Quyết định lịch sử ngày 26/1/1954 tại Điện Biên Phủ

Trong cuộc đời cầm quân lẫy lừng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ngày 26/1/1954 đã trở thành một cột mốc mang tính bước ngoặt chiến lược. Đó là ngày ông đưa ra "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân" – hoãn giờ nổ súng Chiến dịch Điện Biên Phủ, rút pháo ra khỏi trận địa và chuyển phương châm tác chiến từ "Đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc".

Đầu năm 1954, thực dân Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thành một "pháo đài bất khả xâm phạm" với 49 cứ điểm, 3 phân khu kiên cố, trang bị hỏa lực pháo binh, xe tăng bọc thép và không quân hùng hậu dưới sự chỉ huy của Tướng De Castries. Theo kế hoạch tác chiến ban đầu do Ban Cán sự Mặt trận đề ra (có sự cố vấn của chuyên gia nước bạn), quân ta dự định tập trung lực lượng tiến công theo phương châm "Đánh nhanh, giải quyết nhanh", dự kiến nổ súng vào ngày 20/1/1954 (sau đó lùi sang ngày 25/1 và 26/1) với hy vọng tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm trong vòng 3 ngày 2 đêm.

Tuy nhiên, với tư duy quân sự sắc bén và sự theo sát thực địa sát sao, Chỉ huy trưởng Chiến dịch Võ Nguyên Giáp nhận thấy tình hình chiến trường đã có những thay đổi cực kỳ bất lợi cho ta. Kẻ thù liên tục tăng viện, củng cố đồn bốt bằng bê tông cốt thép dày đặc, mở rộng hệ thống dây thép gai và bãi mìn. Trong khi đó, bộ đội chủ lực của ta tuy hừng hực khí thế nhưng chưa có kinh nghiệm đánh công kiên quy mô lớn ở địa hình bằng phẳng, chưa từng hiệp đồng chiến đấu giữa bộ binh và pháo binh cấp đại đoàn; đặc biệt pháo nặng 105mm của ta vẫn chưa thể kéo vào đầy đủ các vị trí khống chế trên núi cao.

Đêm ngày 25/1/1954, Đại tướng Võ Nguyên Giáp trải qua một đêm trằn trọc không ngủ, đĩa khăn nóng liên tục chèn trên trán vì cơn đau đầu hành hạ. Ông cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguy cơ thất bại, xương máu của hàng vạn chiến sĩ và vận mệnh của cả chiến dịch. Sáng ngày 26/1/1954, ông triệu tập cuộc họp Đảng ủy Mặt trận. Bằng lập luận thực tiễn sắc bén và tinh thần trách nhiệm cao nhất trước Đảng và quân đội, Đại tướng đã thuyết phục tập thể Đảng ủy đi đến quyết định lịch sử: Hoãn giờ nổ súng, ra lệnh cho bộ đội trên toàn tuyến rút pháo ra khỏi trận địa, lui về vị trí tập kết và chuyển sang phương châm "Đánh chắc, tiến chắc".

Quyết định chuyển hướng chiến lược kịp thời này đã khiến tướng sĩ Pháp vô cùng bất ngờ, còn bộ đội ta có thêm gần hai tháng để chuẩn bị chu đáo về mọi mặt. Chúng ta đã đào hàng trăm kilomet giao thông hào siết chặt vòng vây tập đoàn cứ điểm, đưa pháo vào các hầm ngụy trang kiên cố trên đỉnh núi cao, củng cố tuyến đường hậu cần chiến lược. Sự điều chỉnh mang tính thiên tài ấy đã bảo toàn sinh lực cho lực lượng chủ lực và trở thành nhân tố quyết định trực tiếp đưa Chiến dịch Điện Biên Phủ đến thắng lợi hoàn toàn vào chiều ngày 7/5/1954.