QUẢNG TRƯỜNG BA ĐÌNH TRONG KÝ ỨC CỦA MỘT NHÂN CHỨNG LỊCH SỬ

Trong lịch sử Việt Nam hiện đại, ngày 2/9/1945 gắn liền với hình ảnh Quảng trường Ba Đình – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập trước đông đảo đồng bào. Với Trung tướng Phạm Hồng Cư, người từng trực tiếp tham gia bảo vệ Lễ đài, ký ức về ngày hôm ấy không chỉ là một sự kiện lịch sử mà còn là một trải nghiệm không thể nào quên.

Theo lời kể của ông, không khí tại Hà Nội ngày 2/9/1945 thực sự giống như một ngày hội lớn của đất nước. Các tuyến phố được trang hoàng bằng cờ hoa và những khẩu hiệu thể hiện tinh thần độc lập. Người dân từ nhiều tầng lớp khác nhau cùng hướng về Quảng trường Ba Đình.

Thành phần tham gia mít tinh rất phong phú. Thanh niên cứu quốc mặc áo sơ mi cộc và quần ngắn; phụ nữ cứu quốc mặc áo dài; công nhân cứu quốc mặc đồng phục; dân quân ngoại thành mặc áo nâu; phụ nữ nông thôn mặc áo tứ thân; bên cạnh đó còn có thiếu nhi, người cao tuổi, các nhà sư và các cố đạo.

Sự đa dạng ấy cho thấy ngày Lễ Độc lập không chỉ là sự kiện của một nhóm người mà đã trở thành ngày hội chung của đông đảo nhân dân. Mọi người cùng chờ đợi sự xuất hiện của Chính phủ Lâm thời.

Trong hồi ức của Phạm Hồng Cư, hình ảnh đoàn xe của Chính phủ Lâm thời tiến vào quảng trường cũng để lại ấn tượng sâu sắc. Đoàn xe màu đen được công an bảo vệ. Một người đứng đầu đoàn đại biểu bước lên Lễ đài. Khi ấy, ông chưa biết người đó là ai.

Chỉ đến khi nghe giới thiệu và nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, ông mới biết người đứng trước mình chính là Nguyễn Ái Quốc. Một đồng chí trong trung đội ghé vào nói cho ông biết. Sự nhận ra ấy khiến người chiến sĩ trẻ nghẹn ngào, bởi ông và đồng đội đã biết về Nguyễn Ái Quốc và hành trình tìm đường cứu nước của Người.

Khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, cả quảng trường im phăng phắc. Hàng vạn người cùng lắng nghe tiếng nói của Người. Đối với những người từng trải qua cảnh đất nước mất độc lập, khoảnh khắc ấy mang ý nghĩa đặc biệt.

Sau phần đọc Tuyên ngôn độc lập là nghi thức toàn thể quốc dân tuyên thệ. Mỗi lời thề vang lên, đồng bào lại đồng thanh hô lớn “xin thề!”. Phạm Hồng Cư kể rằng khi giơ tay tuyên thệ, ông và đồng đội đã không kìm được nước mắt.

Những giọt nước mắt ấy theo lời ông là niềm hạnh phúc của những người từng sống trong cảnh nô lệ, mất nước và nay trở thành công dân của một nước Việt Nam độc lập.

Ký ức của Phạm Hồng Cư giúp hình ảnh ngày 2/9/1945 trở nên gần gũi hơn. Đó không chỉ là một sự kiện được ghi lại trong sách sử mà còn là một ngày được sống, được chứng kiến và được cảm nhận bởi những con người có mặt tại Quảng trường Ba Đình.