QUANG TRUNG – NGUYỄN HUỆ: THIÊN TÀI QUÂN SỰ ÁO VẢI VỚI NHỮNG CHIẾN CÔNG THẦN TỐC

Trong lịch sử chống ngoại xâm lừng lẫy của dân tộc Việt Nam, Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ hiện lên như một tượng đài hùng vĩ về trí tuệ quân sự, lòng dũng cảm và tinh thần tự hào dân tộc. Xuất thân từ phong trào nông dân Tây Sơn áo vải cờ đào, Nguyễn Huệ đã vươn lên trở thành một nhà chiến lược thiên tài, một người anh hùng kiệt xuất chưa từng nếm mùi thất bại trong bất kỳ cuộc chiến nào. Tên tuổi của ông gắn liền với những chiến công hiển hách, đập tan ách thống trị phong kiến mục nát và đập tan hàng chập quân xâm lược phương Nam lẫn phương Bắc, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ đất nước.

Sinh năm 1753 tại vùng đất Tây Sơn (Bình Định ngày nay), Nguyễn Huệ cùng hai người anh em của mình là Nguyễn Nhạc và Nguyễn Lữ đã xướng xuất cuộc khởi nghĩa Tây Sơn vào năm 1771. Giữa lúc đất nước bị chia cắt bởi hai tập đoàn phong kiến Trịnh – Nguyễn, nhân dân rơi vào cảnh lầm than, phong trào Tây Sơn nhanh chóng nhận được sự ủng hộ nhiệt liệt của tầng lớp lao động. Với tài năng thiên bẩm, Nguyễn Huệ nhanh chóng trở thành linh hồn quân sự của cuộc khởi nghĩa, liên tiếp lập nên những chiến công làm rung chuyển cả nước: lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong, tiêu diệt chúa Trịnh ở Đàng Ngoài và xóa bỏ ranh giới Sông Gianh chia cắt đất nước suốt hơn hai thế kỷ.

Tài năng quân sự đỉnh cao của Nguyễn Huệ trước hết được khẳng định qua trận Rạch Gầm – Xoài Mút năm 1785. Khi Nguyễn Ánh cầu cứu quân Xiêm, vua Xiêm đã sai tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương dẫn 5 vạn quân thủy bộ cùng hàng trăm chiến thuyền hung hãn tràn sang xâm lược miền Tây Nam Bộ. Nhận định rõ sự chủ quan và hung hãn của kẻ thù, Nguyễn Huệ đã chủ động chọn đoạn sông Tiền từ Rạch Gầm đến Xoài Mút (Tiền Giang ngày nay) làm trận địa quyết chiến. Ông bí mật bố trí phục binh ở hai bên bờ sông và các cù lao, sau đó cho quân giả vờ thua dụ đối phương tiến sâu vào trận địa. Khi toàn bộ hạm đội quân Xiêm lọt vào tầm ngắm, Nguyễn Huệ phát lệnh phản công dữ dội. Chỉ trong một ngày, toàn bộ 5 vạn quân Xiêm bị tiêu diệt gần như hoàn toàn, đập tan âm mưu xâm lược của nhà Xiêm và khiến kẻ thù "sợ quân Tây Sơn như sợ cọp".

Thế nhưng, đỉnh cao rực rỡ nhất trong sự nghiệp cầm quân của Nguyễn Huệ chính là đại phá 29 vạn quân Thanh vào mùa xuân Kỷ Dậu (1789). Cuối năm 1788, lấy cớ giúp nhà Lê, vua Thanh sai Tôn Sĩ Nghị dẫn 29 vạn quân chia làm nhiều mũi tiến đánh nước ta. Đứng trước họa vong quốc, Nguyễn Huệ đã chính thức lên ngôi Hoàng đế tại Núi Băn (Thừa Thiên Huế) với niên hiệu Quang Trung vào tháng 12 năm 1788, rồi lập tức đốc quân ra Bắc. Lời dụ của ông tại Nghệ An trước giờ xuất quân đã đi vào lịch sử như một bản tuyên ngôn đanh thép về chủ quyền dân tộc:

"Đánh cho để dài tóc,

Đánh cho để đen răng,

Đánh cho nó bánh xe quay ngược,

Đánh cho nó mũ giáp tan tành,

Đánh cho sử biết nước Nam quốc hữu chủ!"

Với nghệ thuật hành quân thần tốc và yếu tố bất ngờ đến kinh ngạc, Hoàng đế Quang Trung đã biến cuộc tiến công thành một cơn lốc xoáy. Nhân lúc quân Thanh đang chìm trong tiệc tùng ăn mừng Tết Kỷ Dậu, quân Tây Sơn đã đồng loạt nổ súng đánh tan các đồn lũy phòng thủ ở phía Nam Thăng Long. Đêm mồng 4, rạng sáng mồng 5 Tết, trận Ngọc Hồi – Đống Đa lịch sử bùng nổ. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Quang Trung – người anh hùng khoác áo bào đỏ sạm đen khói súng – quân ta đã phá tan tuyến phòng thủ kiên cố nhất của địch. Tướng giặc Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự tử, Tôn Sĩ Nghị hoảng loạn bỏ chạy không kịp thắng yên ngựa, vứt bỏ cả sắc phong và ấn tín. Chỉ trong vòng vài ngày Tết, 29 vạn quân Thanh bị quét sạch khỏi bờ cõi, Thăng Long hoàn toàn được giải phóng.

Không chỉ là một thiên tài quân sự, Hoàng đế Quang Trung còn là một nhà cải cách tiến bộ với tầm nhìn xa trông rộng. Sau khi quét sạch ngoại xâm, ông bắt tay vào khôi phục đất nước với những chính sách táo bạo: khuyến khích nông nghiệp, phát triển thương mại, chú trọng giáo dục và đề cao chữ Nôm – đưa chữ Nôm trở thành văn tự chính thức của quốc gia. Về ngoại giao, ông buộc nhà Thanh phải nể trọng, công nhận độc lập của Đại Việt và mềm mỏng nhưng kiên quyết trong việc bảo vệ từng tấc đất biên cương.

Dù ra đi đột ngột ở tuổi 39 khi nhiều hoài bão lớn còn dang dở, Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ đã kịp để lại cho dân tộc một di sản vô giá. Ông là biểu tượng trọn vẹn cho tinh thần quật khởi, chí khí độc lập và sức mạnh vô địch của khối đại đoàn kết toàn dân. Tên tuổi của vị vua áo vải cờ đào sẽ mãi mãi sáng ngời trong trang sử vàng của dân tộc Việt Nam, là niềm tự hào bất tận cho mọi thế hệ người Việt.