Quyết định thành lập hai thủy đội Sông Lô và Bạch Đằng

Ngày 7/5/1955, Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh ra Nghị định số 284/NĐ-A thành lập Cục Phòng thủ bờ bể trực thuộc Bộ với nhiệm vụ là giúp Bộ Tổng tư lệnh chỉ đạo bộ đội phòng thủ bờ biển; đào tạo cán bộ, nhân viên, thủy thủ; sản xuất các dụng cụ, phương tiện về thủy quân; xây dựng các thủy đội phòng thủ bờ biển rồi chuyển giao cho các liên khu (sau này là quân khu).

Ngày 24/5/1955, tại Nhà máy Bia Hà Nội (87 Hoàng Hoa Thám, địa điểm đóng quân đầu tiên của Cục Phòng thủ bờ bể), Thiếu tướng Hoàng Văn Thái, Tổng Tham mưu phó trực tiếp truyền đạt nghị quyết Hội nghị Tổng Quân uỷ và quyết định của Bộ Quốc phòng cho 141 cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên, những người đầu tiên thuộc cơ quan Cục, trường và xưởng về việc thành lập lực lượng phòng thủ bờ bể. Trước mắt, Bộ chỉ định đồng chí Nguyễn Bá Phát phụ trách Cục Phòng thủ bờ bể.

Việc ra đời của Cục Phòng thủ bờ bể cùng hai đơn vị trực thuộc là Trường Huấn luyện bờ bể và Xưởng 46 đã mở đầu thời kỳ xây dựng và phát triển lực lượng Hải quân. Đó là nền móng đầu tiên của Hải quân Nhân dân Việt Nam. Ngày 7/5/1955, ngày Bộ Quốc phòng ra Nghị định thành lập Cục Phòng thủ bờ bể đi vào lịch sử là ngày thành lập của Hải quân Nhân dân Việt Nam sau này.

Sau khi thành lập, Cục Phòng thủ bờ bể nhanh chóng tăng cường cán bộ, chiến sĩ, công nhân kỹ thuật, công nhân viên triển khai hoạt động. Nhiệm vụ quan trọng, cấp bách lúc này là nghiên cứu tổ chức những đơn vị chuyên hoạt động trên biển để giữ vững trật tự, trị an vùng duyên hải, chống hải phỉ, biệt kích, gián điệp, đặc vụ..., bảo đảm cho các ngành kinh tế của Nhà nước, địa phương và nhân dân tự do hoạt động làm ăn, sinh sống trên biển được an toàn.

Thực hiện chủ trương của Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh, ngày 24/8/1955, lễ thành lập hai thủy đội Sông Lô và Bạch Đằng được tổ chức trọng thể tại Trường Huấn luyện bờ bể, bên bờ Sông Cấm, TP. Hải Phòng.

Về nhiệm vụ của hai thủy đội, Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ thị: “Các đồng chí là những người được lựa chọn trong toàn quân về đây để xây dựng binh chủng mới của Quân đội nhân dân Việt Nam. Hai thủy đội này là những viên gạch đầu tiên, là tiền thân của lực lượng tàu chiến đầu tiên của Hải quân Nhân dân Việt Nam sau này. Bờ biển nước ta dài và rộng, trên bờ có đông dân cư, có các trung tâm kinh tế, chính trị quan trọng, dưới biển có nhiều tài nguyên quý giá. Kẻ địch còn đang lén lút phá hoại. Các đồng chí từ con em của nhân dân mà ra, nên phải ra sức phát huy truyền thống của quân đội nhân dân anh hùng, hãy dũng cảm khắc phục khó khăn để làm tròn nhiệm vụ bảo vệ bờ biển của Tổ quốc, bảo vệ công cuộc lao động hòa bình của nhân dân ta...”.