Quyết định khó khăn nhất cuộc đời cầm quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại chiến dịch Điện Biên Phủ (1954)

Lời dặn dò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước ngày ra trận

Đầu tháng 1 năm 1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Bí thư Đảng ủy kiêm Chỉ huy trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ – lên đường ra mặt trận. Trước lúc lên đường tại Khuổi Tát (Thái Nguyên), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao quyền và căn dặn Đại tướng một nguyên tắc tối thượng:

"Tổng Tư lệnh ra mặt trận, 'Tướng quân tại ngoại'. Trao cho chú toàn quyền quyết định. Có vấn đề gì khó khăn, bàn thống nhất trong Đảng ủy, thống nhất với cố vấn thì cứ quyết định, sau đó báo cáo sau... Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng! Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng, không đánh."

Phương án ban đầu và những biến chuyển trên chiến trường

Ban đầu, theo kế hoạch dự kiến, bộ đội ta thực hiện phương châm "Đánh nhanh, giải quyết nhanh", tập trung binh lực và hỏa lực đánh tổng công kích tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ chỉ trong 2 đêm 3 ngày. Giờ nổ súng được ấn định vào ngày 25/1/1954, sau đó lùi lại 24 tiếng sang chiều ngày 26/1/1954 do việc kéo pháo vào trận địa gặp nhiều gian khổ.

Tuy nhiên, qua hơn 10 ngày trực tiếp theo dõi tình hình địch kể từ khi đặt chân tới Sở chỉ huy tại hang Huổi He, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy tình thế đã hoàn toàn thay đổi. Quân Pháp từ chỗ mới nhảy dù xuống Điện Biên Phủ với công sự dã chiến tạm thời nay đã củng cố nơi đây thành một tập đoàn cứ điểm phòng ngự vô cùng kiên cố với 49 cứ điểm, có sân bay, pháo binh và xe tăng yểm trợ mạnh.

Trong khi đó, quân ta bộc lộ ba khó khăn lớn nếu đánh nhanh:

1. Bộ đội chủ lực lúc bấy giờ mới chỉ có kinh nghiệm tiêu diệt từng tiểu đoàn địch trong công sự đơn lẻ vào ban đêm, chưa có kinh nghiệm đánh hiệp đồng binh chủng quy mô lớn ban ngày trên địa hình bằng phẳng.

2. Quân ta không có xe tăng và máy bay, việc hợp đồng bộ binh – pháo binh quy mô lớn mới là lần đầu tiên.

3. Nhiều khẩu pháo vẫn còn nằm trên đường kéo pháo dã chiến, chưa kịp vào hết công sự vững chắc, rất dễ bị hỏa lực địch phản kích tiêu diệt.

Đêm trắng lịch sử 25/1/1954 và "Quyết định khó khăn nhất"

Đêm 25/1/1954, chỉ còn chưa đầy một ngày trước giờ nổ súng, tại lán chỉ huy ở khu rừng Nà Tấu, Đại tướng Võ Nguyên Giáp thức trắng đêm suy nghĩ. Cơn đau đầu dữ dội khiến bác sĩ riêng phải dùng nắm ngải cứu buộc lên trán ông. Hàng vạn chiến sĩ đã sẵn sàng xung trận, pháo đã được kéo vào bằng biết bao mồ hôi và máu xương, nhưng nếu nổ súng theo phương án cũ, nguy cơ thương vong nặng nề và không đảm bảo chắc thắng là hiện hữu.

Sáng ngày 26/1/1954, Đại tướng triệu tập cuộc họp khẩn cấp của Đảng ủy Mặt trận. Trước những ý kiến băn khoăn vì mọi công tác chuẩn bị nổ súng đã hoàn tất, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đặt câu hỏi cốt lõi dựa trên lời dặn của Bác Hồ: "Nếu đánh theo kế hoạch cũ thì có chắc thắng 100% không?". Khi tất cả đều nhận định không thể đảm bảo chắc thắng hoàn toàn, Đảng ủy Mặt trận đã đi đến sự thống nhất lịch sử.

Đúng trưa ngày 26/1/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đưa ra quyết định mà sau này ông gọi là "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình":

Tạm hoãn cuộc tiến công dự kiến vào chiều cùng ngày.

Ra lệnh cho các đơn vị trên toàn tuyến lui quân về địa điểm tập kết.

Kéo pháo ra khỏi trận địa, chuyển sang chuẩn bị theo phương châm mới: "Đánh chắc, tiến chắc".

Thành quả vĩ đại của sự dũng cảm và trí tuệ quân sự

Thực hiện mệnh lệnh của Đại tướng, toàn mặt trận bước vào cuộc thử thách phi thường: kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn ngược dốc núi trở ra trong vòng vây bom đạn, đào hàng trăm cây số giao thông hào bao vây siết chặt lòng chảo Mường Thanh.

Sau quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, ngày 13/3/1954, quân ta chính thức nổ súng mở màn chiến dịch. Trải qua 56 ngày đêm chiến đấu kiên cường, chiều ngày 7/5/1954, lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm tướng De Castries, khép lại Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Quyết định ngày 26/1/1954 của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đi vào lịch sử như một biểu tượng chói lọi về bản lĩnh của người cầm quân: luôn đặt sinh mệnh của chiến sĩ và thắng lợi của dân tộc lên trên hết.

(Tư liệu tham khảo: Hồi ký "Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử" – Đại tướng Võ Nguyên Giáp; Lịch sử Việt Nam tập 11 – Viện Sử học)