

Người phụ nữ lớn tuổi bên cạnh trả lời:

— Mệt chứ.

— Nhưng bộ đội còn phải đi.

3. Những chuyến xe trong đêm

Đêm ở Quảng Bình không phải lúc nào cũng là thời gian nghỉ ngơi.

Nhiều đoàn xe chọn đi trong đêm để hạn chế bị phát hiện.

Đèn xe được che kín.

Khoảng cách giữa các xe được giữ cẩn thận.

Người lái xe căng mắt nhìn đường.

Phía trước là bóng tối.

Hai bên là rừng.

Thỉnh thoảng, ánh chớp lóe lên từ xa.

Một chiến sĩ hỏi:

— Anh có nhớ nhà không?

Hải đáp:

— Có.

— Nhớ nhất điều gì?

Anh suy nghĩ:

— Nhớ tiếng mẹ gọi ăn cơm.

Người bên cạnh cười:

— Vậy sao không về?

Hải nhìn con đường.

— Vì tôi đang mang cơm cho những người khác.

Câu nói ấy khiến cả xe im lặng.

4. Phà Long Đại

Một trong những nơi gắn với ký ức chiến tranh ở Quảng Bình là Phà Long Đại.

Đây từng là một điểm vượt sông quan trọng trên tuyến vận tải.

Những chuyến phà chở người và hàng hóa qua sông.

Mỗi chuyến đi đều phải tranh thủ từng phút.

Bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Một đêm, phà chuẩn bị đưa một đoàn xe qua sông.

Người phụ trách nhìn đồng hồ.

— Nhanh lên!

Xe lần lượt xuống phà.

Mọi người không nói lớn.

Dòng sông đen sẫm.

Gió thổi.

Chỉ vài phút sau, đoàn xe đã sang bờ bên kia.

Một chiến sĩ thở phào.

Người lái phà cười:

— Sang được rồi thì đi tiếp đi.

Không ai muốn dừng lâu.

Bởi trên tuyến lửa, mỗi phút đều có thể quyết định một chuyến hàng có đến được nơi cần đến hay không.

5. Người mẹ bên đường

Không phải tất cả những người góp sức đều mặc quân phục.

Một bà mẹ ở ven đường thường xuyên nấu nước cho các đoàn xe.

Mỗi khi xe dừng, bà mang ra một nồi nước.

— Các chú uống đi.

Một người lính hỏi:

— Bà không sợ bom sao?

Bà đáp:

— Sợ chứ.

— Nhưng các chú đi xa hơn chúng tôi.

Bà nói:

— Các chú uống nước rồi đi cho khỏe.

Một hôm, đoàn xe đi qua quá nhanh.

Bà chưa kịp đưa nước.

Bà đứng bên đường nhìn theo.

Ngày hôm sau, bà lại đặt nồi nước bên đường.

Chờ một chuyến xe khác.

6. Những cô gái mở đường

Trên những tuyến đường Quảng Bình, có những cô gái tuổi đời còn rất trẻ.

Họ làm nhiệm vụ san đường.

Dẫn xe.

Đánh dấu những đoạn nguy hiểm.

Cứu người.

Đưa thương binh.

Có cô gái chỉ mới mười tám, đôi mươi.

Nhưng đêm nào cũng đứng giữa tuyến đường.

Một người hỏi:

— Em không sợ à?

Cô cười:

— Có.

— Thế sao vẫn đứng đây?

Cô nhìn về phía đoàn xe:

— Vì nếu mình bỏ vị trí, xe không biết đường đi.

Một câu nói rất bình thường.

Nhưng nó chứa cả trách nhiệm của một thế hệ.

7. Những trận bom và những con đường sống lại

Có những ngày Quảng Bình hứng chịu những trận đánh dữ dội.

Đường bị phá.

Cầu bị đánh.

Kho hàng bị bom.

Những mái nhà rung chuyển.

Nhưng sau mỗi trận đánh, cuộc sống lại bắt đầu công việc của mình.

Người dân tìm nhau.

Dọn đường.

Cứu người.

Sửa cầu.

Đưa xe qua.

Những hố bom trở thành những khoảng đất được san bằng.

Những cây cầu tạm lại được dựng.

Những con đường tưởng như không thể đi được lại tiếp tục có bánh xe lăn qua.

Có một sức mạnh kỳ lạ ở nơi này:

bom có thể phá đường, nhưng không thể phá được ý chí mở đường.

8. Một chuyến xe không trở lại

Một đêm, đoàn xe xuất phát.

Hải ngồi vào ghế lái.

Trước khi đi, một cô gái giao cho anh một túi nhỏ.

— Trong này có ít cơm.

Hải hỏi:

— Của ai?

Cô nói:

— Mẹ em nấu.

Anh cười:

— Cảm ơn.

Đoàn xe rời đi.

Nhưng chiếc xe của Hải không đến được điểm tập kết.

Nó bị đánh giữa đường.

Những người đồng đội sau đó vẫn tiếp tục nhiệm vụ.

Túi cơm nhỏ được tìm thấy.

Nó đã cháy gần hết.

Một người lính cầm chiếc túi trong tay.

Không ai nói gì.

Rồi anh đặt nó xuống.

Và đoàn xe tiếp tục đi.

Bởi Hải đã không thể đi tiếp.

Nhưng con đường mà anh đang đi vẫn phải tiếp tục.

9. Quảng Bình của những ngày bình yên

Chiến tranh rồi cũng đi qua.

Những con đường được xây lại.

Những cây cầu mới mọc lên.

Những đoàn xe không còn phải chạy trong bóng tối.

Trẻ em đến trường mà không cần nghe tiếng còi báo động.

Những người mẹ không còn đứng bên đường với nỗi lo con mình có trở về hay không.

Nhưng ký ức vẫn còn.

Bên những dòng sông.

Bên những cây cầu.

Trong những nghĩa trang.

Trên những con đường từng bị bom cày xới.

10. Người cựu thanh niên xung phong trở lại

Nhiều năm sau, một người phụ nữ tóc bạc trở lại con đường năm xưa.

Ngày trước, chị từng đứng ở đây dẫn đường cho những đoàn xe.

Bây giờ con đường rộng hơn.

Xe cộ đi lại đông đúc.

Chị đứng bên vệ đường.

Một đứa trẻ hỏi:

— Bà từng làm gì ở đây?

Chị cười:

— Ngày trước bà mở đường.

Đứa trẻ nhìn con đường nhựa.

— Bà làm con đường này à?

Chị lắc đầu:

— Không.

— Nhưng ngày ấy, chúng tôi phải giữ cho con đường sống.

Đứa trẻ không hiểu hết.

Người phụ nữ nhìn dòng xe.

Rồi nói:

— Hôm nay các cháu đi được bình yên trên con đường này...

— thế là chúng tôi thấy những năm tháng ấy không vô nghĩa.

LỜI KẾT

Quảng Bình trong chiến tranh không chỉ là một địa danh trên bản đồ.

Đó là nơi những con đường ra trận đi qua.

Là nơi những đoàn xe vượt qua bom đạn.

Là nơi những người lính, thanh niên xung phong và người dân cùng nhau giữ từng mét đường.

Có những người cầm súng.

Có người cầm cuốc.

Có người cầm lái.

Có người đứng bên đường dẫn xe.

Có người nấu một nồi nước.

Có người sửa một chiếc cầu.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Nhưng tất cả cùng hướng về một con đường:

Con đường ra trận.

Bom đạn có thể biến một con đường thành hố sâu.
Nhưng bàn tay con người có thể biến hố sâu ấy thành một con đường mới.

Đó là sức mạnh của Quảng Bình trong những năm tháng chiến tranh.

Không phải sức mạnh của một cá nhân.

Mà là sức mạnh của cả một vùng đất cùng đứng lên giữ đường.

Và hôm nay, khi những chuyến xe bình yên chạy qua những con đường Quảng Bình, ít ai còn hình dung được rằng dưới lớp nhựa đường ấy từng có những dấu chân người, những giọt mồ hôi và cả máu của một thế hệ.

Những người đã đi qua tuyến lửa năm xưa có thể đã già.

Có người đã nằm lại.

Nhưng con đường vẫn còn.

Xe vẫn chạy.

Trẻ em vẫn đến trường.

Người dân vẫn trở về nhà sau mỗi ngày làm việc.

Và đó chính là câu trả lời đẹp nhất cho những hy sinh của họ:

Tuyến lửa năm xưa đã trở thành con đường của hòa bình.

Quảng Bình – nơi từng giữ từng mét đường giữa bom đạn, hôm nay đang viết tiếp câu chuyện bằng những bước chân của một đất nước thanh bình.