Quyết định khó khăn nhất lịch sử chỉ huy

Mùa đông năm 1953, chiến trường Điện Biên Phủ trở thành điểm hẹn lịch sử giữa Quân đội Nhân dân Việt Nam và thực dân Pháp. Đại tướng Võ Nguyên Giáp được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng trao quyền Tổng tư lệnh chiến dịch với lời dặn dò thiêng liêng: "Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng, chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh". Khi mới đặt chân đến lòng chảo Điện Biên, phương án tác chiến ban đầu được các cố vấn và Bộ chỉ huy thống nhất là "Đánh nhanh, giải quyết nhanh". Kế hoạch dự kiến sẽ dốc toàn lực tiêu diệt tập đoàn cứ điểm của Pháp trong vòng 3 ngày 2 đêm, tận dụng lúc địch chưa kịp củng cố công sự vững chắc.

Tuy nhiên, với nhãn quan quân sự sắc bén và sự bám sát thực địa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy tình hình đã thay đổi nhanh chóng. Địch không còn ở trong trạng thái phòng ngự lâm thời mà đã xây dựng Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm phòng thủ kiên cố, quân số tăng lên liên tục, có pháo binh và không quân yểm trợ mạnh mẽ. Trong khi đó, bộ đội ta chưa có kinh nghiệm đánh tập đoàn cứ điểm lớn, pháo binh hạng nặng của ta lại phải kéo bằng sức người qua những dốc cao vực thẳm, rất dễ bị pháo binh địch chế áp.

Suốt nhiều đêm liền, Đại tướng không ngủ. Ông vắt chiếc khăn thấm nước đá lên trán để hạ sốt, liên tục suy tính và nhìn vào bản đồ chiến sự. Trực giác và lý trí của một người cầm quân thương lính mách bảo ông rằng: Nếu đánh theo phương án cũ, quân ta sẽ chịu tổn thất vô cùng lớn, nguy cơ thất bại là hiện hữu.

Sáng ngày 26 tháng 1 năm 1954, ngày dự định nổ súng khai hỏa, Đại tướng đã đưa ra một quyết định làm thay đổi cục diện lịch sử. Trong cuộc họp Đảng ủy mặt trận, ông thẳng thắn đề xuất hoãn cuộc tấn công, ra lệnh cho bộ đội kéo pháo ngược trở ra, chuyển phương châm tác chiến từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc". Quyết định này ban đầu gặp phải sự ngỡ ngàng và tranh luận gay gắt từ các tướng lĩnh, bởi mọi công tác chuẩn bị, đặc biệt là việc kéo pháo bằng tay vào trận địa đã ngốn biết bao mồ hôi và cả máu của chiến sĩ.

Bằng sự kiên định, lập luận khoa học và tinh thần trách nhiệm tối cao trước vận mệnh dân tộc, Đại tướng đã thuyết phục được toàn bộ Ban chỉ huy. Lệnh lui quân và kéo pháo ra được ban bố. Lịch sử đã chứng minh, phương châm "Đánh chắc, tiến chắc", bao vây đánh lấn từng cứ điểm, cắt đứt đường tiếp tế hàng không của địch mới là chìa khóa vàng làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu". Quyết định đó mãi mãi được coi là một thiên tài quân sự, một minh chứng cho bản lĩnh độc lập, tự chủ và lòng nhân văn cao cả của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.