Quần thể di tích khởi nghĩa Ba Tơ

Quần thể di tích lịch sử khởi nghĩa Ba Tơ thuộc huyện Ba Tơ (cũ) nằm ở phía tây nam tỉnh Quảng Ngãi, cách trung tâm thành phố Quảng Ngãi khoảng 60 km. Quần thể di tích lịch sử khởi nghĩa Ba Tơ là nơi đánh dấu sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ lâm thời Quảng Ngãi trong cao trào cách mạng 1939 – 1945. Chiều ngày 11/3/1945, quần chúng mít tinh, biểu tình và phát triển thành cuộc tuần hành phối hợp với lực lượng vũ trang dưới sự chỉ huy của Ban khởi nghĩa. Lực lượng cách mạng đã chiếm Nha kiểm lý, làm chủ Đồn Ba Tơ. Sáng ngày 12/3/1945, diễn ra mít tinh mừng thắng lợi, ra mắt Uỷ ban nhân dân cách mạng huyện Ba Tơ và thành lập Đội Du kích Ba Tơ. Sau đó, lực lượng được chuyển lên khu căn cứ địa Cao Muôn để kháng Nhật. Khi Đội Du kích Ba Tơ lớn mạnh thì được chia thành hai đại đội, đại đội Phan Đình Phùng và đại đội Hoàng Hoa Thám. Đây là những lực lượng nòng cốt để tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám năm 1945 ở Quảng Ngãi. Vào năm 1985, khu trung tâm diễn ra cuộc khởi nghĩa đã được tỉnh Quảng Ngãi xây dựng nhà Bảo tàng Khởi nghĩa Ba Tơ. Các địa điểm khác như: khúc Sông Liên, dốc Ông Tài, Suối Loa, Hang Én, hang Voọt Rệp, Nha Kiểm lý,... được giữ gìn, tôn tạo, phát huy tinh thần cách mạng, truyền thống yêu nước của nhân dân Quảng Ngãi. Quần thể các địa điểm di tích về cuộc khởi nghĩa Ba Tơ và Đội Du kích Ba Tơ được Bộ Văn hoá – Thông tin công nhận, xếp hạng và cấp Bằng di tích lịch sử – văn hoá quốc gia tại Quyết định số 92-VHTT/QĐ ngày 10/7/1980.

Từ khi thành lập Đội Du kích Ba Tơ phát triển nhanh về số lượng, trở thành lực lượng nòng cốt trong cao trào kháng Nhật cứu nước, Cách mạng tháng Tám tại Quảng Ngãi, sau này trở thành tiền thân của lực lượng vũ trang Liên khu V – một trong các lực lượng chiến đấu tinh nhuệ nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ngày 22/02/2010, Chủ tịch nước ký Quyết định số 211/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Đội Du kích Ba Tơ đã có thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Ngày 8/8/2013, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số1358/QĐ-TTg về việc công nhận các xã an toàn khu thuộc tỉnh Quảng Ngãi. công nhận các xã Ba Vinh, Ba Giang, Ba Động, Ba Chùa, Ba Thành và thị trấn Ba Tơ thuộc vùng An toàn khu của Trung ương ở Quảng Ngãi trong thời kỳ chống Pháp. Ngày 25/12/2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2082/QĐ- TTg về việc xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với Quần thể di tích lịch sử khởi nghĩa Ba Tơ.