Quang Trung - Nguyễn Huệ
Quang Trung (1753 – 1792), tên thật là Nguyễn Huệ, là vị hoàng đế thứ hai của nhà Tây Sơn, một trong những nhà quân sự, chính trị kiệt xuất nhất trong lịch sử Việt Nam.
Thân thế và thời trẻ
Xuất thân: Quê gốc ở làng Tây Sơn, huyện Bình Khê (nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định). Tổ tiên vốn họ Hồ ở Nghệ An, sau chuyển vào Đàng Trong đổi sang họ Nguyễn. Ông là em ruột của Nguyễn Nhạc và Nguyễn Lữ.
Tài năng thiên bẩm: Từ trẻ, Nguyễn Huệ đã nổi tiếng thông minh, dũng cảm, có sức khỏe phi thường và khả năng cầm quân thiên tài.
Sự nghiệp quân sự hiển hách
Lật đổ các tập đoàn phong kiến: Cùng các anh em dấy binh khởi nghĩa từ năm 1771, Nguyễn Huệ lần lượt tiêu diệt chúa Nguyễn ở Đàng Trong và chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, chấm dứt tình trạng chia cắt đất nước kéo dài hơn 200 năm.
Trận Rạch Gầm – Xoài Mút (1785): Đánh tan 5 vạn quân Xiêm xâm lược chỉ trong một trận phục kích chiến lược trên sông Tiền.
Đại phá quân Thanh (1789): Cuối năm 1788, trước họa xâm lược của 29 vạn quân Thanh, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế lấy hiệu Quang Trung tại Phú Xuân (Huế), rồi thần tốc tiến quân ra Bắc. Trong dịp Tết Kỷ Dậu 1789, ông quét sạch quân Thanh qua chuỗi chiến thắng lừng lẫy tại Ngọc Hồi – Đống Đa.
Cải cách và chính sách canh tân
Sau khi quét sạch ngoại xâm, Hoàng đế Quang Trung thực hiện nhiều chính sách tiến bộ nhằm phục hồi kinh tế và văn hóa:
Kinh tế: Phát hành Chiếu khuyến nông để khai phá ruộng đất bỏ hoang; bãi bỏ các thứ thuế phức tạp, mở cửa thương mại với nước ngoài.
Văn hóa – Giáo dục: Đề cao chữ Nôm, ban Chiếu lập học, chọn chữ Nôm làm chữ viết chính thức trong thi cử và văn bản hành chính; thành lập Sùng phạm chiếu viện để dịch sách Hán sang Nôm.
Ngoại giao: Thi hành chính sách mềm dẻo nhưng kiên quyết với nhà Thanh, giữ vững chủ quyền dân tộc.
Băng hà và di sản
Năm 1792, khi đang chuẩn bị kế hoạch lớn nhằm giải phóng Gia Định và đòi lại vùng đất cũ ở biên giới phía Bắc, vua Quang Trung đột ngột qua đời ở tuổi 39. Ông để lại di sản đồ sộ về nghệ thuật quân sự "thần tốc, táo bạo, bất ngờ" cùng tinh thần tự cường dân tộc mạnh mẽ.
