Quang Trung - Nguyễn Huệ: “Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ!“ - câu nói truyền ngàn đời.

Người anh hùng áo vải và mùa xuân đại thắng

“Đánh cho để dài tóc,
Đánh cho để đen răng,
Đánh cho nó chích luân bất phản,
Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn…”

Những lời hiệu triệu hào hùng ấy đã trở thành biểu tượng cho khí thế của dân tộc Việt Nam trong mùa xuân Kỷ Dậu năm 1789. Nhắc đến chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa, người ta không thể không nhắc đến Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ, vị anh hùng áo vải với tài năng quân sự xuất chúng và ý chí bảo vệ non sông mãnh liệt.

Nguyễn Huệ sinh năm 1753, là một trong ba anh em lãnh đạo phong trào Tây Sơn. Trong những năm tháng đất nước chia cắt và rối ren, ông đã nhiều lần chỉ huy quân Tây Sơn lập nên những chiến công lớn. Năm 1785, ông trực tiếp chỉ huy trận Rạch Gầm – Xoài Mút, đánh tan quân Xiêm xâm lược. Đến năm 1786, quân Tây Sơn tiến ra Bắc, góp phần chấm dứt sự tồn tại của chính quyền chúa Trịnh.

Nhưng chiến công khiến tên tuổi Quang Trung trở thành một trong những biểu tượng lớn của lịch sử dân tộc lại đến vào mùa xuân năm 1789.

Cuối năm 1788, lợi dụng tình hình rối ren trong nước và lời cầu viện của Lê Chiêu Thống, quân Thanh tiến vào Đại Việt. Trước tình thế cấp bách ấy, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế tại Phú Xuân, lấy niên hiệu Quang Trung, rồi lập tức đưa quân ra Bắc.

Điều đáng kinh ngạc là tốc độ hành quân của quân Tây Sơn. Từ Phú Xuân, nghĩa quân vừa hành quân vừa tuyển thêm binh lính, củng cố lực lượng. Đến Tam Điệp – Biện Sơn, Quang Trung tổ chức lại đội hình, xây dựng kế hoạch tiến công và quyết định cho quân sĩ ăn Tết trước, rồi hẹn ngày mồng 7 tháng Giêng sẽ mở tiệc mừng chiến thắng tại Thăng Long.

Lời hẹn ấy thể hiện không chỉ sự tự tin mà còn là khả năng nhìn xa, quyết đoán của vị tướng trẻ. Quang Trung hiểu rằng muốn đánh bại một đội quân đông và đang chiếm giữ kinh thành thì không thể chỉ dựa vào sức mạnh, mà phải đánh bằng tốc độ, sự bất ngờ và cách tổ chức chiến trường hợp lý.

Đêm 30 Tết, quân Tây Sơn bắt đầu tiến công. Những đồn tiền tiêu lần lượt thất thủ. Đến rạng sáng mồng 5 Tết Kỷ Dậu, trận đánh quyết định diễn ra tại Ngọc Hồi và Khương Thượng – Đống Đa. Tại Ngọc Hồi, Quang Trung trực tiếp chỉ huy quân chủ lực. Quân Tây Sơn sử dụng đội hình bộ binh, tượng binh và những lực lượng xung kích để vượt qua hệ thống phòng thủ của quân Thanh. Trong khi đó, một đạo quân khác tiến đánh khu vực Khương Thượng – Đống Đa, tạo thế bao vây, phối hợp với mũi tiến công chính.

Chỉ trong một thời gian rất ngắn, hệ thống phòng thủ của quân Thanh bị phá vỡ. Tôn Sĩ Nghị phải bỏ chạy, còn quân Thanh tan rã. Trưa mồng 5 Tết, Quang Trung tiến vào Thăng Long, hoàn thành cuộc hành quân và chiến đấu thần tốc.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất ở Quang Trung không chỉ là một chiến thắng quân sự. Đó còn là bản lĩnh của một con người dám hành động trong thời khắc đất nước đứng trước hiểm nguy. Ông không chần chừ trước một đối thủ mạnh hơn về quân số, cũng không để khó khăn làm mất đi quyết tâm. Ông biết tập hợp sức mạnh của quân đội, dựa vào nhân dân và quan trọng nhất là biết biến thời gian thành lợi thế của mình.

Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa đã trở thành một trong những trang sử hào hùng của dân tộc, khẳng định ý chí độc lập và khả năng bảo vệ đất nước của người Việt Nam.

Hơn hai thế kỷ đã trôi qua, đất nước hôm nay không còn những trận chiến như thời Quang Trung. Nhưng tinh thần ấy vẫn có ý nghĩa đối với thế hệ trẻ. Yêu nước không chỉ là nhớ về những chiến thắng trong quá khứ, mà còn là biết trân trọng những gì cha ông để lại và có trách nhiệm với hiện tại, tương lai của đất nước.

Quang Trung – Nguyễn Huệ đã để lại cho lịch sử hình ảnh một vị hoàng đế áo vải, một nhà quân sự tài ba và một con người có ý chí phi thường. Mùa xuân Kỷ Dậu năm ấy đã trở thành một mùa xuân không thể quên trong lịch sử Việt Nam – mùa xuân của ý chí, bản lĩnh và khát vọng độc lập.

Và có lẽ, điều thế hệ trẻ hôm nay cần làm không phải là sống trong hào quang của những chiến thắng ấy, mà là tự hỏi: mình sẽ làm gì để xứng đáng với những gì cha ông đã gìn giữ?

— Bài viết tham khảo cho hoạt động “Những câu chuyện thời hoa lửa” —

Nguồn tư liệu tham khảo: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.