QUANG TRUNG - BƯỚC CHÂN THẦN TỐC TỪ PHÚ XUÂN ĐẾN THĂNG LONG

Tết Kỷ Dậu năm 1789, khi nhiều gia đình đang chuẩn bị đón năm mới, một đạo quân Tây Sơn đang hành quân thần tốc từ Phú Xuân ra Bắc. Người chỉ huy là Quang Trung – Nguyễn Huệ, vừa lên ngôi Hoàng đế trước đó không lâu. Chỉ trong một thời gian rất ngắn, quân Tây Sơn vượt quãng đường dài, bổ sung lực lượng dọc đường rồi liên tiếp đánh các đồn quân Thanh, tiến vào Thăng Long đúng những ngày đầu xuân. Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa trở thành biểu tượng của tốc độ, quyết đoán và nghệ thuật chỉ huy.

Nguyễn Huệ sinh vào giữa thế kỷ XVIII tại vùng Tây Sơn, Bình Định. Ông cùng hai anh em tham gia và lãnh đạo phong trào Tây Sơn từ năm 1771. Trong bối cảnh đất nước bị chia cắt, chính quyền ở nhiều nơi khủng hoảng, phong trào nhanh chóng phát triển. Nguyễn Huệ sớm nổi bật bởi khả năng tổ chức và chỉ huy quân sự, liên tiếp tham gia các chiến dịch ở cả phía Nam lẫn phía Bắc.

Năm 1785, khi quân Xiêm tiến vào Gia Định, Nguyễn Huệ tổ chức trận Rạch Gầm - Xoài Mút trên sông Tiền. Quân Tây Sơn bố trí lực lượng mai phục, lợi dụng địa hình sông nước và đánh tan đạo quân xâm lược. Chiến thắng này giúp bảo vệ vùng Nam Bộ và cho thấy khả năng chọn địa điểm quyết chiến của Nguyễn Huệ. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xem đây là một trong hai chiến công chống ngoại xâm nổi bật nhất của ông.

Năm 1786, Nguyễn Huệ tiến ra Phú Xuân, đánh bại lực lượng họ Trịnh rồi tiếp tục ra Bắc, góp phần chấm dứt tình trạng chia cắt kéo dài. Tuy nhiên, tình hình Bắc Hà sau đó vẫn bất ổn. Cuối năm 1788, quân Thanh lấy danh nghĩa giúp nhà Lê tiến vào Đại Việt và chiếm Thăng Long. Trước nguy cơ xâm lược, Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi Hoàng đế tại khu vực núi Bân, Phú Xuân, lấy niên hiệu Quang Trung.

Ngay sau lễ lên ngôi, Quang Trung tổ chức đại quân tiến ra Bắc. Quân đội hành quân với tốc độ rất nhanh nhưng vẫn tuyển thêm quân, nghỉ theo chặng và chuẩn bị cho các trận đánh. Tại Tam Điệp, nhà vua họp tướng lĩnh, phân chia các mũi tiến công và xác định thời điểm đánh bất ngờ vào dịp Tết. Việc lựa chọn thời gian khiến đối phương không kịp chuẩn bị cho một cuộc phản công lớn.

Các trận Hà Hồi, Ngọc Hồi và Đống Đa diễn ra liên tiếp. Tại Ngọc Hồi, quân Tây Sơn tổ chức đội hình tiến công dưới hỏa lực mạnh của đối phương; tại Đống Đa, lực lượng quân Thanh bị đánh tan. Đúng mùng 5 Tết Kỷ Dậu, Quang Trung cùng quân Tây Sơn tiến vào Thăng Long. Báo Nhân Dân nhấn mạnh chiến thắng này mở toang cánh cửa giải phóng kinh thành và kết thúc cuộc xâm lược.

Điều đặc biệt của chiến dịch không chỉ nằm ở tốc độ. Quang Trung đã kết hợp tính bất ngờ, tổ chức hậu cần, tuyển quân trên đường, chia nhiều mũi và lựa chọn đúng thời điểm. Một cuộc hành quân dài nếu chỉ nhanh mà thiếu kỷ luật sẽ dễ rối loạn; vì vậy chiến thắng cho thấy khả năng tổ chức lực lượng rất cao của người chỉ huy Tây Sơn.

Sau chiến thắng, Quang Trung chủ động thiết lập quan hệ ngoại giao để giữ hòa bình ở biên giới, đồng thời dự định nhiều cải cách về kinh tế, giáo dục và văn hóa. Triều đại của ông rất ngắn vì Quang Trung mất năm 1792, khi nhiều kế hoạch còn dang dở. Tuy vậy, các chiến công Rạch Gầm - Xoài Mút và Ngọc Hồi - Đống Đa đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử giữ nước.

Với học sinh hôm nay, hình ảnh “hành quân thần tốc” có thể gợi một bài học về sự quyết đoán đi cùng chuẩn bị. Làm nhanh không có nghĩa làm vội. Muốn hoàn thành một nhiệm vụ khó trong thời gian ngắn cần biết chia việc, tập trung nguồn lực, phối hợp đồng đội và chọn đúng thời điểm. Đó là những kỹ năng rất thiết thực trong học tập và hoạt động tập thể.

Là một giáo viên và cán bộ Đoàn, tôi muốn kể về Quang Trung bằng bước chân từ Phú Xuân đến Thăng Long mùa xuân 1789. Đó là bước chân của một đội quân có kỷ luật, của người chỉ huy biết nắm thời cơ và của một dân tộc không chấp nhận mất độc lập. Hào khí Ngọc Hồi - Đống Đa vì thế vẫn có thể truyền cho người trẻ hôm nay tinh thần dám nghĩ, dám làm và chuẩn bị thật tốt cho việc mình chọn.

Nguồn: Báo Nhân Dân; Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.