Quyết Định Khó Khăn Nhất Cuộc Đời Vị Tướng

Đêm ngày 25 rạng sáng ngày 26 tháng 1 năm 1954, trong căn lán đơn sơ của Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng, ngọn đèn dầu vẫn đỏ lửa. Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp nằm thao thức, đầu đau nhức đến mức phải dùng một chiếc khăn ướt đắp lên trán.

Chỉ còn vài tiếng nữa, đúng 17 giờ ngày 26/1, toàn bộ hỏa lực của ta sẽ đồng loạt khai hỏa mở màn chiến dịch theo phương án tác chiến ban đầu: “Đánh nhanh, giải quyết nhanh” trong 3 ngày 2 đêm.

Thế nhưng, tình hình thực tế ngoài mặt trận đã hoàn toàn đổi khác. Khi kế hoạch tác chiến ban đầu được vạch ra, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ mới ở trạng thái phòng ngự lâm thời. Đến thời điểm này, quân Pháp do tướng De Castries chỉ huy đã kịp thời củng cố công sự kiên cố bằng bê tông cốt thép, dựng lên hệ thống bãi mìn dày đặc, tập hợp binh lực hùng hậu với hỏa lực pháo binh và không quân yểm trợ vượt trội. Trong khi đó, bộ đội ta chưa hề có kinh nghiệm công kiên quy mô lớn hiệp đồng binh chủng cấp sư đoàn, việc kéo pháo vào trận địa bằng sức người trên những sườn dốc cheo leo gặp vô vàn gian truân, lộ rõ nguy cơ bị pháo binh và máy bay địch chế áp ngay khi khai hỏa.

Lời dặn dò tâm huyết của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước ngày lên đường ra mặt trận lại dội về vẹn nguyên trong tâm trí Đại tướng: “Trận này quan trọng, phải đánh cho thắng! Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh.”

Đại tướng hiểu rằng, với tương quan và thực tế chiến trường lúc bấy giờ, nếu tấn công ồ ạt theo cách “Đánh nhanh, giải quyết nhanh”, bộ đội ta sẽ lao vào một canh bạc sinh tử với tổn thất vô cùng lớn mà phần thắng lại mong manh. Là người cầm quân, ông không thể đem sinh mạng của hàng vạn chiến sĩ ra đánh đổi nếu không nắm chắc phần thắng.

Sáng ngày 26/1/1954, một cuộc họp Đảng ủy Mặt trận khẩn cấp được triệu tập. Không khí phòng họp căng thẳng tột độ. Nhiều cán bộ chỉ huy vẫn quyết tâm giữ phương án cũ vì mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất, khí thế bộ đội đang dâng trào; nếu rút lui và thay đổi phương án sẽ đối mặt với muôn vàn khó khăn về tiếp tế và tâm lý bộ đội.

Sau khi lắng nghe ý kiến của các đồng chí trong Đảng ủy và phân tích kỹ lưỡng những thay đổi của địch cùng điểm yếu chí tử của ta, Đại tướng Võ Nguyên Giáp thẳng thắn kết luận:

“Hiện nay tình hình đã thay đổi. Địch đã củng cố công sự, tăng cường quân số. Nếu đánh nhanh, ta không thể bảo đảm chắc thắng. Để bảo đảm nguyên tắc cao nhất là ‘đánh chắc thắng’, tôi đề nghị hoãn cuộc tiến công, ra lệnh cho bộ đội trên toàn tuyến lui về địa điểm tập kết và kéo pháo ra, chuyển từ phương châm ‘Đánh nhanh, giải quyết nhanh’ sang ‘Đánh chắc, tiến chắc’.”

Đó là quyết định sinh tử, đi ngược lại kế hoạch đã được thông qua trước đó và đòi hỏi một bản lĩnh chính trị phi thường cùng sự dũng cảm tột bậc của người chỉ huy tối cao. Sau khi thảo luận cặn kẽ, Đảng ủy Mặt trận đã đi đến thống nhất hoàn toàn với quyết định của Chỉ huy trưởng.

Mệnh lệnh rút quân và kéo pháo ra được truyền đi ngay trưa hôm đó, chỉ cách giờ nổ súng dự kiến vỏn vẹn vài tiếng đồng hồ. Những khẩu pháo nặng hàng tấn lại một lần nữa được bộ đội ta dùng mồ hôi, xương máu nhích từng centimet kéo ngược trở lại rừng sâu để chuẩn bị cho một thế trận mới: đào chiến hào, vây lấn từng bước, bóc dỡ từng cụm cứ điểm.

56 ngày đêm sau đó, phương châm “Đánh chắc, tiến chắc” đã chứng minh tính đúng đắn tuyệt đối bằng chiến thắng lẫy lừng “chấn động địa cầu” vào chiều ngày 7/5/1954. Sau này, khi nhìn lại cuộc đời binh nghiệp hiển hách của mình, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã khẳng định rằng việc thay đổi phương châm tác chiến tại Điện Biên Phủ chính là “quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy” của ông.

Nguồn tư liệu tham khảo:

• Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử (Hồi ức do nhà văn Hữu Mai thể hiện), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2000.