Quyết định khó khăn nhất

Mệnh lệnh ban đầu và cạm bẫy Tây Bắc

Cuối năm 1953, thực dân Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thành một "pháo đài không thể công phá" với 12 tiểu đoàn quân tinh nhuệ, hệ thống hỏa lực hiện đại và sân bay dã chiến. Ý đồ của địch là dụ quân chủ lực Việt Minh vào một trận quyết chiến chiến lược để tiêu diệt.

Ban đầu, Đảng ủy Chiến dịch và các cố vấn quân sự thống nhất phương án "Đánh nhanh, thắng nhanh". Kế hoạch dự kiến diễn ra trong 3 ngày 2 đêm, khởi công vào ngày 20/1/1954. Toàn bộ lực lượng quân ta đã sẳn sàng; hàng nghìn chiến sĩ gồng mình kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn qua những dốc núi dựng đứng, vực sâu thăm thẳm của vùng Tây Bắc để đưa vào trận địa.

Tuy nhiên, giờ G liên tục bị hoãn. Trận đánh được dời sang ngày 26/1/1954.

Đêm mất ngủ và quyết định bước ngoặt

Trong những ngày sát giờ nổ súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp theo dõi sát sao tình hình. Qua trinh sát và phân tích, ông nhận thấy tập đoàn cứ điểm của Pháp không còn ở trạng thái phòng ngự dã chiến ban đầu. Địch đã tăng viện, củng cố hầm hào kiên cố, hỏa lực pháo binh và không quân dày đặc.

Nếu đánh theo phương án "Đánh nhanh, thắng nhanh", quân ta – vốn chưa có kinh nghiệm công kiên một tập đoàn cứ điểm lớn như vậy – sẽ phải đối mặt với nguy cơ tổn thất cực kỳ to lớn, thậm chí là thất bại.

Suốt đêm 25/1/1954, Tướng Giáp trằn trọc không ngủ. Trán ông dán đầy cao nón vì đau đầu. Trong đầu ông vang vọng lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi lên đường: "Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh."

Sáng ngày 26/1/1954, chỉ vài tiếng trước giờ nổ súng, Đại tướng triệu tập cuộc họp Đảng ủy Chiến dịch. Sau khi phân tích tình hình địch - ta một cách điềm tĩnh và vô cùng thuyết phục, ông đề nghị một quyết định táo bạo: Hoãn cuộc tấn công, rút toàn bộ pháo binh ra khỏi trận địa và chuyển sang phương án "Đánh chắc, tiến chắc".

Đó là một quyết định vô cùng khó khăn. Rút pháo ra nghĩa là bao công sức, xương máu kéo pháo vào của bộ đội trong suốt cả tháng trời phải làm lại từ đầu. Nhiều cán bộ lúc đó băn khoăn, tiếc nuối và lo ngại ảnh hưởng đến tư tưởng quân sĩ. Nhưng với bản lĩnh của người tư lệnh tối cao, Tướng Giáp đã thuyết phục toàn bộ Ban chỉ huy.

Chiến thắng đi vào lịch sử

Ngay trong ngày 26/1, mệnh lệnh rút pháo được phát đi. Bộ đội ta lại lặng lẽ kéo pháo ra trong sự đùm bọc, hy sinh thầm lặng. Tự tay củng cố lại trận địa, xây dựng hệ thống giao thông hào vây bọc khắp lòng chảo Điện Biên.

Ngày 13/3/1954, chiến dịch mới chính thức bắt đầu theo phương án "Đánh chắc, tiến chắc". Ta siết chặt vòng vây từng ngày, bóc gỡ từng cứ điểm của địch.

Đúng 17 giờ 30 phút ngày 7/5/1954, lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" tung bay trên mái hầm tướng De Castries. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn sụp đổ.

Sau này, trong các cuốn hồi ký của mình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp chia sẻ rằng việc quyết định chuyển phương án tác chiến tại Điện Biên Phủ chính là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông. Nếu không có sự quyết đoán và cái đầu lạnh đầy tinh thần trách nhiệm đó, lịch sử có thể đã rẽ sang một hướng khác.