Quyết định trước giờ nổ súng

Những ngày đầu năm 1954, tại mặt trận Điện Biên Phủ, phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” đã được chuẩn bị. Giờ nổ súng được dự kiến vào ngày 25-1. Nhưng càng đến gần thời điểm quyết định, tình hình càng cho thấy trận đánh sẽ không đơn giản. Quân Pháp đã củng cố hệ thống công sự, tăng cường lực lượng và hỏa lực. Trong khi đó, việc đưa pháo vào trận địa giữa địa hình hiểm trở cũng đặt ra những khó khăn lớn cho quân ta

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, khi ấy là Bí thư Đảng ủy kiêm Chỉ huy trưởng Chiến dịch Điện Biên Phủ, đứng trước một quyết định đặc biệt khó khăn. Nếu giữ phương án cũ, bộ đội sẽ phải tiến công một tập đoàn cứ điểm đã được chuẩn bị ngày càng vững chắc. Sau khi cân nhắc tình hình, ông quyết định thay đổi phương án tác chiến: từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Cùng với quyết định ấy là việc kéo pháo ra khỏi trận địa, lui về vị trí tập kết và chuẩn bị lại cho một trận đánh dài ngày hơn.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng. Kế hoạch đã được chuẩn bị, bộ đội đã sẵn sàng, giờ nổ súng đã cận kề. Nhưng phía sau quyết định thay đổi cách đánh là yêu cầu phải bảo đảm khả năng chiến đấu và hạn chế tổn thất cho bộ đội. Sau này, chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi đây là “quyết định khó khăn nhất” trong cuộc đời chỉ huy của mình.

Ngày 13-3-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, chiều 7-5-1954, quân ta tiến vào trung tâm Mường Thanh, bắt sống tướng De Castries, chiến dịch kết thúc thắng lợi.  Có lẽ, giữa rất nhiều hình ảnh được nhắc đến khi nói về Điện Biên Phủ, câu chuyện về quyết định kéo pháo ra vẫn đặc biệt đáng nhớ: có những thời khắc lịch sử được làm nên không chỉ bởi tiếng súng trên chiến trường, mà còn bởi sự tỉnh táo và trách nhiệm của người đứng trước một quyết định có thể thay đổi cả cục diện.