Quang Trung Nguyễn Huệ và đại thắng quân Thanh năm 1789

Cuối năm 1788, lấy cớ giúp nhà Lê, vua Thanh sai Tôn Sĩ Nghị dẫn 29 vạn quân tràn sang xâm lược nước ta. Với lực lượng áp đảo, quân Thanh dễ dàng chiếm đóng Thăng Long. Tôn Sĩ Nghị chủ quan tuyên bố sẽ ăn Tết Kỷ DẬu tại kinh thành, cho quân sĩ tha hồ cướp bóc, làm loạn.

Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, ngày 22 tháng 12 năm 1788 (ngày 25 tháng 11 âm lịch), tại Phú Xuân (Huế), Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ chính thức lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung, rồi lập tức dẫn đại quân tiến ra Bắc.

Trưa 26 tháng 12, tại Nghệ An, vua Quang Trung mở cuộc duyệt binh lớn. Trước hàng vạn quân sĩ khí thế ngút trời, ông dõng dạc đọc lời huấn dụ tạc vào lịch sử:

"Đánh cho để dài tóc/ Đánh cho để đen răng/ Đánh cho nó bánh xé không quay hãm/ Đánh cho nó giáp trụ không mảnh giáp/ Đánh cho sử biết nước Nam quốc hữu chủ!"

Với thiên tài quân sự xuất chúng, vua Quang Trung thực hiện một cuộc hành quân thần tốc chưa từng có trong lịch sử. Quân sĩ vừa đi vừa ngơi nghỉ trên võng, chỉ trong vòng vài ngày đã ra đến Tam Điệp (Ninh Bình). Đêm 30 Tết Kỷ Dậu, thừa lúc quân Thanh đang chìm trong tiệc tùng say sưa, đại quân Tây Sơn bất ngờ mở cuộc tổng tấn công.

Lực lượng Tây Sơn chia làm 5 đạo tiến đánh Thăng Long. Đêm mùng 3 Tết, quân ta tiêu diệt đồn Hà Hồi. Rạng sáng mùng 5 Tết, trận quyết chiến lịch sử diễn ra tại đồn Ngọc Hồi và Đống Đa. Vua Quang Trung trực tiếp cưỡi voi chiến dẫn đầu đoàn quân, dùng các tấm rơm ướt bọc gỗ che chắn mở đường cho súng pháo nã vào đồn giặc.

Quân Thanh tan vỡ hoàn toàn. Tướng Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự tử ở núi Bộc Đầm; Tôn Sĩ Nghị hoảng sợ đến mức không kịp thắng yên ngựa, vội vã vượt cầu phao tháo chạy về nước, quân lính chen chúc nhau rơi xuống sông Hồng chết nhiều làm tắc cả dòng chảy. Trưa mùng 5 Tết Kỷ Dậu, vua Quang Trung mặc áo bào đen thui vì khói súng, riding voi chiến tiến vào kinh thành Thăng Long trong sự reo hò vỡ ùa của nhân dân.