RẠCH GỐC – DÒNG NƯỚC GÁNH HỒN NON SÔNG

Có những dòng nước sinh ra để tưới mát ruộng đồng. Có những dòng nước

sinh ra để chở phù sa, bồi đắp xóm làng. Nhưng cũng có những dòng nước được

lịch sử lựa chọn để gánh trên mình linh hồn của một dân tộc. Rạch Gốc không chỉ

là một địa danh nhỏ bé trên bản đồ Nam Bộ, mà là một phần ký ức không thể tách

rời của thời hoa lửa. Trên mảnh đất ven sông Vàm Cỏ Đông ấy, những con người

bình dị, nông dân, phụ nữ, người già, trẻ em đã sống, đã chịu đựng, đã ngã xuống

trong cuộc chiến không cân sức, để đất nước này có thể đứng vững và đi tới ngày

độc lập.

Câu chuyện “Rạch Gốc – Dòng nước gánh hồn non sông” không viết để

khơi lại nỗi đau, mà để nhắc nhớ. Nhắc rằng hòa bình hôm nay không phải điều

ngẫu nhiên. Nó được đổi bằng máu, nước mắt và sự bất khuất của biết bao vùng

đất như Rạch Gốc.

Rạch Gốc là một nhánh nhỏ của hệ thống sông Vàm Cỏ Đông, chảy qua

vùng bưng biền xã Mỹ Thạnh Đông, huyện Đức Huệ, tỉnh Long An ( nay là, xã

Đông Thành, tỉnh Tây Ninh). Dòng rạch quanh co, hai bên bờ thấp, đất mềm, dễ

sạt lở. Qua nhiều mùa nước lớn, những gốc cây cổ thụ bị xói trơ, bám chặt vào

lòng đất như những bàn tay níu giữ sự sống. Người dân gọi tên con rạch theo chính

hình dáng ấy: Rạch Gốc. Người dân nơi đây sống dựa vào nước, vào đất, vào nhau.

Họ quen với lũ, với hạn, với đói nghèo.

Trải qua các triều đại phong kiến, rồi đến thời thực dân Pháp xâm lược, Mỹ

Thạnh Đông vẫn là một vùng quê nghèo nhưng yên bình. Sự bình yên ấy chỉ thực

sự tan vỡ khi chiến tranh hiện đại tràn tới, mang theo súng đạn, bom phá và những

chính sách cai trị hà khắc.

Trong kháng chiến chống Pháp, người dân Mỹ Thạnh Đông tham gia nuôi

giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, bảo vệ cơ sở cách mạng. Khi Hiệp định Giơ-ne-vơ

năm 1954 ký kết, đất nước tạm thời chia cắt, vùng đất này bước vào một giai đoạn

lịch sử đầy thử thách.

Câu chuyện thời hoa lửa: RẠCH GỐC – DÒNG NƯỚC GÁNH HỒN NON SÔNG

Chi đoàn Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Tây Ninh

-Nguyễn Thị Thùy Trang-

Chính quyền Mỹ – Diệm triển khai các chiến dịch đàn áp phong trào cách

mạng bằng Luật 10/59, bằng nhà tù, máy chém và khủng bố tinh thần. Nhiều gia

đình tan nát, nhiều người bị bắt bớ, sát hại. Nhưng càng đàn áp, tinh thần phản

kháng càng âm thầm lan rộng.

Năm 1961, Mỹ Thạnh Đông được giải phóng. Đây là bước ngoặt quan trọng,

đưa vùng đất này trở thành căn cứ của phong trào cách mạng tại huyện Đức Huệ.

Trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, nhân dân vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa bảo

vệ chính quyền cách mạng non trẻ. Du kích xã dựa vào địa hình sông rạch, bưng

biền để đánh địch. Những trận đánh nhỏ, những lần phục kích bất ngờ đã khiến

quân địch không thể kiểm soát hoàn toàn địa bàn. Mỹ Thạnh Đông trở thành biểu

tượng của một xã bám đất, giữ làng giữa biển lửa chiến tranh. Chính điều đó đã

khiến nơi đây trở thành mục tiêu đánh phá liên tục của kẻ thù.

Từ năm 1965, khi chiến tranh leo thang, bom đạn bắt đầu trút xuống dồn

dập. Máy bay ném bom, pháo hạm từ sông, các cuộc hành quân càn quét diễn ra

liên miên. Nhiều khu dân cư bị san phẳng, ruộng vườn hoang hóa, đời sống nhân

dân rơi vào cảnh cùng cực. Nhưng ngay trong khói lửa, con người vẫn bám trụ.

Khi địch rút đi, họ lại trở về, dựng lại nhà, chôn cất người chết, gieo lại hạt giống.

Dòng Rạch Gốc vẫn chảy, mang theo sự sống mong manh nhưng không bao giờ

tắt.

Sau Tết Mậu Thân 1968, chiến lược quân sự của Mỹ chuyển sang “bình định

cấp tốc”. Không khuất phục được phong trào cách mạng, chúng chọn con đường

tàn bạo nhất: giết hại thường dân để gieo rắc nỗi sợ hãi. Những ngày cuối năm

Mậu Thân, không khí tang thương bao trùm Mỹ Thạnh Đông. Dân bị gom, nhà bị

đốt, ruộng bị bỏ hoang. Rạch Gốc, từ một dòng nước yên bình, trở thành ranh giới

mong manh giữa sự sống và cái chết.

Chiều ngày 27 tháng 11 năm Mậu Thân (15-1-1969), trong cơn mưa nặng

hạt, lính Mỹ từ sông Vàm Cỏ Đông đổ bộ vào khu vực Vàm Rạch Gốc. Chúng lùa

bắt 22 người dân vô tội, chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em. Tại nhà ông Võ

Văn Cứng, nơi có trảng-xê tránh bom, một tội ác man rợ đã diễn ra. Những con

người không vũ khí bị sát hại bằng lựu đạn, súng đạn và hơi cay. Sau đó, kẻ thù đốt

nhà, thả bộc phá nhằm xóa dấu vết tội ác.

Mười sáu sinh mạng đã vĩnh viễn nằm lại bên dòng Rạch Gốc. Dòng nước

hôm ấy không còn trong xanh, mà mang theo máu, nước mắt và tiếng kêu câm lặng

Câu chuyện thời hoa lửa: RẠCH GỐC – DÒNG NƯỚC GÁNH HỒN NON SÔNG

Chi đoàn Viện kiểm sát nhân dân khu vực 3 - Tây Ninh

-Nguyễn Thị Thùy Trang-

của những người dân vô tội. Sau cuộc thảm sát, nỗi đau không làm con người gục

ngã. Trái lại, nó hun đúc thêm ý chí chiến đấu. Nhân dân Mỹ Thạnh Đông biến

tang thương thành hành động, tiếp tục bám đất, nuôi giấu cán bộ, giữ vững phong

trào cách mạng.

Khi chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất, Mỹ Thạnh Đông bước ra khỏi

thời hoa lửa với vô vàn vết thương. Nhà cửa hoang tàn, ruộng vườn cằn cỗi, nhiều

gia đình không còn đủ người. Nhưng trên chính mảnh đất đau thương ấy, cuộc

sống dần hồi sinh. Ruộng lúa xanh trở lại, trẻ em đến trường, dòng Rạch Gốc lại

soi bóng những mái nhà yên bình. Thời gian trôi qua, nhưng ký ức về Rạch Gốc

không phai mờ. Cuộc thảm sát năm Mậu Thân trở thành chứng tích lịch sử, là lời

nhắc nhở về tội ác chiến tranh và giá trị của hòa bình.

Rạch Gốc hôm nay không chỉ là một dòng nước địa lý, mà là một dòng chảy

ký ức, nơi các thế hệ tìm về để hiểu rằng độc lập, tự do không phải điều tự nhiên có

được. Rạch Gốc vẫn chảy. Dòng nước ấy mang theo phù sa, mang theo ký ức,

mang theo linh hồn của những con người đã ngã xuống cho Tổ quốc.

Rạch Gốc – Dòng nước gánh hồn non sông không chỉ là tên một câu chuyện,

mà là để nhắc nhở rằng chúng ta sẽ không quên. Không quên những người đã nằm

lại. Không quên những dòng nước đã đỏ máu. Và không quên rằng, để có hòa bình

hôm nay, đã có những vùng đất phải gánh trên mình cả linh hồn của non sông Việt

Nam.