Quê hương Vĩnh Long và tuổi thơ vượt khó

Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13/9/1913 tại xã Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Mồ côi cha từ năm 6 tuổi, Phạm Quang Lễ sống trong sự nuôi dưỡng, tảo tần của mẹ và chị gái. Dù gia cảnh nghèo khó, gia đình vẫn cố gắng tạo mọi điều kiện để ông được học hành đến nơi đến chốn. Đáp lại tình yêu thương đó, Phạm Quang Lễ luôn thể hiện sự thông minh, hiếu học và đạt thành tích xuất sắc tại các trường học ở Vĩnh Long và Mỹ Tho.

Năm 1926, ông thi đỗ vào Trường Chasseloup-Laubat ở Sài Gòn — một trong những trường trung học danh tiếng nhất thời bấy giờ. Tại đây, ông không chỉ học giỏi toàn diện các môn khoa học tự nhiên mà còn sớm hình thành ý thức dân tộc. Chứng kiến cảnh đất nước bị đô hộ, nhân dân sống dưới ách áp bức của thực dân Pháp, Phạm Quang Lễ đã nuôi dưỡng khát vọng học tập thật giỏi kỹ thuật, công nghệ phương Tây để sau này trở về phục vụ quê hương.

Ý chí vượt khó cùng lòng yêu nước cháy bỏng thời niên thiếu đã trở thành động lực to lớn giúp Phạm Quang Lễ vượt qua mọi rào cản. Tốt nghiệp Tú tài đôi (Tú tài Việt và Tú tài Pháp) với điểm số xuất sắc năm 1933, ông đã đặt nền móng vững chắc cho hành trình du học đầy gian nan nhưng vô cùng rực rỡ phía trước, mở ra bước ngoặt lớn cho ngành quân giới Việt Nam sau này.