Quê hương Hà Tĩnh tiếp bước người anh hùng “lấy thân mình lấp lỗ châu mai”
Phan Đình Giót sinh năm 1922, quê ở thôn Vĩnh Yên, xã Tam Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Gia đình Giót rất nghèo. Giót phải sống cuộc đời đi ở, làm thuê từ năm 13 tuổi. Cách mạng Tháng Tám thành công, Phan Đình Giót tham gia tự vệ chiến đấu, đến năm 1950, anh xung phong vào bộ đội.
Tuổi thơ nghèo khó
Phan Đình Giót sinh năm 1922 tại thôn Vĩnh Yên, xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, cha mất sớm. Từ nhỏ, cuộc sống của ông đã rất cơ cực; các nguồn báo chí cho biết ông phải đi ở, làm thuê từ khi còn nhỏ để kiếm sống.
Điều này tạo nên một nét rất đáng chú ý khi kể câu chuyện về Phan Đình Giót: ông không xuất thân từ một gia đình giàu có hay có điều kiện, mà trưởng thành trong hoàn cảnh nghèo khó của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng.
Sau Cách mạng tháng Tám: bước vào con đường chiến đấu
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Phan Đình Giót tham gia lực lượng tự vệ chiến đấu ở địa phương. Đây là bước đầu đưa ông từ một người lao động nghèo trở thành người chiến sĩ cách mạng.
Đến năm 1950, ông xung phong gia nhập bộ đội chủ lực. Sau khi vào quân đội, ông được biên chế vào lực lượng thuộc Đại đoàn 312 và tham gia nhiều chiến dịch lớn.
Những chiến dịch trước Điện Biên Phủ
Phan Đình Giót đã tham gia nhiều chiến dịch quan trọng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp:
Chiến dịch Trung Du
Chiến dịch Hòa Bình
Chiến dịch Tây Bắc
Chiến dịch Điện Biên Phủ
Trong chiến đấu, ông nhiều lần thể hiện sự gan dạ, chủ động nhận nhiệm vụ khó và đã hai lần bị thương nặng nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.
Một chi tiết khá hay để kể cho học sinh là trong thời gian ở quân ngũ, Phan Đình Giót không chỉ dũng cảm khi chiến đấu mà còn quan tâm đến đồng đội, thường nhận phần khó về mình và giúp đỡ những người xung quanh. Vì vậy, đồng đội gọi ông là “anh cả”.
Câu chuyện nổi tiếng nhất: “Lấy thân mình lấp lỗ châu mai”
Ngày 13/3/1954
Đây là ngày mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Đơn vị của Phan Đình Giót thuộc Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312, được giao nhiệm vụ tiến công cứ điểm Him Lam.
Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt.
Các chiến sĩ phải liên tiếp phá hàng rào để mở đường tiến vào cứ điểm. Phan Đình Giót tham gia phá hàng rào bằng bộc phá. Ông bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.
Khi một hỏa điểm của quân Pháp trong lô cốt tiếp tục bắn dữ dội, gây thương vong và cản bước tiến của bộ đội ta, Phan Đình Giót đã tìm cách tiêu diệt hỏa điểm.
Ông dùng lựu đạn và tiểu liên tấn công nhưng hỏa điểm vẫn tiếp tục hoạt động.
Trong tình thế cấp bách, ông đã lấy thân mình bịt lỗ châu mai, làm tắt hỏa lực của địch, tạo điều kiện cho đồng đội xung phong tiêu diệt cứ điểm Him Lam.
Phan Đình Giót hy sinh lúc 22 giờ 30 phút ngày 13/3/1954. Khi hy sinh, ông là Tiểu đội phó bộ binh thuộc Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312.
Sau khi hy sinh
Sự hy sinh của Phan Đình Giót trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Năm 1955, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.
Tên Phan Đình Giót sau này được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình, trở thành một biểu tượng được sử dụng trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Đặc biệt, năm 2025, Nhà tưởng niệm Phan Đình Giót tại quê hương Cẩm Quan được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Công trình được xác định là một “địa chỉ đỏ” để giáo dục truyền thống cách mạng cho đoàn viên, thanh thiếu nhi và nhân dân.
