Quyết định táo bạo: Làm đường ban ngày

Thời gian: Năm 1967
Địa điểm: Tuyến vận tải Trường Sơn

Đầu năm 1967, khi Đồng Sỹ Nguyên nhận nhiệm vụ Tư lệnh Đoàn 559, ông dành nhiều ngày đi khảo sát toàn tuyến Trường Sơn. Điều ông chứng kiến là sau mỗi trận ném bom, bộ đội công binh và thanh niên xung phong thường chờ đến đêm mới ra sửa đường vì lo ngại máy bay Mỹ tiếp tục quay lại đánh phá. Cách làm ấy giúp hạn chế thương vong nhưng khiến giao thông thường xuyên bị gián đoạn, nhiều đoàn xe phải nằm chờ hàng giờ, thậm chí nhiều ngày.

Sau khi phân tích kỹ thực tế chiến trường, Đồng Sỹ Nguyên nhận định rằng đối phương đang khai thác chính tâm lý phòng tránh của ta để làm tê liệt tuyến vận tải. Ông cùng Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Đoàn 559 quyết định thay đổi phương thức tổ chức: không chỉ tránh địch mà phải chủ động đánh địch để giữ đường, đồng thời tận dụng mọi khoảng thời gian máy bay ngừng hoạt động để sửa đường ngay cả ban ngày khi có điều kiện bảo đảm an toàn. Ông cũng tăng cường lực lượng phòng không bảo vệ các trọng điểm, tạo điều kiện cho công binh bám đường lâu hơn.

Ban đầu, không ít cán bộ còn băn khoăn vì đây là cách làm hoàn toàn mới. Nhưng sau một thời gian thực hiện, hiệu quả đã được chứng minh. Thời gian khắc phục hố bom được rút ngắn, nhiều trọng điểm nhanh chóng được thông xe, năng lực vận chuyển tăng lên rõ rệt. Quan trọng hơn, Bộ đội Trường Sơn dần chuyển từ thế bị động sang chủ động, không còn để đối phương quyết định nhịp độ hoạt động của tuyến chi viện.

Nhiều nhà nghiên cứu quân sự sau này đánh giá đây là một trong những bước ngoặt quan trọng trong nghệ thuật bảo đảm giao thông trên tuyến Trường Sơn. Quyết định ấy thể hiện bản lĩnh của Đồng Sỹ Nguyên: dám thay đổi một phương thức đã tồn tại nhiều năm khi thực tiễn đòi hỏi phải đổi mới.