Quyết định táo bạo trước trận Đông Khê

Năm 1950, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quan trọng. Quân đội Việt Nam đã trưởng thành hơn, nhưng đường biên giới phía Bắc vẫn bị quân Pháp phong tỏa. Muốn phá thế bao vây và mở rộng căn cứ địa Việt Bắc, quân ta cần một chiến thắng có ý nghĩa chiến lược.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao nhiệm vụ làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Chiến dịch Biên giới.

Ban đầu, Bộ Chỉ huy chiến dịch dự kiến chọn thị xã Cao Bằng làm mục tiêu tiến công mở màn.

Tuy nhiên, khi trực tiếp đi trinh sát thực địa, Đại tướng nhận thấy đây là một mục tiêu khó đánh. Quân Pháp đã xây dựng hệ thống phòng thủ kiên cố, có sân bay và các vị trí thuận lợi cho việc tăng viện.

Theo hồi ức của ông Cao Pha, nguyên Trưởng ban Quân báo Chiến dịch Biên giới, trong một đêm nghỉ tại bản nhỏ bỏ hoang ở ngoại ô Cao Bằng, khi nhiều người đã ngủ, Đại tướng vẫn đi lại suy nghĩ về kế hoạch tác chiến.

Ông trao đổi với Cao Pha về khả năng chiến thắng của bộ đội nếu phải tiến công một cứ điểm có lực lượng địch tương đương một trung đoàn.

Sự thận trọng ấy không phải là do dự trước khó khăn. Đó là quá trình cân nhắc để tìm ra phương án có khả năng thắng lợi cao hơn.

Sau khi khảo sát, Đại tướng trao đổi với Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái và các cán bộ trong Bộ Chỉ huy, đề xuất chuyển mục tiêu mở màn từ Cao Bằng sang Đông Khê.

Đông Khê có lực lượng phòng thủ yếu hơn nhưng lại giữ vị trí quan trọng trên tuyến Đường số 4. Nếu mất Đông Khê, quân Pháp ở Cao Bằng có nguy cơ bị cô lập và buộc phải đưa quân ứng cứu.

Đó chính là cơ hội để quân ta thực hiện nghệ thuật “đánh điểm, diệt viện”.

Phương án mới được Đảng ủy Mặt trận, các cố vấn thống nhất và báo cáo Chủ tịch Hồ Chí Minh phê chuẩn.

Ngày 16 tháng 9 năm 1950, quân ta mở màn chiến dịch bằng trận tiến công Đông Khê. Sau hai ngày chiến đấu, quân ta làm chủ cứ điểm.

Đúng như dự kiến, quân Pháp phải điều lực lượng cơ động ứng cứu và rút quân khỏi Cao Bằng. Các đơn vị quân đội Việt Nam tổ chức bao vây, chia cắt, đánh bại những lực lượng này.

Chiến dịch Biên giới kết thúc thắng lợi vào tháng 10 năm 1950, phá vỡ một phần quan trọng hệ thống phong tỏa biên giới và đưa cuộc kháng chiến sang giai đoạn mới.

Câu chuyện về Đông Khê cho thấy tài thao lược của Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ nằm ở khả năng tổ chức tiến công, mà còn ở việc biết thay đổi kế hoạch khi điều kiện thực tế đòi hỏi.

Một người chỉ huy bản lĩnh không phải là người luôn giữ nguyên quyết định ban đầu, mà là người biết lựa chọn phương án tốt nhất để giành thắng lợi.